Τέσσερις στους δέκα Έλληνες αδυνατούν να καλύψουν έκτακτο έξοδο

Ένα χαλασμένο ψυγείο, μια επείγουσα επισκευή, ένας λογαριασμός που δεν περίμενες: για το 43,9% των ανθρώπων στην Ελλάδα, ένα τέτοιο απρόβλεπτο κόστος δεν καλύπτεται από ίδιους πόρους. Το νούμερο προέρχεται από τον δείκτη της Eurostat για το 2024 (Eurostat) και τοποθετεί τη χώρα 13,9 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (30,0%), τρίτη χειρότερη επίδοση μετά τη Βουλγαρία και τη Λετονία. Δεν μιλάμε για δυσαρέσκεια ή για ψυχολογία. Μιλάμε για το αν υπάρχει ρευστό στην άκρη όταν χτυπήσει η ανάγκη.

Και εδώ ανοίγει η αντίφαση που κρατά αυτή την ιστορία ζωντανή εβδομάδες: η ελληνική οικονομία μεγαλώνει. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ανάπτυξη 2,1% για το 2025 και 1,8% για το 2026 (European Commission). Πώς συμβαίνει, λοιπόν, μια οικονομία να «τρέχει» πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και πάνω από τέσσερις στους δέκα πολίτες να μην έχουν καθόλου απόθεμα ασφαλείας;

Το ΑΕΠ δεν μπαίνει στο ψυγείο

Το ΑΕΠ μετρά τι παράγει συνολικά η οικονομία, όχι τι απομένει στο νοικοκυριό μετά τους φόρους, τα ενοίκια και τους λογαριασμούς. Το εισόδημα που μένει στην οικογένεια μετά φόρων είναι άλλο νούμερο. Κι όταν το διορθώσουμε για τον πληθωρισμό, βλέπουμε ότι πέφτει αντί να αυξάνεται.

Η Τράπεζα της Ελλάδος το δείχνει καθαρά. Στο πρώτο τρίμηνο του 2025 το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε ονομαστικά μόλις 0,7%, αλλά μετά τον πληθωρισμό η αγοραστική του δύναμη έπεσε 3,3% (Bank of Greece). Δηλαδή τα ίδια ευρώ αγόραζαν λιγότερα. Ταυτόχρονα, η αποταμίευση βυθίστηκε: η αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών βάθυνε στο -2,6% του ΑΕΠ από -1,7% το 2024, επειδή η κατανάλωση έτρεχε γρηγορότερα από το εισόδημα.

Αυτό είναι το κρίσιμο. Όταν το πραγματικό εισόδημα υποχωρεί και η αποταμίευση γίνεται αρνητική, το νοικοκυριό δεν χτίζει απόθεμα, το τρώει. Η ανάπτυξη υπάρχει στους δείκτες, αλλά περνά μέσα από επενδύσεις, τουρισμό και εταιρικά έσοδα. Στην τσέπη του μισθωτού φτάνει ελάχιστη: οι ονομαστικές αμοιβές για το 2026 αυξάνονται περίπου 3,5%, ενώ ο πληθωρισμός τρέχει στο 3,2%, άρα η όποια «αύξηση» εξανεμίζεται σχεδόν ολόκληρη πριν προλάβει να φανεί.

Πού πάει το εισόδημα πριν προλάβει να μείνει

Το πρώτο κονδύλι που «κλειδώνει» το εισόδημα είναι η στέγη. Ένα ελληνικό νοικοκυριό δίνει περίπου 36% του διαθέσιμου εισοδήματός του για κατοικία, έναντι 19% στην ΕΕ (Eurostat), με τα ενοίκια να ανεβαίνουν 5,0% στο πρώτο τρίμηνο του 2026 έναντι περίπου 3,0% στην Ευρώπη. Ακολουθούν τα τρόφιμα, όπου οι τιμές στην Ελλάδα βρίσκονται στο 105,3% του ευρωπαϊκού μέσου όρου (Eurostat). Την ίδια ώρα, η πραγματική κατά κεφαλήν δαπάνη σε τρόφιμα είναι μόλις στο 80% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, παρόλο που οι τιμές είναι υψηλότερες. Με απλά λόγια, το ελληνικό καλάθι κοστίζει «ευρωπαϊκά» και γεμίζει «ελληνικά».

Το πιο άμεσο σύμπτωμα της απουσίας μαξιλαριού είναι οι καθυστερήσεις πληρωμών: περίπου 42% στην Ελλάδα δυσκολεύεται με βασικές υποχρεώσεις, έναντι 9% στην ΕΕ (ΕΛΣΤΑΤ). Όταν ενοίκιο και λογαριασμοί πληρώνονται με καθυστέρηση, δεν περισσεύει τίποτα για το απρόβλεπτο.

Η κυβέρνηση θα αντιτάξει ότι οι μισθοί αυξάνονται και ότι η ανάπτυξη δίνει δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις. Όμως το ερώτημα δεν είναι αν δόθηκαν αυξήσεις, αλλά αν πέρασαν στην ανθεκτικότητα του νοικοκυριού. Κι εκεί τα στοιχεία είναι αμείλικτα: ο μέσος πραγματικός μισθός το 2025 ήταν 14.998 ευρώ, 31% κάτω από το 2009 (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ), ενώ η μισθολογική στασιμότητα επιμένει παρά την ανάπτυξη (To Brief). Οι μεταβιβάσεις φρενάρουν την επιδείνωση, δεν αποκαθιστούν την ασφάλεια.

Η ελληνική υπεραπόδοση, λοιπόν, είναι πραγματική, αλλά μένει στα δελτία των δεικτών. Στο τραπέζι της κουζίνας, πάνω από τέσσερις στους δέκα ξέρουν ότι το επόμενο χαλασμένο πλυντήριο θα πληρωθεί με χρέος ή με στέρηση, όχι με αποταμίευση που δεν υπάρχει.