Το Trodelvy κινδυνεύει να αποσυρθεί από την Ελλάδα

Το Trodelvy, εγκεκριμένη θεραπεία για τον προχωρημένο καρκίνο του μαστού, μπορεί να πάψει να διατίθεται κανονικά στην Ελλάδα μετά το τέλος του 2026. Ο λόγος δεν είναι η άδεια, είναι το ποσό που μένει στην εταιρεία μετά τις υποχρεωτικές επιστροφές προς το Δημόσιο. Για την ασθενή που το λαμβάνει, το διακύβευμα δεν είναι τεχνικό ζήτημα τιμολόγησης: είναι αν μια θεραπεία εγκεκριμένη σε όλη την Ευρώπη θα βρίσκεται και στο ελληνικό νοσοκομείο τον Ιανουάριο.

Το Trodelvy (sacituzumab govitecan) έχει ενεργή ευρωπαϊκή άδεια, που μέσα στο 2026 μάλιστα επεκτάθηκε σε νέες χρήσεις για τον μεταστατικό καρκίνο μαστού (EMA). Είναι ενταγμένο στον ελληνικό κατάλογο αποζημιούμενων φαρμάκων (Υπουργείο Υγείας) και σήμερα εμφανίζεται ως διαθέσιμο νοσοκομειακό φάρμακο (ΕΟΠΥΥ). Τίποτα όμως από αυτά δεν εγγυάται ούτε την ελληνική αποζημίωση ούτε την αδιάλειπτη τροφοδοσία.

Βάλτε δίπλα δίπλα δύο φράσεις που κυκλοφορούν αυτές τις μέρες: «κανονική διάθεση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026» και «κανένας ασθενής δεν θα μείνει χωρίς θεραπεία». Η πρώτη είναι η εγγύηση που, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, έδωσε η ίδια η Gilead στον ΕΟΦ για τη νοσοκομειακή χορήγηση. Η δεύτερη είναι η δημόσια διαβεβαίωση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος δήλωσε ότι «δεν θα αποσυρθεί» το φάρμακο και ότι θα βρεθεί λύση με την εταιρεία (Το Ποντίκι, Νέα Κρήτη). Ανάμεσά τους μένει ένα κενό που κανείς δεν έχει γεμίσει δημόσια με ημερομηνία, διαδικασία και φορέα πληρωμής.

Η ασάφεια φτάνει μέχρι το πιο βασικό ερώτημα: αν η διαπραγμάτευση για την τιμή είναι καν ανοιχτή. Η Καθημερινή περιγράφει την εταιρεία να «βρίσκεται ακόμη σε συζητήσεις» με την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης του ΕΟΠΥΥ (Καθημερινή), ενώ in.gr και Mononews γράφουν ότι η διαδικασία, μετά από περίπου έντεκα μήνες, «έκλεισε» ήδη τον Ιούλιο χωρίς συμφωνία (in.gr, Mononews). Δημόσια τελική έκθεση ή απόφαση της Επιτροπής, που θα έλυνε την αντίφαση, δεν έχει αναρτηθεί.

Πού σπάει η εξίσωση

Το σημείο σύγκρουσης είναι η καθαρή τιμή, όχι η άδεια. Δύο εργαλεία τη μαζεύουν: το rebate, η υποχρεωτική έκπτωση πάνω στην τιμή αποζημίωσης, και το clawback, η αυτόματη επιστροφή προς το κράτος όταν η συνολική φαρμακευτική δαπάνη ξεπερνά τον κλειστό προϋπολογισμό. Για ένα ακριβό νοσοκομειακό ογκολογικό, αυτό σημαίνει ότι η επίσημη τιμή μπορεί να υπάρχει, αλλά η καθαρή είσπραξη να πέφτει πολύ χαμηλότερα, στο σημείο που η εταιρεία κρίνει τη διάθεση μη βιώσιμη (News4Health). Πόσο χαμηλά; Το in.gr, επικαλούμενο πληροφορίες και όχι δημοσιευμένους εμπορικούς όρους, μιλά για ελληνική τιμή κοντά στο ένα τέταρτο της κυπριακής και για υποχρεωτικές επιστροφές που φτάνουν έως και το 80% στα καινοτόμα νοσοκομειακά φάρμακα. Είναι ισχυρισμοί ρεπορτάζ, όχι επίσημα στοιχεία, αφού οι τελικοί όροι παραμένουν εμπιστευτικοί.

Η απώλειά του δεν αφήνει μηδέν επιλογές, στενεύει όμως το θεραπευτικό μονοπάτι ακριβώς για ασθενείς που έχουν ήδη εξαντλήσει τις προηγούμενες. Στη μελέτη ASCENT-03 το Trodelvy κράτησε τη νόσο υπό έλεγχο για 9,7 μήνες έναντι 6,9 της κλασικής χημειοθεραπείας (PubMed), ενώ σε προθεραπευμένες ασθενείς με HR+/HER2- νόσο η διάμεση επιβίωση ήταν 14,4 μήνες έναντι 11,2 (Lancet).

Ο μηχανισμός συνέχισης που επικαλείται η κυβέρνηση δεν είναι νέα συμφωνία αποζημίωσης, αλλά εναλλακτική οδός αν χαθεί η κανονική διάθεση: προμήθεια μέσω ΙΦΕΤ ή ατομική παραγγελία από τον θεράποντα γιατρό (Καθημερινή). Καλύπτει όσες ήδη θεραπεύονται· για τις νέες ενάρξεις αγωγής μετά το τέλος του 2026 δεν υπάρχει ρητή, δεσμευτική δημόσια εγγύηση. Ο αριθμός των «περίπου 1.100» ασθενών που κυκλοφορεί παραμένει αδρός υπολογισμός ενός δημοσιεύματος, χωρίς επίσημη πηγή.

Το Trodelvy δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο. Από τα 168 φάρμακα που ενέκρινε ο EMA την περίοδο 2021-2024, στην Ελλάδα έφτασαν τα 69, με μέση αναμονή έως την αποζημίωση 641 ημέρες, σχεδόν δύο χρόνια (Euronews, Το Βήμα). Η κυβερνητική απάντηση, το Ταμείο Καινοτομίας των 50 εκατ. ευρώ (Υπουργείο Υγείας), λειτουργεί προς το παρόν ως δίχτυ ασφαλείας, όχι ως απόδειξη ότι το κανονικό μοντέλο κρατά.

Η μόνη δέσμευση που υπάρχει σήμερα καλύπτει όσες ήδη κάνουν τη θεραπεία. Για τη γυναίκα που θα διαγνωστεί το 2027 και θα χρειαστεί το Trodelvy, καμία δημόσια απόφαση δεν λέει ακόμη από ποια σταθερή οδό θα το λάβει και ποιος θα το πληρώνει. Την απάντηση τη χρωστούν το υπουργείο Υγείας, ο ΕΟΠΥΥ και η Gilead, και θα κριθεί όχι από την ευρωπαϊκή άδεια αλλά από το τι μένει μετά τις επιστροφές. Και η πρώτη απάντηση που χρωστούν δεν είναι καν το ποσό: είναι το αν έχει μείνει ακόμη τραπέζι να καθίσουν.