Τέλος μέτρων στήριξης: Γιατί η βενζίνη παραμένει ακριβή

Η κυβέρνηση δίνει μάχη με την ακρίβεια, με τη σύσκεψη στο Μαξίμου σήμερα να βάζει τη βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ μπροστά στην προθεσμία της 30ής Ιουνίου, όταν λήγει το έκτακτο πλαφόν κέρδους στα βασικά αγαθά (To Brief). Στα καύσιμα όμως η ίδια ημερομηνία λειτουργεί αντίστροφα: αντί για ανακούφιση, φέρνει αυξήσεις.

Το διεθνές πετρέλαιο γύρισε εκεί που ήταν πριν τον πόλεμο. Το Brent, η τιμή αναφοράς για το αργό, κινείται στις 29 Ιουνίου γύρω στα 72,56 δολάρια το βαρέλι (OilPriceAPI, FT), αφού ξεφούσκωσε το ασφάλιστρο φόβου που είχε φουσκώσει με την κρίση στα Στενά του Ορμούζ. Στην αντλία, όμως, η αμόλυβδη δεν κατέβηκε με την ίδια ταχύτητα: η πιο πρόσφατη ημερήσια ένδειξη τη δείχνει κοντά στα 1,92 ευρώ το λίτρο στις 28 Ιουνίου (Newsit), ενώ το πιο αξιόπιστο επίσημο στιγμιότυπο, της 15ης Ιουνίου, την έβρισκε στα 1,995 ευρώ (fuel-prices.eu).

Γιατί λοιπόν η πτώση του αργού δεν φτάνει στο ντεπόζιτο; Και γιατί, αντί για ανακούφιση, η 1η Ιουλίου φέρνει νέες αυξήσεις;

Ο μηχανισμός: η αντλία δεν διαβάζει το Brent

Το πρώτο που πρέπει να ξεκαθαρίσει είναι ότι η βενζίνη στο πρατήριο δεν τιμολογείται από το αργό. Ανάμεσα παρεμβαίνει μια αλυσίδα: αργό, διύλιση, αποθήκευση, μεταφορά, πρατήριο και, πάνω απ' όλα, φόροι. Όταν πέφτει το Brent, το διυλισμένο προϊόν δεν φθηναίνει αναγκαστικά με τον ίδιο ρυθμό, ιδίως αν κρατούν ψηλά τα περιθώρια διύλισης (EIA). Υπάρχει και χρονική υστέρηση: το καύσιμο που πουλιέται σήμερα αγοράστηκε και μεταφέρθηκε νωρίτερα, με παλιότερες τιμές. Στις ΗΠΑ, όπου το φαινόμενο μετριέται καλύτερα, μόλις το μισό μιας μεταβολής στο αργό περνά στη λιανική μέσα σε δύο εβδομάδες (API).

Ο πραγματικός «κόφτης», όμως, στην Ελλάδα είναι οι φόροι. Στα 1,995 ευρώ της 15ης Ιουνίου, τα 0,70 ευρώ ήταν Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, τα 0,386 ευρώ ΦΠΑ και άλλα 0,015 λοιπές επιβαρύνσεις, δηλαδή φορολογικό βάρος 55,2% (fuel-prices.eu, minfin.gov.gr). Ο ΕΦΚ είναι σταθερό ποσό που δεν κουνιέται όταν πέφτει το Brent. Άρα πάνω από τη μισή τιμή απλώς δεν αντιδρά στη διεθνή αποκλιμάκωση. Σε αυτό προστίθεται η ασύμμετρη μετακύλιση που έχει εντοπίσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού: οι αυξήσεις περνούν γρηγορότερα από τις μειώσεις (epant.gr).

Τι ακριβώς λήγει στις 30 Ιουνίου

Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί δύο διαφορετικά μέτρα μπερδεύονται. Λήγουν και τα δύο, αλλά δεν κάνουν την ίδια δουλειά.

Το πρώτο είναι η επιδότηση των περίπου 15 λεπτών, και αφορά μόνο το πετρέλαιο κίνησης, όχι τη βενζίνη. Η απόφαση 83528 ΕΞ της 27ης Μαΐου παρέτεινε για τον Ιούνιο επιδότηση 0,12 ευρώ το λίτρο προ ΦΠΑ (περίπου 0,149 με ΦΠΑ) στο diesel (odigostoupoliti.eu, enikonomia.gr). Χωρίς νέα παράταση, από την 1η Ιουλίου το ντίζελ χάνει αυτό το στήριγμα ανά λίτρο.

Το δεύτερο είναι το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, και αυτό αγγίζει και τη βενζίνη. Με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, οι εταιρείες εμπορίας δεν μπορούσαν να βάλουν πάνω από 0,05 ευρώ το λίτρο και τα πρατήρια πάνω από 0,12 ευρώ (government.gov.gr, ypen.gov.gr). Δεν επιδοτεί λεπτά, βάζει οροφή στο πόσο μπορεί να χρεώσει η αλυσίδα. Με την κατάργησή του, αυτή η οροφή φεύγει την ώρα ακριβώς που λήγει και η επιδότηση του ντίζελ.

Το πρατήριο δεν είναι ο μεγάλος κερδισμένος: σε τελική τιμή 2,049 ευρώ, το άθροισμα των περιθωρίων εταιρειών, μεταφοράς και πρατηρίων ήταν μόλις 6,82% (OT). Σταθερά κερδισμένο μένει το κράτος, που εισπράττει αμετάβλητο ΕΦΚ και ΦΠΑ πάνω σε υψηλή τελική τιμή.

Αυτή η χρονική σύμπτωση, η διεθνής αποκλιμάκωση να προσκρούει ακριβώς στη λήξη των εγχώριων μέτρων, σημαίνει ότι ο οδηγός δεν θα δει στο ντεπόζιτο το όφελος της πτώσης του Brent, αλλά το τίμημα μιας δημοσιονομικής επιλογής. Και όλα αυτά με τον πληθωρισμό κολλημένο στο 5,2% τον Μάιο (To Brief), που κρατά τα τρόφιμα και τα καύσιμα στην κορυφή του λογαριασμού κάθε νοικοκυριού.