Τέμπη: τα κενά για τη φωτιά κρίνονται στην έδρα

Ο Αντώνης Ψαρόπουλος, πατέρας θύματος των Τεμπών και ταυτόχρονα συνήγορος στη δίκη, κατέθεσε στις 8 Σεπτεμβρίου στη Λάρισα έναν κατάλογο ερευνητικών κενών: για τη φωτιά, για την πυραντοχή των καθισμάτων και για πρόσωπα που, όπως είπε, δεν εξετάστηκαν ποτέ. Πρόκειται για την κύρια δίκη του σιδηροδρομικού δυστυχήματος που σκότωσε 57 ανθρώπους τον Φεβρουάριο του 2023, με 36 κατηγορουμένους, και το διακύβευμα είναι πια αν η αίθουσα της Λάρισας μπορεί ακόμη να καλύψει όσα η ανάκριση άφησε ανοιχτά (in.gr, CNN Greece).

Το πιο χειροπιαστό κομμάτι αφορά υλικό που μπορεί ακόμη να «μιλήσει». Κατά την κατάθεση της οικογένειας του μηχανοδηγού Γιώργου Κουτσούμπα, συνήγορος ζήτησε να ελεγχθεί δικανικά το κατασχεμένο κινητό του σταθμάρχη της νυχτερινής βάρδιας (News247). Λίγο αργότερα, η δικηγόρος Μαίρη Χατζηκωνσταντίνου ανακοίνωσε γραπτό αίτημα για την εξέταση 17 τηλεφώνων που φέρονται να βρέθηκαν στον τόπο, μαζί με τη συσκευή του σταθμάρχη (Έθνος). Αν οι συσκευές είναι ακέραιες, η δικανική απεικόνιση (η πιστή αντιγραφή της μνήμης τους με εγκεκριμένο λογισμικό, ώστε η συσκευή να μείνει ανέπαφη) μπορεί να ανασύρει κλήσεις, μηνύματα, φωτογραφίες και μεταδεδομένα. Το πρόβλημα εδώ είναι ο χρόνος: τα δεδομένα κίνησης των παρόχων κρατούνται συνήθως δώδεκα μήνες, και μετά από τριάμισι χρόνια ενδέχεται να έχουν χαθεί, εκτός αν είχαν δεσμευθεί εγκαίρως (Τετράβιβλος).

Ίχνη που φθείρονται

Το δεύτερο, δυσκολότερο κομμάτι αφορά ίχνη που δεν περιμένουν. Τη νύχτα του δυστυχήματος, από τις 01:55 ως τις 04:25 της 1ης Μαρτίου 2023, δύο υπάλληλοι της Πυροσβεστικής έκαναν την πρώτη αυτοψία· η έκθεση διαβιβάστηκε στις 14 Μαρτίου και μεταγενέστερη εισαγγελική εισήγηση τη χαρακτηρίζει «ελλιπέστατη», καθώς δεν προσδιόρισε καν την αρχική εστία της φωτιάς (Αυγή). Μια δεύτερη αυτοψία, από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Πυροσβεστικής (ΔΑΕΕ), παραδόθηκε τον Αύγουστο του 2025, και το Γενικό Χημείο του Κράτους ανίχνευσε ξυλόλιο σε 12 από 28 δείγματα· η παρουσία όμως μιας ουσίας δεν αποδεικνύει από μόνη της την πηγή ή τον μηχανισμό της ανάφλεξης (Dnews). Παράλληλα, από τις πρώτες κιόλας μέρες, ο ίδιος ο τόπος είχε αλλοιωθεί: οι δικαστικοί πραγματογνώμονες κατέγραψαν 73 φωτογραφίες και έξι βίντεο με εργασίες στο σημείο από τις 4:47 της 1ης Μαρτίου ως τις 6 Μαρτίου, το «μπάζωμα» για το οποίο συγγενείς θυμάτων έχουν ήδη ζητήσει εξηγήσεις (Πρώτο Θέμα, To Brief).

