Τέμπη: Εισαγγελέας μπλοκάρει αναστολή για τη σύμβαση 717

Στην 22η συνεδρίαση της δίκης για το πολύνεκρο δυστύχημα στα Τέμπη, η εισαγγελέας πρότεινε να απορριφθούν όλα τα αιτήματα της υπεράσπισης να ανασταλεί η διαδικασία μέχρι να ολοκληρωθεί μια δεύτερη, παράλληλη έρευνα για τη σύμβαση 717, το ανεκτέλεστο έργο σηματοδότησης του δικτύου. Το διακύβευμα για τον πολίτη είναι απτό: αν περνούσε η γραμμή της υπεράσπισης, η δίκη για τους 57 νεκρούς θα έμενε παγωμένη περιμένοντας μια υπόθεση που αφορά χρήματα, όχι θανάτους.

Η μάχη αυτή δεν είναι καινούργια. Εδώ και εβδομάδες, συνήγοροι πρώην στελεχών της ΕΡΓΟΣΕ επιχειρούν να δέσουν την κύρια δίκη με τη δικογραφία που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) για τη σύμβαση 717, ζητώντας αναβολή, αναστολή και ακυρότητα του κλητηρίου θεσπίσματος (To Brief). Στις 20 Ιουλίου η εισαγγελέας απάντησε αρνητικά σχεδόν σε όλο το πακέτο (in.gr).

Δύο δίκες, δύο διαφορετικά εγκλήματα

Ο διαχωρισμός που έκανε η εισαγγελέας πατά σε μία διάκριση: οι δύο υποθέσεις προστατεύουν διαφορετικά έννομα αγαθά. «Το εγκληματικό των πράξεων της ευρωπαϊκής εισαγγελίας με το εγκληματικό των πράξεων που εξετάζουμε εδώ έχουν διαφορετικό αποτέλεσμα», είπε (in.gr, Zougla). Η EPPO ερευνά οικονομική ζημία στα ταμεία της ΕΕ, δηλαδή απάτη με επιχορηγήσεις, απιστία και ψευδή βεβαίωση γύρω από ένα έργο ασφαλείας που δεν ολοκληρώθηκε (dimokratia). Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας δικάζει την αλυσίδα πράξεων και παραλείψεων που σκότωσε ανθρώπους, με 33 από τους 36 κατηγορουμένους να αντιμετωπίζουν κακουργηματική διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών με θανάτους (Ethnos, Solomon).

Το εργαλείο που επικαλέστηκε η υπεράσπιση ήταν το άρθρο 59 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Η διάταξη παγώνει μια δίκη όταν η κρίση της εξαρτάται πραγματικά από άλλη εκκρεμή ποινική υπόθεση. Το κατώφλι είναι στενό: δεν αρκεί οι δύο υποθέσεις να έχουν κοινά πρόσωπα ή κοινό τεχνικό υπόβαθρο. Χρειάζεται η πρώτη δίκη να μην μπορεί να κριθεί χωρίς προηγούμενη απόφαση στη δεύτερη. Κατά την εισαγγελέα, τέτοια εξάρτηση εδώ δεν υπάρχει: αφού λείπει η «ταυτότητα της πράξης», η Λάρισα μπορεί να κρίνει μόνη της την ευθύνη για τους θανάτους. Με το ίδιο σκεπτικό απορρίφθηκε και το αίτημα για προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της ΕΕ.

Η υπεράσπιση έχει ένα σοβαρό αντεπιχείρημα. Η 717 αφορά ακριβώς τα συστήματα σηματοδότησης που κρίνουν αν το δυστύχημα ήταν αποτρέψιμο, άρα η πλήρης αιτιώδης αλυσίδα ίσως δεν χωρά χωρίς το ευρωπαϊκό σκέλος (Larissanet). Οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής απάντησαν ότι πρόκειται για προσχηματικό αίτημα, μέσο παρέλκυσης της δίκης (Capital).

Το δίλημμα για τον πολίτη δεν είναι «γρήγορα ή αργά». Αν το δικαστήριο υιοθετήσει τη γραμμή της εισαγγελέως, κερδίζεται χρόνος και η δίκη πλησιάζει στην ουσία, με το ρίσκο όμως να στενέψει το κάδρο και να μείνουν εκτός κρίκοι ευθύνης. Αν την απορρίψει, ενισχύεται το δικαίωμα υπεράσπισης και μια πληρέστερη χαρτογράφηση ευθυνών, με τίμημα τη χρονική φθορά σε μια υπόθεση που διαβάζεται ήδη ως τεστ αξιοπιστίας των θεσμών. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου απαιτεί δίκη σε εύλογο χρόνο (ECHR). Το αν η έδρα έχει ήδη υιοθετήσει την πρόταση παραμένει εκκρεμές.

Η αίθουσα έδειξε και ένα δεύτερο ρήγμα, ανάμεσα στους ίδιους τους συγγενείς. Μετά την είσοδο της Μαρίας Καρυστιανού, στην πρώτη της εμφάνιση μετά την ανάληψη της προεδρίας του κόμματός της, ακολούθησε έντονος διάλογος με τον Νίκο Πλακιά, με την απάντηση «με σένα θα ασχολούμαι;» (Ethnos, Protothema). Ο ένας δίνει προτεραιότητα στη διαρκή παρουσία στο ακροατήριο και στην πίεση για ταχεία πρόοδο. Η άλλη έχει επιλέξει τη δημόσια, πολιτική εκφορά του ίδιου αιτήματος. Είναι μια σύγκρουση στρατηγικών μέσα σε κοινό αίτημα λογοδοσίας, μπροστά στα μάτια του δικαστηρίου.