Ο Τραμπ διατάζει περικοπή ασκήσεων με τη Νότια Κορέα

Κάθε καλοκαίρι οι ΗΠΑ και η Νότια Κορέα τρέχουν μια μεγάλη κοινή στρατιωτική άσκηση, την Ulchi Freedom Shield, για να δοκιμάσουν αν οι δύο στρατοί μπορούν να πολεμήσουν μαζί σε μια κρίση με τη Βόρεια Κορέα. Στις 17 Αυγούστου η φετινή άσκηση ξεκίνησε κανονικά. Την προηγούμενη όμως ημέρα ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να τη «μειώσει σημαντικά», επικαλούμενος το κόστος και την «πολύ καλή σχέση» του με τον Κιμ Γιονγκ Ουν (Reuters, Axios). Η κίνηση δείχνει πόσο εύκολα μια θεσμική δέσμευση των ΗΠΑ γίνεται αντικείμενο κόστους και προσωπικής διπλωματίας.

Τρία πράγματα εδώ είναι διαφορετικά. Η δήλωση ήρθε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όχι σε ανακοίνωση του Πενταγώνου. Η άσκηση τρέχει κανονικά από τις 17 έως τις 27 Αυγούστου, με περίπου 18.000 Νοτιοκορεάτες στρατιώτες. Το σενάριό της περιλαμβάνει φέτος drones, παρεμβολές στο GPS και κυβερνοεπιθέσεις. Δημόσια αναφέρονται 14 κοινές ασκήσεις πεδίου επιπέδου τάγματος και άνω, μαζί με περίπου 70 στελέχη από 11 κράτη της Διοίκησης του ΟΗΕ, του πολυεθνούς σχήματος που εποπτεύει την εκεχειρία στην Κορέα από το 1953 (AP, SBS). Η μελλοντική περικοπή, το τρίτο, παραμένει αχαρτογράφητη. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί έγγραφο εφαρμογής, ούτε τι σημαίνει επιχειρησιακά η «σημαντική μείωση»: αν κόβεται προσωπικό, συγκεκριμένες ασκήσεις πεδίου, μελλοντικά γυμνάσια ή μόνο το πολιτικό πλαίσιο της απόφασης. Η Σεούλ απάντησε λακωνικά ότι η άσκηση «προχωρά όπως είχε προγραμματιστεί» (Al Jazeera, Straits Times).

Γιατί μια άσκηση είναι κομμάτι της αποτροπής

Η αμερικανική δέσμευση προς τη Σεούλ μένει πολιτική όσο ζει σε ανακοινώσεις. Γίνεται πραγματική μόνο όταν οι δύο στρατοί έχουν εξασκήσει ποιος διοικεί ποιον, πώς κινείται η δύναμη, πώς δουλεύουν οι επικοινωνίες και ο ανεφοδιασμός σε πραγματικό χρόνο. Αυτό δοκιμάζει η Ulchi Freedom Shield: διοίκηση, διακλαδικό συντονισμό και τη μετάβαση από το σχέδιο στην εκτέλεση σε συνθήκες κρίσης (USFK). Και εδώ κρύβεται γιατί μετράει η επανάληψη. Το προσωπικό και τα επιτελεία αλλάζουν συνεχώς. Χωρίς συστηματική άσκηση, χάνεται η πρακτική γνώση του ποιος διοικεί ποιον και πώς κινείται η δύναμη, και μαζί φθείρεται το σήμα αποτροπής προς την Πιονγκγιάνγκ (Congress CRS).

Τα σενάρια για drones και ηλεκτρονικό πόλεμο μπήκαν φέτος επειδή η Βόρεια Κορέα φέρνει πίσω μαθήματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Επιβεβαιωμένα, η Πιονγκγιάνγκ έστειλε περίπου 14.000-15.000 στρατιώτες στη Ρωσία και τεράστιες ροές πυρομαχικών, με καταγεγραμμένα 64 ταξίδια πλοίων και σχεδόν 16.000 κοντέινερ από το λιμάνι Rajin (Stars and Stripes, Guardian). Απέκτησε, δηλαδή, πρόσφατη πολεμική εμπειρία, απέναντι στην οποία η συμμαχία θέλει να προετοιμαστεί.

Η αντίφαση είναι ορατή στο ημερολόγιο. Στις 10 Αυγούστου οι στρατιωτικοί παρουσίαζαν την άσκηση ως αναγκαία αμυντική προσαρμογή σε αυτόν τον αντίπαλο. Έξι μέρες αργότερα ο ανώτατος πολιτικός τους την ονόμαζε εχθρική και δαπανηρή. Είναι το μοτίβο του 2018, όταν ο Τραμπ σταμάτησε τα «πολεμικά παιχνίδια», όπως είχε αποκαλέσει τότε τις ασκήσεις, ως προκλητικά: το κλίμα διαλόγου βελτιώθηκε, απτή αποπυρηνικοποίηση δεν προέκυψε (CNBC).

Η κυβέρνηση Λι στη Σεούλ έχει ήδη μετακινηθεί σε λογική «πρώτα πάγωμα» του βορειοκορεατικού προγράμματος και μετά αποπυρηνικοποίηση, εγκαταλείποντας την απαίτηση για άμεσο μηδενισμό (To Brief). Ο Κιμ ξεκινά πλέον κάθε συζήτηση από θέση τετελεσμένου. Μια αμερικανική περικοπή χωρίς αντάλλαγμα επιβεβαιώνει αντικειμενικά τη γραμμή του, ότι η πίεσή του αποσπά προσαρμογές χωρίς η ίδια η Πιονγκγιάνγκ να παραχωρεί κάτι, χωρίς καν να έχει απαντήσει δημόσια στη δήλωση Τραμπ.

Για την Αθήνα το μάθημα είναι μια σκληρότερη διάκριση: άλλο χρήσιμος σύμμαχος, άλλο σύμμαχος με αυτόματη κάλυψη (iefimerida). Ο Γιώργος Γεραπετρίτης μιλά ήδη για ΝΑΤΟ που παραμένει θεμέλιο, αλλά περνά «μεταβατική φάση» (CNN Greece). Το ελληνικό διακύβευμα δεν βρίσκεται στο Αιγαίο σήμερα. Είναι ότι η αξία της αμερικανικής εγγύησης εξαρτάται όλο και περισσότερο από το αν η Ουάσιγκτον θεωρεί τον σύμμαχο χρήσιμο τη συγκεκριμένη στιγμή.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό απευθύνεται στον υπουργό Χέγκσεθ και στη διοίκηση των αμερικανικών δυνάμεων στην Κορέα (USFK): ποια μετρήσιμη παραχώρηση του Κιμ, ένα επαληθεύσιμο πάγωμα ή μια επιθεώρηση, θα δικαιολογούσε μείωση της ετοιμότητας; Όσο η απάντηση λείπει, η συμμαχία θα έχει πληρώσει με πραγματική αποτροπή για μια χειρονομία καλής θέλησης που κανείς στην Πιονγκγιάνγκ δεν ζήτησε επισήμως να ανταποδώσει.