New Presumptive Tax System Forces Over Half of Self-Employed to Pay on Higher Incomes

Η Ελλάδα εφαρμόζει πλέον πλήρως ένα νέο σύστημα φορολόγησης για τους αυτοαπασχολούμενους που αλλάζει τον «πάτο» της φορολογικής βάσης. Κεντρική ιδέα: το κράτος θέτει ένα ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα (το λεγόμενο «τεκμαρτό» ή «presumptive»), κάτω από το οποίο η εφορία θεωρεί ότι το δηλωμένο εισόδημα δεν είναι αξιόπιστο και φορολογεί με βάση το ελάχιστο. Αυτός ο «πάτος» συνδέθηκε μηχανιστικά με τον κατώτατο μισθό (δηλαδή το χαμηλότερο νόμιμο μικτό μισθό πλήρους απασχόλησης), ώστε να αναπροσαρμόζεται αυτόματα όταν αυξάνει ο κατώτατος.

Το πρώτο μεγάλο «τεστ πραγματικότητας» ήρθε από τις δηλώσεις εισοδήματος του 2024: περίπου 387.532 από τους 714.465 αυτοαπασχολούμενους (περίπου 54%) φορολογήθηκαν τελικά όχι με βάση όσα δήλωσαν, αλλά με βάση το υψηλότερο τεκμαρτό. Στη συγκεκριμένη ομάδα, το μέσο δηλωθέν εισόδημα ήταν μόλις 3.665 ευρώ τον χρόνο (305 ευρώ τον μήνα), αλλά το μέσο φορολογητέο εισόδημα που «έγραψε» η εκκαθάριση μετά το τεκμήριο ανέβηκε στα 13.107 ευρώ. (https://workenter.gr/pano-apo-300-000-epangelmaties-dilosan-eisodima-kato-apo-ton-katotato-mistho-855168?utm_source=openai)

Αυτό το μέτρο έχει δύο αναγνώσεις που συνυπάρχουν και συγκρούονται. Η μία λέει «επιτέλους κλείνει η τρύπα της υποδήλωσης». Η άλλη λέει «επιβάλλει φόρο σε κόσμο που μπορεί όντως να βγάζει λίγα ή να έχει ακανόνιστη δουλειά». Για να καταλάβουμε τι πραγματικά συμβαίνει, χρειάζεται να δούμε πώς λειτουργεί ο μηχανισμός, ποιοι μετακινούνται προς τα πάνω, ποιοι μένουν εκτός, και τι παρενέργειες μπορεί να έχει στην πραγματική οικονομία.

Πώς δουλεύει το «ελάχιστο τεκμαρτό» (με απλά λόγια)

Η νομική βάση μπήκε με τον Ν. 5073/2023 (στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, άρθρο 28Α), που εισήγαγε ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα για ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα. (https://www.e-nomothesia.gr/kat-oikonomia/n-5073-2023.html)

Ο πυρήνας του κανόνα είναι η σύνδεση με τον κατώτατο μισθό. Όταν ο κατώτατος ανέβηκε στα 830 ευρώ μικτά (απόφαση της άνοιξης 2024), ανέβηκε αντίστοιχα και η τεκμαρτή βάση που χρησιμοποιείται ως ελάχιστο. (https://www.reuters.com/markets/europe/greece-raise-monthly-minimum-wage-by-64-830-euros-2024-03-29/) Για τα εισοδήματα του 2024, αυτή η βάση αποτυπώθηκε σε επίπεδο 11.620 ευρώ. (https://www.ot.gr/2025/01/14/forologia/tekmarto-eisodima-ti-allazei-fetos-gia-tous-eleytherous-epaggelmaties/)

Από 1/4/2025 ο κατώτατος μισθός ανακοινώθηκε στα 880 ευρώ, άρα η τεκμαρτή ελάχιστη βάση για το 2025 γίνεται 12.320 ευρώ (880 x 14 μισθοί, με τη λογική του ελληνικού μισθολογικού συστήματος που μετρά και δώρα). (https://gr.euronews.com/2025/03/26/sta-880-euro-stin-ellada-o-katotatos-misthos-apo-1is-apriliou)

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένας αυτοαπασχολούμενος που δηλώνει κέρδη πολύ χαμηλότερα από αυτό το επίπεδο μπορεί να βρεθεί να φορολογείται σαν να είχε εισόδημα κοντά στα 12-13 χιλ. ευρώ, εκτός αν εμπίπτει σε εξαιρέσεις ή μειώσεις (π.χ. νέος επαγγελματίας, ειδικές περιπτώσεις, μικροί οικισμοί).

