Ο Τραμπ απειλεί δασμό 50% στα καναδικά αυτοκίνητα

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα καναδικά αυτοκίνητα, φορτηγά, ανταλλακτικά και ο χάλυβας θα μπουν σε δασμό 50% στην αμερικανική αγορά (France 24, Politico). Η εξαγγελία έρχεται λίγες μέρες αφότου κατέρρευσαν οι εμπορικές συνομιλίες ΗΠΑ-Καναδά και η Ουάσινγκτον επέβαλε ήδη δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα περίπου 20 δισ. δολαρίων (To Brief). «Build in the U.S. and there are ZERO TARIFFS», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στο Truth Social. Στα αυτοκίνητα, όμως, το «φτιάξ' το στις ΗΠΑ» και το «φτιάξ' το στον Καναδά» είναι συχνά το ίδιο πράγμα.

Μοντέλα όπως το Chrysler Pacifica, το Honda Civic, το Toyota RAV4 και το Chevrolet Silverado συναρμολογούνται σε καναδικά εργοστάσια για τη βορειοαμερικανική αγορά (ISED Canada). Ένα κιβώτιο ταχυτήτων του Ford F-150 μπορεί να περάσει τα σύνορα επτά με οκτώ φορές πριν το φορτηγό μπει στην τελική γραμμή (CFR), ενώ τα εξαρτήματα ενός αυτοκινήτου τα διασχίζουν έως και επτά φορές, όπως έχει καταθέσει στο καναδικό κοινοβούλιο ο Φλάβιο Βόλπε, πρόεδρος της ένωσης καναδών προμηθευτών εξαρτημάτων (OpenParliament). Έτσι, ο δασμός χρεώνεται κάθε φορά που το μισοτελειωμένο προϊόν ξαναπερνά το σύνορο, και το μεγαλύτερο μέρος του καταλήγει στην ίδια την αμερικανική γραμμή παραγωγής.

Χρειάζεται πάντως να ξεχωρίσουμε τι ισχύει σήμερα από τι παραμένει ανάρτηση. Από τις 22 Αυγούστου εφαρμόζονται ήδη δασμοί 50% σε καναδικά αγαθά περίπου 20 δισ. δολαρίων· ο βασικός καναδικός χάλυβας βαρύνεται ήδη με 50% και τα καναδικά οχήματα με 25% (AP, CBS). Η πραγματικά νέα κλιμάκωση αφορά, επομένως, κυρίως τα αυτοκίνητα, από το 25% στο 50%.

Για τη νέα εξαγγελία του 2027, αντίθετα, δεν υπάρχει ακόμη τίποτα εκτελεστό: καμία δημοσιευμένη προεδρική πράξη, καμία λίστα προϊόντων, καμία εξαίρεση (Supply Chain Dive). Είναι, προς το παρόν, μια ανάρτηση.

Πόσο μεγάλο είναι το διακύβευμα; Μόνο δύο κατηγορίες, επιβατικά οχήματα και ανταλλακτικά, ξεπέρασαν το 2024 τα 30 δισ. δολάρια σε καναδικές αποστολές προς τις ΗΠΑ (GTAIC), μέσα σε έναν εμπορικό διάδρομο αγαθών άνω των 750 δισ. δολαρίων τον χρόνο (CRS).

Και ο λογαριασμός; Νομικά, τον δασμό τον πληρώνει στο αμερικανικό τελωνείο ο εισαγωγέας (Cato). Το οικονομικό βάρος, όμως, μένει κυρίως εντός ΗΠΑ: η Fed της Νέας Υόρκης υπολογίζει ότι περίπου το 90% του κόστους των δασμών του 2025 έπεσε σε αμερικανικές επιχειρήσεις και καταναλωτές (New York Fed), ενώ το Yale Budget Lab βρίσκει ότι πάνω από τα μισά (61% έως 80%) περνούν στην τελική τιμή των αγαθών, με τα αυτοκίνητα στις πιο εκτεθειμένες κατηγορίες (Yale Budget Lab).

Γι' αυτό και ο κλάδος δεν μιλά για γενικό πληθωρισμό, αλλά για διακοπή της παραγωγής. Ο οικονομολόγος Πάτρικ Άντερσον χαρακτήρισε έναν τέτοιο δασμό «body blow», καίριο χτύπημα ικανό να κλείσει εργοστάσια και στις δύο πλευρές των συνόρων (Yahoo Finance). Αν λείψουν συγκεκριμένα καναδικά ανταλλακτικά, προειδοποιεί ο Βόλπε, η αμερικανική συναρμολόγηση απλώς σταματά (CBC).

Γι' αυτό η Οτάβα ετοιμάζει απάντηση. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ έχει δεσμευτεί για αντίποινα ίσου ύψους, «δολάριο προς δολάριο», από τις 8 Σεπτεμβρίου, σε αμερικανικό χάλυβα, γαλακτοκομικά, οικιακές συσκευές και ηλεκτρονικά, αν και η πλήρης λίστα δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί (AP). Ο πρωθυπουργός του Οντάριο Νταγκ Φορντ, της επαρχίας όπου συγκεντρώνονται η αυτοκινητοβιομηχανία και η χαλυβουργία, στηρίζει τη σκληρή γραμμή, λέγοντας ότι μια κακή συμφωνία είναι χειρότερη από καθόλου συμφωνία (CTV). Η ασυμμετρία εξηγεί γιατί η Ουάσινγκτον μπορεί να πιέζει: περίπου το 72% των καναδικών εξαγωγών αγαθών πηγαίνει στις ΗΠΑ, έναντι μόλις 30% της αντίστροφης ροής (PBS/AP, CSIS).

Η απειλή, τέλος, αγγίζει τον ίδιο τον κανόνα του παιχνιδιού. Η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Μεξικού-Καναδά (USMCA) υπόσχεται μηδενικό δασμό στα προϊόντα που πληρούν τους κανόνες καταγωγής, δηλαδή έχουν κατά βάση βορειοαμερικανική προέλευση· η εξαγγελία Τραμπ δεν την καταργεί, αλλά δείχνει ότι ακόμη κι ένα προϊόν που τηρεί τους κανόνες μπορεί να βρεθεί κάτω από δασμολογική απειλή για πολιτικούς λόγους (White & Case).

Αν τον Ιανουάριο το 50% γίνει πράξη, το πρώτο σημείο που θα το νιώσει δεν είναι η Οτάβα: είναι η παραγγελία της αμερικανικής αντιπροσωπίας που περιμένει ένα Pacifica από το Windsor, η βάρδια στη μονάδα που περιμένει το καναδικό εξάρτημα, και η τιμή του επόμενου αυτοκινήτου στο ράφι του Αμερικανού αγοραστή.