Τέλος η ανωνυμία: Η Τουρκία επιβάλλει κρατική ταυτότητα στα social media

Για να ανοίξει λογαριασμό σε Instagram, TikTok ή YouTube στην Τουρκία, ένας πολίτης θα πρέπει πλέον να συνδέσει το προφίλ του με την κρατική του ταυτότητα μέσω της πύλης e-Devlet. Ο νόμος που ψήφισε χθες το τουρκικό κοινοβούλιο παρουσιάζεται ως απαγόρευση για τους κάτω των 15, αλλά ο μηχανισμός του αγγίζει κάθε χρήστη, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Η αφορμή ήταν δραματική. Στις 15 Απριλίου, ένας 14χρονος μπήκε σε δημοτικό σχολείο στο Kahramanmaraş και σκότωσε οκτώ μαθητές και μια δασκάλα που σκέπασε τα παιδιά με το σώμα της (Anadolu Agency). Η αστυνομία βρήκε στο WhatsApp του δράστη εικόνα-αναφορά στον Elliot Rodger, σύμβολο της incel υποκουλτούρας. Τρεις ημέρες μετά, ο Ερντογάν χαρακτήρισε τα social media «βόθρους που διαφθείρουν το μυαλό των παιδιών» και το νομοσχέδιο που ήταν κατατεθειμένο από τον Μάρτιο επιταχύνθηκε.

Η δομική αλλαγή πίσω από την προστασία

Άλλες χώρες που νομοθετούν παρόμοιους περιορισμούς (Αυστραλία, Γαλλία, Ελλάδα) χρησιμοποιούν είτε επαλήθευση προσώπου με τεχνητή νοημοσύνη, είτε τεχνολογίες προστασίας της ιδιωτικότητας όπως τα Zero-Knowledge Proofs, που επιβεβαιώνουν την ηλικία χωρίς να αποκαλύπτουν την ταυτότητα. Η Τουρκία διάλεξε τον αντίθετο δρόμο.

Ο καθηγητής κυβερνο-δικαίου Yaman Akdeniz το περιγράφει ως «τέλος της ανώνυμης διαδικτυακής χρήσης». Η ρυθμιστική αρχή BTK έχει ήδη μπλοκάρει πάνω από ένα εκατομμύριο ιστοσελίδες. Στον παγκόσμιο δείκτη ελευθερίας Τύπου των Reporters Without Borders, η χώρα βρίσκεται 159η στις 180.

Το τεχνολογικό κενό

Η ειρωνεία είναι ότι η τεχνική λύση μάλλον δεν θα πιάσει τα παιδιά που υποτίθεται προστατεύει. Στην Αυστραλία, τέσσερις μήνες μετά τη δική της απαγόρευση για κάτω των 16, το 70% όσων είχαν λογαριασμό πριν συνεχίζει να έχει πρόσβαση: με ψεύτικες ημερομηνίες, μεγαλύτερα αδέλφια ή VPN. Στην Τουρκία, όπου τα VPNs είναι ήδη μαζικά σε χρήση, το πιθανότερο είναι ότι οι έφηβοι θα μετακινηθούν σε Discord και Telegram, ακριβώς στις λιγότερο ρυθμιζόμενες πλατφόρμες όπου αναπτύσσονται οι incel κοινότητες σαν αυτή του δράστη του Kahramanmaraş.

Αυτό που μένει σίγουρο είναι η υποδομή. Έξι μήνες μετά τη δημοσίευση στο Επίσημο Δελτίο, κάθε tweet, κάθε σχόλιο, κάθε like στην Τουρκία θα φέρει πίσω του ένα επίσημο όνομα.