Κλιμάκωση ανά «ηλικία» δραστηριότητας και δικλείδες

Η εφαρμογή δεν είναι εντελώς οριζόντια. Το σύστημα προβλέπει διαφοροποιήσεις ανάλογα με τα χρόνια λειτουργίας και ειδικές μειώσεις/εξαιρέσεις. Ενδεικτικά, στη δημόσια πληροφόρηση έχουν παρουσιαστεί μειώσεις για τα πρώτα χρόνια και προσαυξήσεις μετά από ένα σημείο, ώστε να μην αντιμετωπίζεται το ίδιο μια νέα έναρξη και το ίδιο ένα γραφείο ή μαγαζί δεκαπενταετίας. (https://www.sofokleousin.gr/ekriksi-foron-gia-tous-eleytherous-epaggelmaties?utm_source=openai)

Επιπλέον, προβλέφθηκε διαδικασία αμφισβήτησης. Η ΑΑΔΕ (η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, δηλαδή η φορολογική διοίκηση) εξέδωσε απόφαση που ορίζει βήματα, χρονοδιαγράμματα και έλεγχο για το πώς μπορεί ο φορολογούμενος να αμφισβητήσει το τεκμαρτό ελάχιστο. (https://www.aade.gr/egkyklioi-kai-apofaseis/1055-09-04-2024)

Αυτό είναι κρίσιμο διότι το τεκμαρτό είναι εργαλείο μαζικής συμμόρφωσης. Όταν ένας κανόνας εφαρμόζεται σε εκατοντάδες χιλιάδες ΑΦΜ, χρειάζονται δύο πράγματα για να «στέκεται» κοινωνικά: πρώτον, δικλείδες για ακραίες περιπτώσεις, δεύτερον, ένα σύστημα ελέγχου που να μη μετατρέπει την αμφισβήτηση σε πολυτέλεια μόνο για όσους αντέχουν χρόνο και κόστος.

Τι έδειξαν οι δηλώσεις: το σοκ των αριθμών και οι παγίδες τους

Τα στοιχεία που κυκλοφόρησαν από την επεξεργασία των εκκαθαρίσεων δείχνουν το μέγεθος της μεταβολής: πάνω από τους μισούς αυτοαπασχολούμενους βρέθηκαν να φορολογούνται με υψηλότερη βάση από τη δηλωθείσα. (https://workenter.gr/pano-apo-300-000-epangelmaties-dilosan-eisodima-kato-apo-ton-katotato-mistho-855168?utm_source=openai) Σε αντίστοιχες αναλύσεις, το εύρημα παρουσιάστηκε ως μαζική «ανύψωση» της φορολογητέας ύλης για όσους δήλωναν πολύ χαμηλά. (https://www.proson.gr/oikonomia/78583_eleytheroi-epaggelmaties-ayxanetai-o-elahistos-foros-ti-allazei-me-ta-tekmiria?utm_source=openai)

Το γιατί το κράτος ένιωσε ότι μπορεί να στηρίξει πολιτικά μια τέτοια αλλαγή φαίνεται καθαρά όταν μπει δίπλα-δίπλα η εικόνα μισθωτών, συνταξιούχων και αυτοαπασχολούμενων: οι μισθωτοί δηλώνουν κατά μέσο όρο υψηλότερα εισοδήματα (λόγω παρακράτησης και καταγραφής στην πηγή), ενώ στους αυτοαπασχολούμενους υπάρχει διαχρονικά μεγαλύτερος «χώρος» υποδήλωσης.

Όμως εδώ υπάρχει μια πρώτη παγίδα: ο μέσος όρος (average) δεν λέει την πλήρη αλήθεια για την πραγματική κοινωνική επίπτωση.

