Το τηλεσκόπιο Webb φωτογραφίζει γέννηση πλανητών και εντοπίζει έναν «απαγορευμένο» γίγαντα

Μέχρι πέρυσι, οι αστρονόμοι είχαν θεωρίες για το πώς γεννιούνται οι πλανήτες. Τώρα, για πρώτη φορά, τους βλέπουν να σχηματίζονται σε πραγματικό χρόνο.

Το James Webb κατέγραψε δύο νεαρά αστρικά συστήματα, το Tau 042021 και το Oph 163131, σε τέτοια λεπτομέρεια που μπορούμε να παρακολουθήσουμε τη διαδικασία βήμα βήμα: σωματίδια σκόνης κολλούν μεταξύ τους, γίνονται σβόλοι, μετά βράχια, μετά πλανήτες. Στο ένα σύστημα, τα δεδομένα δείχνουν ένα χάσμα στον δίσκο σκόνης. Πιθανότατα ένας πλανήτης γεννιέται εκεί, σαρώνοντας την ύλη γύρω του. Αυτά τα δύο συστήματα βρίσκονται μόλις 450-480 έτη φωτός μακριά. Είναι ουσιαστικά φωτογραφίες του δικού μας ηλιακού συστήματος πριν 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια.

Ο πλανήτης που δεν θα έπρεπε να υπάρχει

Η μεγαλύτερη έκπληξη όμως δεν είναι αυτό που βλέπουμε να γεννιέται. Είναι κάτι που ήδη υπάρχει, ενώ δεν θα έπρεπε.

Ο TOI-5205b είναι γίγαντας στο μέγεθος του Δία. Το αστέρι του όμως έχει μόλις 40% της μάζας του Ήλιου. Σύμφωνα με τα μοντέλα σχηματισμού πλανητών, ένα τόσο μικρό αστέρι δεν διαθέτει αρκετή ύλη στον δίσκο του για να «θρέψει» έναν τέτοιο γίγαντα. Σκεφτείτε ένα μικρό ποτάμι που με κάποιον τρόπο γέμισε μια λίμνη. Η ίδια η ερευνητική ομάδα τον αποκαλεί «απαγορευμένο» πλανήτη.

Και η ιστορία δεν σταματά εκεί. Όταν το Webb ανέλυσε την ατμόσφαιρά του, βρήκε κάτι ακόμα πιο παράξενο: περιέχει λιγότερα βαρέα στοιχεία από το ίδιο του το άστρο. Σαν ένα παιδί που δεν μοιάζει γενετικά με τον γονιό του. Αυτό σημαίνει ότι ίσως σχηματίστηκε με εντελώς διαφορετικό μηχανισμό από αυτόν που περιγράφουν τα σημερινά μοντέλα. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Astronomical Journal μετά από peer review (αξιολόγηση από ανεξάρτητους επιστήμονες πριν τη δημοσίευση).

Γιατί έχει σημασία

Δύο ανακαλύψεις, ένα μήνυμα: το σύμπαν φτιάχνει πλανήτες με τρόπους που δεν είχαμε προβλέψει. Βλέπουμε τη γέννηση τους σε πραγματικό χρόνο και ταυτόχρονα ανακαλύπτουμε ότι κάποιοι δεν θα έπρεπε καν να υπάρχουν. Τα εγχειρίδια δεν είναι λάθος. Απλώς δεν είχαν αρκετές σελίδες.