Τουρκική διοίκηση στο Σόκε πριν από τις επισκέψεις Μητσοτάκη

Στις 28 Αυγούστου ο ταξίαρχος Γιασάρ Καράογλου ανέλαβε δημόσια τη διοίκηση μιας τουρκικής μονάδας επίλεκτου πεζικού, της 51ης Ταξιαρχίας Καταδρομών, στην κωμόπολη Σόκε, απέναντι από τη Σάμο. Δύο εβδομάδες αργότερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφθηκε ακριτικά νησιά, και τουρκικά μέσα παρουσίασαν τη μονάδα του Σόκε ως απάντηση στις επισκέψεις, ως νέα κλιμάκωση στη διαμάχη για τη στρατιωτική παρουσία στα νησιά του Αιγαίου. Το χρονολόγιο δεν το επιτρέπει: η διοίκηση λειτουργούσε ήδη εκεί πριν από το γεγονός που υποτίθεται ότι την προκάλεσε.

Το βεβαιωμένο ίχνος είναι στενό αλλά σταθερό. Ο Καράογλου επισκέφθηκε στις 28 Αυγούστου τον τοπικό έπαρχο και στις 30 Αυγούστου συμμετείχε ως διοικητής φρουράς στις τελετές της τουρκικής Ημέρας της Νίκης (Ege Politik, Hakkaniyet). Σύμφωνα με τον πίνακα τοποθετήσεων που αναπαρήχθη από τουρκικά μέσα, η αλλαγή αποδίδεται σε προεδρική απόφαση της 15ης Αυγούστου (Resmî Gazete, MEB Personel). Ο Μητσοτάκης πήγε στη Ρω και τη Στρογγύλη στις 12 Σεπτεμβρίου (news247, MEGA), με την αυστηρότερη δήλωσή του από το Καστελλόριζο την επομένη. Η ανάγνωση της μετακίνησης ως «απάντησης» πρωτοεμφανίστηκε σε τουρκικά δημοσιεύματα μόλις στις 16 Σεπτεμβρίου (Halk TV, Ensonhaber). Ότι το πεδίο δεν ήταν ήρεμο εκείνες τις μέρες φάνηκε ξεχωριστά: στις 28 Αυγούστου ελληνικά F-16 αναχαίτισαν τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος κοντά στη Σαμοθράκη (To Brief).

Και εδώ χρειάζεται μια διάκριση που τα περισσότερα δημοσιεύματα προσπερνούν. Άλλο η διοίκηση μιας ταξιαρχίας, το επιτελείο δηλαδή που τη διευθύνει, και άλλο η ταξιαρχία ολόκληρη, με τα τάγματα, τα οχήματα και τον βαρύ οπλισμό της. Το ότι μετακόμισε η έδρα της διοίκησης δεν αποδεικνύει ότι μεταφέρθηκε ο σχηματισμός από το Χοζάτ του Τούντζελι, στα βάθη της ανατολικής Τουρκίας.

Ο αριθμός «2.004 καταδρομείς» κυκλοφόρησε ευρέως στα τουρκικά μέσα στις 16 Σεπτεμβρίου, χωρίς κατονομαζόμενο αξιωματούχο ή στρατιωτική ανακοίνωση να τον στηρίζει (Halk TV). Άλλες αναφορές δίνουν 1.204 ή αόριστα «πάνω από 2.000», ενώ οι δημόσιες τελετές του Αυγούστου βεβαιώνουν φυσική παρουσία ορισμένων στελεχών, όχι δύο χιλιάδων (Yeni Asır). Απογραφή οχημάτων, αεράμυνας ή δρομολογίων μεταφοράς δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Τι θα άλλαζε στην πράξη

Ακόμη κι αν μεταφέρθηκε όλη η μονάδα, τι σημαίνει αυτό απέναντι στη Σάμο; Μια ταξιαρχία καταδρομών είναι ελαφριά, ευκίνητη δύναμη για αναγνώριση, επιδρομές και γρήγορη ενίσχυση, όχι για κατάληψη νησιού από μόνη της. Το Σόκε, άλλωστε, βρίσκεται στην ενδοχώρα· μια απόβαση θέλει αποβατικά και μεταγωγικά μέσα, πυρά υποστήριξης και αεράμυνα, και τίποτε τέτοιο δεν φαίνεται να κινήθηκε μαζί της (Daily Sabah, SigmaLive). Ό,τι αλλάζει ρεαλιστικά είναι ο χρόνος αντίδρασης προς την απέναντι ακτή και η διαθεσιμότητα επίλεκτου πεζικού για ενίσχυση του τουρκικού παράκτιου πλέγματος, όχι μια τεκμηριωμένη προετοιμασία επίθεσης.

Στο ίδιο κάδρο μπήκαν και οι δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, που χαρακτήρισε «απειλή» τη στρατιωτικοποίηση νησιών τα οποία, κατά την Άγκυρα, έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς (Star, Gazete Oksijen). Ο Φιντάν όμως δεν ανέφερε ούτε τη Σάμο ούτε την 51η Ταξιαρχία· επανέλαβε μια πάγια θέση, και τη σύνδεση με τη μονάδα την έκαναν τα μέσα. Τον Απρίλιο, εξάλλου, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας είχε ανακοινώσει αναθεώρηση της δομής των ενόπλων δυνάμεων και αύξηση των ταξιαρχιών καταδρομών, με βάση τα διδάγματα των σύγχρονων πολέμων (Milliyet). Μαζί με τις ετήσιες κρίσεις και τοποθετήσεις του Αυγούστου, αυτό βαραίνει υπέρ μιας προγραμματισμένης αναδιοργάνωσης, την οποία μεγάλο μέρος των τουρκικών μέσων φόρτωσε εκ των υστέρων με πολιτικό νόημα (A Haber).

Από ελληνικής πλευράς δεν εντοπίστηκε επώνυμη δημόσια αντίδραση ειδικά για την 51η Ταξιαρχία ούτε ανακοινωμένο νέο μέτρο στη Σάμο· η Αθήνα, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, «παρακολουθεί» (Capital, Ναυτεμπορική). Αυτό δεν αποκλείει εσωτερική στρατιωτική αξιολόγηση, ούτε όμως την αποδεικνύει.

Μια διοικητική αναδιάταξη, δρομολογημένη πριν καν πατήσει ο Μητσοτάκης στη Ρω, μεταμφιέστηκε σε αιφνιδιαστική απάντηση μόλις βρέθηκε πολιτικά χρήσιμη. Όσο δεν εμφανίζεται στο πεδίο νέο μέσο ή νέα κίνηση στη Σάμο, ο συναγερμός τρέφεται από τον αριθμό «2.004», όχι από αποδεδειγμένη μεταβολή των δυνάμεων απέναντι από τη Σάμο.