Δεύτερη παγίδα: άλλο «φορολογητέο εισόδημα» και άλλο «λεφτά στο χέρι». Η φορολογητέα βάση μπορεί να ανεβαίνει, αλλά η πραγματική ρευστότητα ενός επαγγελματία μπορεί να είναι ακανόνιστη (εποχικότητα, απλήρωτα τιμολόγια, χρέη, επιστροφές, έξοδα).

Τρίτη παγίδα: στην Ελλάδα οι αυτοαπασχολούμενοι δεν αντιμετωπίζουν μόνο φόρο εισοδήματος. Αντιμετωπίζουν και ασφαλιστικές εισφορές (ΕΦΚΑ, δηλαδή η κοινωνική ασφάλιση) που λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό ως σταθερό ετήσιο κόστος ανά κατηγορία. Αυτό κάνει τη «βάση» του τεκμαρτού ακόμη πιο βαριά για όσους έχουν πραγματικά χαμηλή δραστηριότητα. (https://ypergasias.gov.gr/koinoniki-asfalisi/asfalismenoi-eisfores-kai-paroches/asfalistikes-eisfores/?utm_source=openai)

Τρεις αριθμητικές εικόνες για να γίνει κατανοητό το βάρος

Η κλίμακα φόρου εισοδήματος για τα φυσικά πρόσωπα (και κέρδη επιχειρηματικής δραστηριότητας) έχει κλιμάκια, με 9% για τα πρώτα 10.000 ευρώ και 22% για το επόμενο τμήμα (10.001 έως 20.000 ευρώ). (https://minfin.gov.gr/en/tax-policy/tax-guide/income-taxation/?utm_source=openai)

Παράδειγμα Α: πολύ χαμηλή δήλωση που «σηκώνεται» στο τεκμαρτό

• Δηλωθέν: 3.665 ευρώ.
• Φόρος με βάση τη δήλωση: 3.665 x 9% = περίπου 330 ευρώ.
• Φόρος με βάση τεκμαρτό 13.107 ευρώ (μέσο επίπεδο που προκύπτει από τα στοιχεία): 10.000 x 9% = 900 ευρώ, συν 3.107 x 22% = περίπου 684 ευρώ, σύνολο περίπου 1.584 ευρώ.

Το άλμα δεν είναι «λίγο παραπάνω», είναι πολλαπλασιασμός. Και αν προστεθούν εισφορές, το συνολικό βάρος μπορεί να ξεπερνά αυτό που ο φορολογούμενος δήλωνε ως ετήσιο κέρδος, κάτι που εξηγεί γιατί το μέτρο παράγει ένταση, ακόμη κι αν στοχεύει σε πραγματική φοροδιαφυγή.

Παράδειγμα Β: αυτοαπασχολούμενος με 14.500 ευρώ κέρδη

Σε αυτό το ύψος εισοδήματος, το τεκμαρτό συνήθως δεν αλλάζει δραματικά τον φόρο, διότι ο επαγγελματίας ήδη δηλώνει πάνω από το ελάχιστο. Η φορολογική επιβάρυνση ακολουθεί την κλίμακα και το πρόβλημα μετακινείται στο συνολικό «πακέτο» φόρων και εισφορών.

Παράδειγμα Γ: τι σημαίνει το 12.320 για το 2025

Με τον κατώτατο στα 880 ευρώ, η ελάχιστη βάση για το 2025 ανεβαίνει στα 12.320 ευρώ. (https://gr.euronews.com/2025/03/26/sta-880-euro-stin-ellada-o-katotatos-misthos-apo-1is-apriliou) Αυτό σημαίνει ότι η αυτόματη αναπροσαρμογή συνεχίζεται ακόμη κι αν η πραγματική αγορά υπηρεσιών ενός μικρού επαγγελματία (σε ένα χωριό ή σε εποχικό νησί) δεν ακολουθεί την ίδια διαδρομή.

Πού πάνε τα λεφτά: ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν

Η οικονομία δεν είναι «ουδέτερη» όταν αλλάζει η φορολογική βάση. Τα λεφτά πάνε κάπου, και κάποιος τα χάνει.

