Τρίτη στην ΕΕ η Ελλάδα στην αύξηση ενοικίων

Ένα ελληνικό νοικοκυριό δίνει κατά μέσο όρο περίπου 36% του διαθέσιμου εισοδήματός του για να μείνει κάπου. Στην υπόλοιπη ΕΕ ο μέσος όρος είναι 19% (Eurostat, European Parliament). Το χάσμα το έχουμε ξαναδεί, με τα εκατοντάδες χιλιάδες κλειστά ακίνητα να μένουν εκτός αγοράς (To Brief). Τα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat στις 2 Ιουλίου προσθέτουν ένα ακόμη σκαλί: στο πρώτο τρίμηνο του 2026 η Ελλάδα κατέγραψε την τρίτη μεγαλύτερη άνοδο ενοικίων σε όλη την Ένωση.

Ας δούμε τι λέει ακριβώς το νούμερο. Ο εθνικός δείκτης ενοικίων ήταν 5,0% υψηλότερος από τον μέσο όρο του 2025, με μόνο την Κροατία (+21,9%) και τη Βουλγαρία (+6,4%) πιο πάνω, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ κινήθηκε στο 3,0% (Newsbomb). Δεν σημαίνει ότι κάθε μισθωτήριο ανέβηκε 5% μέσα σε ένα τρίμηνο. Είναι δείκτης πορείας, όχι τιμοκατάλογος. Σε πολλές γειτονιές της Αθήνας ή σε νησιά η πραγματική αύξηση ενός νέου συμβολαίου είναι σαφώς μεγαλύτερη. Η ουσία του δείκτη είναι η κατεύθυνση: ανοδική, και ταχύτερη από την Ευρώπη.

Η ανάπτυξη που δεν φτάνει στον ενοικιαστή

Εδώ βρίσκεται η αντίφαση που ορίζει την ελληνική οικονομία του 2026. Η Τράπεζα της Ελλάδος βλέπει το ΑΕΠ να μεγεθύνεται κατά 2,0% φέτος, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (Bank of Greece). Η αγοραστική δύναμη όμως μένει πίσω.

Πόσο πίσω; Η ελληνική αγοραστική δύναμη βρισκόταν μόλις στο 68,5% του μέσου όρου της ΕΕ. Ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός αυξήθηκε μόλις 0,3% την περίοδο 2019-2025 (GSEE). Με άλλα λόγια, η ακρίβεια έφαγε σχεδόν ολόκληρες τις ονομαστικές αυξήσεις των τελευταίων ετών. Όταν η στέγη τρέχει με 5% και ο μισθός στέκεται, το χάσμα δεν είναι στεγαστικό, είναι εισοδηματικό.

Το βάρος αυτό δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Το ποσοστό όσων δίνουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγη, το επίσημο κατώφλι του «στεγαστικού συναγερμού», έφτασε το 29% στις ελληνικές πόλεις και το 28% στην ύπαιθρο, τα υψηλότερα επίπεδα στην ΕΕ και στις δύο κατηγορίες (Eurostat). Στους νέους 15-29 ετών, η υπερεπιβάρυνση αγγίζει το 30,3%, ενώ η μέση ηλικία αποχώρησης από το πατρικό είναι τα 30,7 έτη (Eurostat). Η καθυστερημένη αυτονόμηση έχει πάψει να λειτουργεί ως προστασία.

Πόσο πιεσμένα είναι ήδη αυτά τα νοικοκυριά; Πάνω από 4 στους 10 στην Ελλάδα ζουν σε νοικοκυριά που δηλώνουν καθυστέρηση ή δυσκολία σε κάποια βασική τακτική υποχρέωση, ένας δείκτης της έρευνας EU-SILC της ΕΛΣΤΑΤ (ELSTAT). Ο συγκρίσιμος ευρωπαϊκός δείκτης της Eurostat για το 2024 βάζει την Ελλάδα κοντά στο 42,8% έναντι περίπου 9,2% στην ΕΕ (Eurostat). Προσοχή στην ανάγνωση: το νούμερο δεν αφορά μόνο ενοίκια, αλλά και λογαριασμούς, δόσεις και δάνεια μαζί. Δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι φταίει το ενοίκιο. Δείχνει όμως το έδαφος πάνω στο οποίο πέφτει η νέα αύξηση: νοικοκυριά που ήδη δεν βγάζουν τον μήνα.

Γιατί τα μέτρα δεν αγγίζουν την τιμή

Το ερώτημα που μένει είναι αν οι πολιτικές απαντήσεις χτυπούν το πρόβλημα ή το τροφοδοτούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σαφής: η πίεση στις τιμές λύνεται μόνο όταν αυξάνεται η πραγματική προσφορά προσιτής κατοικίας, μέσα από κοινωνική κατοικία, αξιοποίηση δημόσιας γης και επιστροφή κενών ακινήτων στη μακροχρόνια μίσθωση (European Commission). Τα προγράμματα τύπου «Σπίτι μου», αντίθετα, ενισχύουν την αγοραστική δύναμη χωρίς να προσθέτουν σπίτια, με αποτέλεσμα, σε στενή αγορά, μέρος της στήριξης να περνά στις ίδιες τις τιμές (ΥΠΟΙΚ).

Το παράδοξο που φωτίζει όλη την ιστορία το κατέγραψε η ίδια η Eurostat: την περίοδο 2010-2024 τα ελληνικά ενοίκια ήταν η μόνη περίπτωση στην ΕΕ που παρέμειναν συνολικά χαμηλότερα από το 2010, κι όμως η χώρα κατέληξε με το βαρύτερο στεγαστικό φορτίο της Ευρώπης (Eurostat). Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ ότι η στέγη έγινε ακριβή σε απόλυτους αριθμούς. Είναι ότι ο μισθός έπαψε να την ακολουθεί.