Την Κυριακή, ο μισθός γνωστός πριν τη συνέντευξη

Από αύριο, Κυριακή 1η Νοεμβρίου, ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να πει στον υποψήφιο πόσο πληρώνει η θέση πριν από τη συνέντευξη. Την ίδια μέρα κάθε εργαζόμενος αποκτά το δικαίωμα να ζητήσει εγγράφως τους μέσους μισθούς ανδρών και γυναικών που κάνουν συγκρίσιμη δουλειά με τη δική του. Ο εργοδότης έχει το πολύ δύο μήνες για να απαντήσει (Υπουργείο Εργασίας).

Την ημερομηνία την όρισε ο ίδιος ο ν. 5316/2026, που δημοσιεύθηκε στις 6 Ιουλίου. Ο νόμος ορίζει ειδική έναρξη ισχύος για τα άρθρα 8 έως 20 και 27 (ΦΕΚ Α΄ 105). Στις 7 Οκτωβρίου το υπουργείο εξέδωσε εγκύκλιο με τις οδηγίες εφαρμογής (εγκύκλιος 26923/Σ.5), την οποία είχαμε παρουσιάσει τότε (To Brief).

Πριν από τη συνέντευξη

Ο υποψήφιος δικαιούται να μάθει την αρχική αμοιβή ή το εύρος της. Δικαιούται επίσης να μάθει τους όρους της συλλογικής σύμβασης, αν ισχύει κάποια για τη θέση. Η ενημέρωση πρέπει να γίνει σε εύλογο χρόνο πριν από τη συνέντευξη ή, αν δεν γίνει συνέντευξη, πριν από την υπογραφή της σύμβασης (ν. 5316/2026, άρθρο 9). Ο μισθός δεν χρειάζεται να γράφεται στην αγγελία: ο εργοδότης μπορεί να ενημερώσει γραπτώς ή προφορικώς, με όποιο μέσο κρίνει κατάλληλο (εγκύκλιος του υπουργείου). Η υποχρέωση αφορά κάθε εργοδότη, όσο μικρή ή μεγάλη κι αν είναι η επιχείρησή του.

Ο νόμος φέρνει και μια απαγόρευση. Ο εργοδότης, ή όποιος κάνει τις προσλήψεις για λογαριασμό του, δεν μπορεί πια να ρωτήσει τον υποψήφιο πόσα έπαιρνε στην τωρινή ή στην προηγούμενη δουλειά του (Οδηγία 2023/970). Έτσι ο νέος μισθός δεν στήνεται πάνω στον παλιό, και όποιος αμειβόταν χαμηλά στην προηγούμενη δουλειά δεν κουβαλά αυτόν τον μισθό στην επόμενη. Ο εργοδότης μπορεί πάντως να ρωτήσει πόσα θέλει να παίρνει ο υποψήφιος, γιατί αυτή η ερώτηση δεν απαγορεύεται ρητά.

Τι μπορεί να ζητήσει ο εργαζόμενος

Όποιος ήδη εργάζεται μπορεί να ζητήσει εγγράφως δύο πράγματα. Το πρώτο είναι το δικό του επίπεδο αμοιβής. Το δεύτερο είναι οι μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών, χωριστά, στην κατηγορία που κάνει όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας (ν. 5316/2026, άρθρο 10). Το αίτημα μπορεί να κατατεθεί και μέσω των εκπροσώπων των εργαζομένων ή του Συνηγόρου του Πολίτη. Ο εργοδότης απαντά το αργότερο σε δύο μήνες. Επίσης πρέπει να υπενθυμίζει κάθε χρόνο στο προσωπικό ότι το δικαίωμα υπάρχει (Υπουργείο Εργασίας).

Ο ατομικός μισθός ενός συναδέλφου δεν αποκαλύπτεται. Σε πολύ μικρή ομάδα, όμως, ο μέσος όρος μπορεί να δείχνει έμμεσα τι παίρνει ένας συγκεκριμένος άνθρωπος. Σε αυτή την περίπτωση τα στοιχεία πηγαίνουν μόνο στους εκπροσώπους των εργαζομένων, στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στον Συνήγορο. Αυτοί συμβουλεύουν όποιον έκανε το αίτημα χωρίς να του πουν το ατομικό ποσό (RSM).