Το ισχυρότερο τεκμήριο για τη φωτιά δεν είναι καταγγελία μάρτυρα, αλλά εργαστηριακή έκθεση που έχει ήδη μπει στη δικογραφία. Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ο κρατικός οργανισμός που διερευνά τα σιδηροδρομικά και αεροπορικά ατυχήματα, ανέθεσε στο γερμανικό εργαστήριο Rail System Testing να ελέγξει τρία δείγματα καθισμάτων από τα βαγόνια της μοιραίας αμαξοστοιχίας. Και τα τρία απέτυχαν ακόμη και στην ελάχιστη κατηγορία του ισχύοντος ευρωπαϊκού προτύπου πυραντοχής, με τα νεότερα υλικά να συμπεριφέρονται χειρότερα από τα παλαιότερα. Το πόρισμα παραδόθηκε στις 25 Αυγούστου 2025 και διαβιβάστηκε στη δικογραφία στις 3 Σεπτεμβρίου 2025 (News247, Dnews).

Τι μπορεί ακόμη να κλείσει

Ο ρόλος της έδρας είναι εδώ καθοριστικός. Μέχρι τώρα, ο Ψαρόπουλος τεκμηρίωσε ότι ορισμένα πρόσωπα δεν μπήκαν στο κατηγορητήριο και δεν κλήθηκαν ως μάρτυρες, δύο διαπιστώσεις που στέκουν. Το ότι «φέρουν ποινική ευθύνη» είναι άλλο βήμα, και δεν έχει στοιχειοθετηθεί. Ο μόνος που κατονομάστηκε καθαρά ως μη εξετασθείς είναι ο Παναγιώτης Τερεζάκης, πρώην σύμβουλος ασφάλειας και δικτύου και μετέπειτα πρόεδρος του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ). Θα μπορούσε να φωτίσει τι γνώριζε ο οργανισμός για τους κινδύνους· δεν συνιστά όμως, από μόνος του, στοιχείο προσωπικής ευθύνης για τη σύγκρουση ή τη φωτιά (CNN Greece, ΣΚΑΪ).

Ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δίνει στο δικαστήριο πραγματικά εργαλεία: μπορεί να διατάξει νέα πραγματογνωμοσύνη όταν η υπάρχουσα είναι ασαφής ή ανεπαρκής (άρθρο 183), να αναβάλει για «κρείσσονες αποδείξεις», δηλαδή πρόσθετους μάρτυρες ή έγγραφα (άρθρο 352), και να ζητήσει νόμιμη δικανική εξέταση των συσκευών (ενοποιημένος ΚΠΔ). Κάθε νέο έγγραφο πρέπει να αναγνωστεί στο ακροατήριο, αλλιώς δεν στηρίζει την απόφαση (Lawspot). Αυτό χαράζει και τη διαχωριστική γραμμή: τα κινητά και τα σωζόμενα δείγματα καθισμάτων μπορούν ακόμη να εξεταστούν, γιατί υπάρχουν· η αρχική εστία της φωτιάς και η ανέπαφη εικόνα του τόπου, που χάθηκαν τις πρώτες ώρες και μέρες, δεν ξαναφτιάχνονται.

Μέχρι το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου, με την εξέταση του Ψαρόπουλου να συνεχίζεται με ερωτήσεις, το δικαστήριο δεν είχε δημοσιοποιήσει απόφαση για το αίτημα των κινητών (Capital). Εκτός αίθουσας, τα μέτρα για τα καθίσματα προχωρούν αργά: η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων επέβαλε τον Αύγουστο πρόστιμα 120.000 ευρώ στη Hellenic Train, και το υπουργείο Μεταφορών είχε ήδη διατάξει από τον Φεβρουάριο έλεγχο όλων των καθισμάτων (in.gr, Newsbomb). Ως τις 9 Σεπτεμβρίου, πάντως, δεν έχει γίνει γνωστή ούτε καθολική πιστοποίηση ούτε ολοκληρωμένη αντικατάσταση των καθισμάτων που κόπηκαν στις γερμανικές δοκιμές (iEidiseis).

Η κατάθεση Ψαρόπουλου δεν πρόσθεσε νέο αποδεικτικό στοιχείο. Μετέφερε το βάρος της απόδειξης εκεί όπου πια κρίνεται, στην έδρα της Λάρισας, που καλείται να απαντήσει σε ένα ερώτημα με ημερομηνία λήξης: ό,τι δεν ανακτηθεί όσο τα ίχνη υπάρχουν ακόμη, δεν θα ανακτηθεί ποτέ.