Τρία εκατοστά νερού στερούν από τη Ρουμανία το πυρηνικό ρεύμα

Στις 10 Αυγούστου, η στάθμη του Δούναβη στην περιοχή του πυρηνικού σταθμού της Τσερναβόντα μετρήθηκε στα -227 εκατοστά, μόλις τρία εκατοστά πάνω από το -230, το χαμηλότερο σημείο στο οποίο επιτρέπεται να λειτουργεί το εργοστάσιο (Agerpres). Την επομένη, η κρατική Nuclearelectrica ανακοίνωσε στο Χρηματιστήριο του Βουκουρεστίου ότι η Μονάδα 2 μπορεί να τεθεί σε ελεγχόμενη παύση το πρωί της 13ης Αυγούστου. Η Μονάδα 1 είναι ήδη εκτός από τις 28 Ιουλίου. Αν σβήσει και η δεύτερη, η Ρουμανία μένει για πρώτη φορά ουσιαστικά χωρίς πυρηνικό ρεύμα, με αιτία το νερό ενός ποταμού, όχι κάποια βλάβη στον αντιδραστήρα.

Το νήμα το παρακολουθούμε εβδομάδες. Η ίδια ξηρασία ανάγκασε νωρίτερα τη Ρουμανία σε ελεγχόμενες εκρήξεις στην κοίτη του Δούναβη για να στρέψει νερό ψύξης προς τη μονάδα (To Brief). Η προσπάθεια αγόρασε χρόνο, όχι νερό.

Η μάχη για μερικούς πόντους στάθμης

Ο στόχος ήταν να πάει περισσότερο νερό προς το κανάλι που τροφοδοτεί την Τσερναβόντα, αντί να χάνεται στον βραχίονα Bala. Στις 3 Αυγούστου η Ρουμανία ανατίναξε βραχώδες εμπόδιο με 180 κιλά εκρηκτικών και βύθισε τέσσερις φορτηγίδες με περίπου 500 τόνους πέτρας για να λειτουργήσουν σαν υποβρύχια κατώφλια που εκτρέπουν τη ροή (AP, Reuters/Yahoo). Το κέρδος ήταν πραγματικό αλλά οριακό: 2 εκατοστά αρχικά, με προοπτική 10 έως 12 συνολικά, όσο για να γίνει ένας ορίζοντας 4-5 ημερών λειτουργίας περίπου εννέα (Mediafax).

Στις 29 Ιουλίου η εταιρεία είχε ήδη ανακοινώσει παύση της Μονάδας 2 και την ανέστειλε την επόμενη μέρα, όταν νέα τεχνική αξιολόγηση επέτρεψε να μείνει στο δίκτυο (Financial Intelligence). Η οριστική επιβεβαίωση θα δοθεί μόνο αν η διακοπή γίνει άμεση το πρωί της 13ης.

Γιατί το χαμηλό ποτάμι σβήνει τη μονάδα, χωρίς κίνδυνο

Σκεφτείτε το σαν αυτοκίνητο. Ο αντιδραστήρας είναι ο κινητήρας, το βαρύ ύδωρ το ψυκτικό που κυκλοφορεί σε κλειστό κύκλωμα, και ο Δούναβης το ψυγείο. Το νερό του ποταμού δεν μπαίνει ποτέ στον πυρήνα. Στους αντιδραστήρες CANDU της Τσερναβόντα βρίσκεται στο τελευταίο σκαλί, εκεί που συμπυκνώνεται ο ατμός μετά την τουρμπίνα και απορρίπτεται η άχρηστη θερμότητα (World Nuclear Association, ROMATOM). Αν το ψυγείο δεν διώχνει αρκετή θερμότητα, κόβεις ισχύ ή σταματάς προληπτικά. Δεν σημαίνει ότι έχασες τον κινητήρα. Η ρουμανική αρχή υδάτων το είπε ρητά: τα όρια τοποθετούνται σκόπιμα πριν από τα πραγματικά επιχειρησιακά, χωρίς κίνδυνο ασφαλείας για το εργοστάσιο (Agerpres).

Το βάρος είναι ενεργειακό. Η τελευταία πρόβλεψη υδρολογίας έδινε τον Δούναβη στα 1.400 κυβικά μέτρα το δευτερόλεπτο στην είσοδο της χώρας ως τις 17 Αυγούστου, έναντι μέσου όρου Αυγούστου 3.900 (INHGA). Η Μονάδα 2 έδινε περίπου 680 MW στο δίκτυο, και η απώλειά της αφαιρεί άλλες 16,3 GWh το εικοσιτετράωρο (IntelliNews). Μαζί, οι δύο μονάδες καλύπτουν περίπου το ένα πέμπτο της ρουμανικής ηλεκτροπαραγωγής (Without Borders Energy).

Το ενεργειακό κενό της 13ης Αυγούστου

Το κενό δεν εμφανίζεται ως γενική διακοπή, αλλά ως βραδινή στενότητα. Στις ώρες 19:00 με 23:00, όταν πέφτει ο ήλιος και η ζήτηση αγγίζει τα 7.500 MW, η Ρουμανία εισάγει ήδη 2.000 έως 2.500 MW, με τιμές που σε ώρες αιχμής πλησίασαν τα 350 ευρώ ανά MWh (NewsBase). Η Nuclearelectrica επικαλέστηκε ανωτέρα βία σε συμβόλαια ρεύματος. Δεν ακυρώνει την αγορά, δηλώνει ότι εξωτερικό γεγονός την εμποδίζει να παραδώσει από δική της παραγωγή (HotNews), και ήδη αγοράζει ρεύμα από την Ουκρανία μέσω της μολδαβικής Energocom (TVP World). Τα νοικοκυριά μένουν εκτός υποχρεωτικών περικοπών. Το βάρος πέφτει πρώτα στις εξαγωγές και στη βαριά βιομηχανία, με προειδοποίηση 24 ωρών (Agerpres).

Η Τσερναβόντα δεν είναι τοπική εξαίρεση. Ο δορυφόρος Copernicus κατέγραψε ταυτόχρονα ιστορικά χαμηλά σε Ρήνο και Δούναβη, με τον δεύτερο να δημιουργεί «σοβαρές επιχειρησιακές προκλήσεις» και για το ουγγρικό Πακς (Copernicus). Στη Γαλλία, οι ετήσιες απώλειες πυρηνικής ισχύος από ζεστά νερά έμειναν ιστορικά κάτω από 1% (DW), όμως συγκεντρώνονται ακριβώς στις εβδομάδες αιχμής, όταν το δίκτυο τις αντέχει λιγότερο. Η σταθερή βάση που θεωρούσαμε δεδομένη γίνεται πλέον συνάρτηση της βροχής. Στη νοτιοανατολική Ευρώπη, τρία εκατοστά νερού κρίνουν αν ένα εικοσιτετράωρο θα έχει πυρηνικό ρεύμα.