Ο εργαζόμενος μπορεί να στραφεί στην Επιθεώρηση Εργασίας σε δύο περιπτώσεις: αν ο εργοδότης δεν απαντήσει ή αν η απάντηση δείχνει διαφορά που δεν δικαιολογείται. Η Επιθεώρηση εξετάζει τότε την υπόθεση ως εργατική διαφορά. Αν ο εργοδότης δεν φέρει τα στοιχεία σε αυτή τη διαδικασία, η διαφορά μισθού θεωρείται αδικαιολόγητη και ο νόμος υποθέτει ότι πρόκειται για διάκριση (εγκύκλιος). Ο εργαζόμενος που αδικήθηκε δικαιούται πλήρη αποζημίωση χωρίς ανώτατο όριο. Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει αναδρομικά και τόκους (RSM).

Οι εκθέσεις έρχονται αργότερα

Όσα περιγράφηκαν ως εδώ ισχύουν από αύριο. Οι εκθέσεις για το μισθολογικό χάσμα είναι ξεχωριστή υποχρέωση, μόνο για μεγαλύτερες επιχειρήσεις και με προθεσμίες που ξεκινούν αργότερα. Όσες έχουν 150 εργαζομένους και πάνω υποβάλλουν την πρώτη έκθεση έως τις 7 Ιουνίου 2027. Όσες έχουν από 100 έως 149 εργαζομένους την υποβάλλουν έως τις 7 Ιουνίου 2031 (ΦΕΚ Α΄ 105). Για επιχειρήσεις με λιγότερους από 100 εργαζομένους η έκθεση είναι προαιρετική.

Οι πρώτες εκθέσεις θα καλύπτουν μόνο δύο μήνες, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2026. Μπορεί σε κάποια κατηγορία εργαζομένων να βρεθεί διαφορά τουλάχιστον 5% ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες χωρίς αντικειμενική δικαιολόγηση. Αν δεν διορθωθεί μέσα σε έξι μήνες, ο εργοδότης πρέπει να την εξετάσει μαζί με τους εκπροσώπους των εργαζομένων (Οδηγία 2023/970).

Ο ΣΕΒ, ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, μίλησε μέσω της Κατερίνας Δασκαλάκη τον Μάιο. Δήλωσε ότι στηρίζει την ίση αμοιβή, αλλά προειδοποίησε ότι η τεκμηρίωση και οι αναφορές θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΣΕΒ). Η ΓΣΕΕ, η συνομοσπονδία των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, δημοσίευσε χθες οδηγό για τον νόμο. Ζητά η ίση αμοιβή να στηριχθεί σε συλλογικές συμβάσεις και όχι σε ρυθμίσεις που ορίζει μόνος του ο εργοδότης (ΓΣΕΕ). Δεν έχει δημοσιευθεί ανεξάρτητος υπολογισμός για το πόσο θα κοστίσει στις επιχειρήσεις η εφαρμογή του νόμου.

Τι διακυβεύεται φαίνεται στα στοιχεία. Το 2024 οι γυναίκες στην Ελλάδα έπαιρναν κατά μέσο όρο ανά ώρα 13,4% λιγότερα από τους άνδρες. Στην ΕΕ η διαφορά ήταν 11,1% (ΕΛΣΤΑΤ, Eurostat). Τα στοιχεία αυτά είναι ακόμη προσωρινά. Ο δείκτης συγκρίνει όλους τους άνδρες με όλες τις γυναίκες που εργάζονται, άρα αντανακλά και το ότι δουλεύουν σε διαφορετικά επαγγέλματα και κλάδους. Δεν σημαίνει ότι μια γυναίκα παίρνει 13,4% λιγότερα από έναν άνδρα στην ίδια θέση.

Σε άλλες χώρες τα αποτελέσματα ήταν μικρά. Μια σύνθεση μελετών βρίσκει ότι το χάσμα μειώθηκε περίπου κατά 1 έως 3 ποσοστιαίες μονάδες (CEPR). Η Γερμανία έδωσε στους εργαζομένους δικαίωμα να ζητούν μισθολογικά στοιχεία, παρόμοιο με αυτό που αποκτούν από αύριο οι εργαζόμενοι στην Ελλάδα. Στα τέσσερα πρώτα χρόνια το χάσμα δεν μειώθηκε (Vrije Universiteit Amsterdam). Ο νόμος δίνει στον εργαζόμενο τον αριθμό. Ο μισθός του θα αλλάξει μόνο αν κάνει το αίτημα και αν η Επιθεώρηση Εργασίας φέρει την υπόθεση ως το τέλος.