Tesla, SpaceX: εργοστάσιο chip 16,8 δισ. στο Τέξας

Η SpaceX και η Tesla του Έλον Μασκ επιβεβαίωσαν ότι θα χτίσουν το Terafab, ένα τεράστιο εργοστάσιο ημιαγωγών στην αγροτική κομητεία Grimes του Τέξας, με ανακοινωμένη επένδυση πρώτης φάσης άνω των 16,8 δισ. δολαρίων, τουλάχιστον 3.000 θέσεις εργασίας και κτίριο μεγαλύτερο από 100 εκατ. τετραγωνικά πόδια (Governor Abbott, TechCrunch). Ο Μασκ το περιέγραψε ως «το μεγαλύτερο και πιο πολύτιμο κτίριο στη Γη». Το πιο ενδιαφέρον όμως δεν είναι πόσα υπόσχεται η εταιρεία, αλλά πόσα έχει πραγματικά δεσμευτεί να πληρώσει.

Τα τέσσερα νούμερα δεν είναι το ίδιο πράγμα

Γύρω από το Terafab κυκλοφορούν τέσσερα ποσά, και το λάθος είναι να τα διαβάζει κανείς σαν ισοδύναμα. Η υπογεγραμμένη συμφωνία δεσμεύει τη SpaceX να επενδύσει τουλάχιστον 5 δισ. δολάρια έως το 2030 και να δημιουργήσει 1.800 μόνιμες θέσεις έως το 2035. Αυτό είναι το μόνο νομικά δεσμευτικό ελάχιστο (CryptoBriefing). Τα 16,8 δισ. είναι η κλίμακα που ανακοίνωσε τώρα η πολιτεία για την πρώτη φάση. Τα 55 δισ. ήταν παλαιότερη εκτίμηση από τον φορολογικό φάκελο για τις αρχικές φάσεις, και τα 119 δισ. το μέγιστο σενάριο αν χτιστούν όλες οι μελλοντικές φάσεις, όχι σημερινή δέσμευση (CNBC).

Η απόσταση από τα 5 στα 119 δισ. δεν είναι λεπτομέρεια. Σύμφωνα με ανάλυση των όρων του συμβολαίου, μια ρήτρα (το Section 10.13) επιτρέπει στη SpaceX να τερματίσει τη συμφωνία «οποτεδήποτε και για οποιονδήποτε λόγο» με γραπτή προειδοποίηση 30 ημερών, χωρίς αυτό να θεωρείται αθέτηση και χωρίς ποινές, πέρα από επιστροφή φόρων έως τριών ετών (Cape Fear Advisors). Πρακτικά, το «done deal» αφορά τις εγκρίσεις και τα κίνητρα. Τα δεκάδες δισεκατομμύρια παραμένουν φιλοδοξία, όχι κλειδωμένο κεφάλαιο.

Γιατί ο Μασκ θέλει δικά του chips

Πίσω από τα νούμερα, το Terafab είναι η απάντηση του Μασκ στην εξάρτηση από τρίτους προμηθευτές chips. Το δημόσιο έγγραφο της κομητείας το περιέγραψε, ήδη από τον Μάιο, ως «πολυφασική, κάθετα ολοκληρωμένη μονάδα κατασκευής ημιαγωγών και προηγμένου υπολογισμού» (Grimes County notice). Κάθετη ολοκλήρωση σημαίνει ότι μια εταιρεία σταματά να αγοράζει τα κρίσιμα εξαρτήματα από τρίτους και τα φτιάχνει μόνη της, από το πυρίτιο μέχρι το τελικό σύστημα.

Η λογική δεν είναι ιδεολογία, είναι φόβος έλλειψης. Σε αποσπάσματα του φακέλου εισαγωγής της, η SpaceX δηλώνει πρόθεση να «κατασκευάζει τους δικούς της GPUs», προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι δεν έχει μακροχρόνια συμβόλαια με πολλούς προμηθευτές chips (Yahoo Finance). Οι εσωτερικοί πελάτες που τεκμηριώνονται είναι τα αυτοκίνητα και τα ρομπότ Optimus της Tesla, οι δορυφόροι και τα διαστημικά data centers της SpaceX, ενώ ο Μασκ έχει πει ότι η xAI θα απορροφήσει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής (Fortune).

Ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

Η τοπική συμφωνία δίνει γενναίες παραχωρήσεις. Αντί για κανονικούς φόρους ακινήτων, η SpaceX θα πληρώνει σταθερά 20 εκατ. δολάρια τον χρόνο για 35 χρόνια. Ο δικηγόρος της εταιρείας παραδέχθηκε ότι η πραγματική ελάφρυνση αγγίζει το 78%, όχι το «100%» που ακούστηκε αρχικά (KBTX). Τα δύο μικρά σχολικά δίκτυα ενέκριναν επιπλέον φοροελαφρύνσεις συνολικής αξίας περίπου 1,66 δισ. δολαρίων (Austin American-Statesman).

Απέναντι σε αυτά, το τοπικό κόστος είναι απτό: νερό (έως 3,2 δισ. γαλόνια τον χρόνο από τον ταμιευτήρα Gibbons Creek), δρόμοι, πίεση στα σχολεία και έναν πληθυσμό που ένας κάτοικος υπολόγισε ότι θα διπλασιαζόταν από 20.000 εργάτες κατασκευής (KBTX). Και σε αντίθεση με Samsung, TSMC ή Intel, το Terafab δεν έχει ακόμη ανακοινωμένη ομοσπονδιακή χρηματοδότηση CHIPS (το πρόγραμμα των 52,7 δισ. δολαρίων του 2022 για την ενίσχυση της αμερικανικής βιομηχανίας ημιαγωγών) (CRS).

Αν το Terafab φτάσει στα 119 δισ., ο Μασκ αποκτά έλεγχο ολόκληρης της αλυσίδας των chips του και η Grimes γίνεται βιομηχανικός κόμβος. Αν σταματήσει στην πρώτη φάση, ή αν ενεργοποιηθεί η ρήτρα των 30 ημερών, η κομητεία μένει έχοντας παραχωρήσει φοροαπαλλαγές δεκαετιών για ένα σχέδιο που μπορεί να περιοριστεί ριζικά ή να εγκαταλειφθεί, με τους λογαριασμούς νερού και υποδομών να μένουν πίσω.