Η Τουρκία «ακυρώνει» ελληνικούς περιβαλλοντικούς χάρτες φοβούμενη έμμεση κυριαρχία στο Αιγαίο

Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε χθες «άκυρους» τους ελληνικούς χάρτες που ορίζουν ζώνες απαγόρευσης αλιείας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο (Daily Sabah). Ο αντιπρόεδρος Φουάτ Οκτάι προειδοποίησε ότι η Τουρκία «δεν θα επιτρέψει τετελεσμένα» εις βάρος Τούρκων ψαράδων. Η ανακοίνωση δεν αφορά ψάρια. Αφορά ποιος ελέγχει τη θάλασσα πέρα από τα 6 ναυτικά μίλια.

Η Αθήνα δημοσίευσε ψηφιακούς χάρτες μέσω της Διεύθυνσης Αλιευτικού Ελέγχου, απεικονίζοντας ζώνες απαγόρευσης αλιείας γύρω από προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 και θαλάσσια πάρκα (en.protothema.gr). Στη Γυάρο, για παράδειγμα, θεσπίστηκε απαγόρευση αλιείας σε ακτίνα 3 ναυτικών μιλίων (LiFO). Ο σκοπός, σύμφωνα με την Αθήνα, είναι η περιβαλλοντική προστασία: λιβάδια Ποσειδωνίας, θαλάσσια βιοποικιλότητα, ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Άγκυρα όμως βλέπει κάτι διαφορετικό: χάρτες που σχεδιάζουν δικαιοδοσία πέρα από τα 6 μίλια χωρίς να κηρύξουν τυπικά ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, δηλαδή τη θαλάσσια ζώνη όπου μια χώρα ελέγχει πόρους).

Το περιβάλλον ως εργαλείο κυριαρχίας

Η τουρκική αντίδραση ανοίγει νέο πεδίο αμφισβήτησης. Μέχρι τώρα, η Άγκυρα αντιδρούσε με NAVTEX, υπερπτήσεις, στρατιωτικές ασκήσεις. Τώρα στοχοποιεί περιβαλλοντικούς χάρτες, υποστηρίζοντας ότι «η ελληνική αρμοδιότητα σταματά στα 6 ναυτικά μίλια» (Haberturk). Αν αυτή η θέση παγιωθεί ως de facto κανόνας, κάθε μελλοντική ελληνική ΑΟΖ στο Αιγαίο ακυρώνεται εκ των πραγμάτων.

Στο πεδίο, η σύγκρουση είναι ήδη απτή. Στο Φαρμακονήσι, τουρκικές ακταιωροί έχουν εξωθήσει Έλληνες ψαράδες από ελληνικά χωρικά ύδατα. Η Αθήνα σχεδιάζει χάρτες, η Άγκυρα στέλνει σκάφη. Η μία πλευρά επικαλείται νομιμότητα, η άλλη επιβάλλει παρουσία.

Η χρονική αλληλουχία αποκαλύπτει σχεδιασμό και από τις δύο πλευρές. Η ελληνική επιστολή στον ΟΗΕ για τα 12 μίλια γράφτηκε στις 31 Μαρτίου, αλλά δημοσιοποιήθηκε μόλις στις 19 Απριλίου, ακριβώς πέντε ημέρες πριν την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα (To Brief). Η τουρκική «ακύρωση» των χαρτών ήρθε δύο ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση. Η Αθήνα χτίζει νομικό αρχείο με υπολογισμένο timing, η Άγκυρα απαντά σε κάθε βήμα ανοίγοντας νέο μέτωπο.

Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί μόνο την Αθήνα. Η αλιεία στα ύδατα κρατών-μελών ρυθμίζεται από την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ. Όταν η Τουρκία κηρύσσει «άκυρους» χάρτες που εφαρμόζουν ευρωπαϊκή νομοθεσία, η βολή δεν πέφτει μόνο στην Αθήνα. Πέφτει στο ευρωπαϊκό κεκτημένο.