Κερδισμένοι (άμεσα και έμμεσα)

1) Το κράτος, βραχυπρόθεσμα.
Η διεύρυνση της βάσης αυξάνει βεβαιώσεις φόρου και δημιουργεί πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο. Σε δημοσιευμένες αποτυπώσεις εμφανίστηκε μέγεθος επιπλέον φόρου της τάξης των 440-470 εκατ. ευρώ από την εφαρμογή των τεκμηρίων στους αυτοαπασχολούμενους. (https://www.eea.gr/epikairotita-eea/ayximenoys-foroys-apo-ta-tekmiria-katevalan-6-stoys-10-epaggelmaties-schedon-500-ek-eyro-ta-epipleon/?utm_source=openai)

Εδώ χρειάζεται καθαρή διάκριση: άλλο «βεβαιώθηκε» και άλλο «εισπράχθηκε».

2) Οι μισθωτοί και οι «τυπικά συνεπείς» φορολογούμενοι, έμμεσα.
Όταν η φορολογική βάση διευρύνεται σε ομάδες που υποδηλώνουν, μειώνεται η πολιτική πίεση να καλύπτονται οι τρύπες με γενικούς φόρους ή με έμμεσους φόρους (που συχνά είναι πιο άδικοι, διότι χτυπούν αναλογικά περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα μέσω κατανάλωσης).

3) Οι επαγγελματίες που ήδη δήλωναν ρεαλιστικά.
Σε αγορές όπου η υποδήλωση δημιουργεί «αθέμιτη έκπτωση» (π.χ. ο ένας κόβει απόδειξη, ο άλλος όχι), ένα σύστημα που ανεβάζει τη βάση για τον δεύτερο μπορεί να βελτιώσει τον ανταγωνισμό, εφόσον εφαρμοστεί χωρίς να τιμωρεί τις πραγματικά αδύναμες περιπτώσεις.

Χαμένοι (και γιατί δεν είναι όλοι ίδιοι)

1) Οι πραγματικά χαμηλής δραστηριότητας αυτοαπασχολούμενοι.
Εδώ μπαίνουν όσοι έχουν μικρή αγορά, εποχικότητα, διαλείμματα (π.χ. φροντίδα παιδιών, υγεία), ή λειτουργούν σε περιοχές με περιορισμένη ζήτηση. Για αυτούς, το τεκμαρτό λειτουργεί σαν «ενοίκιο φορολογικής ύπαρξης»: πληρώνεις για να υπάρχεις ως δραστηριότητα, ακόμη κι αν ο τζίρος σου δεν το στηρίζει.

2) Όσοι έχουν χαμηλή ρευστότητα και υψηλά σταθερά κόστη.
Στην ελληνική πραγματικότητα, ένα μεγάλο κομμάτι του βάρους δεν είναι μόνο ο φόρος εισοδήματος. Είναι οι εισφορές, τα λειτουργικά, οι προκαταβολές, το κόστος συμμόρφωσης (λογιστής, πλατφόρμες). Οι πίνακες εισφορών και οι κατηγορίες του ΕΦΚΑ δείχνουν γιατί οι εισφορές, ως σταθερό «πάγιο», αλλάζουν το παιχνίδι για μικρά εισοδήματα. (https://ypergasias.gov.gr/koinoniki-asfalisi/asfalismenoi-eisfores-kai-paroches/asfalistikes-eisfores/?utm_source=openai)

3) Ένα μέρος των αυτοαπασχολούμενων που υποδηλώνει, αλλά όχι απαραίτητα «πλούσια».
Η υποδήλωση δεν είναι πάντα ταυτόσημη με υψηλό πραγματικό εισόδημα. Σε κλάδους με αβεβαιότητα και μετρητό, η συμπεριφορά μπορεί να είναι μικτή: κάποιοι φοροδιαφεύγουν συστηματικά, κάποιοι «μαζεύουν» ζημιές και ασυνέπεια πληρωμών και επιβιώνουν με οικογενειακή στήριξη. Το τεκμαρτό, ως εργαλείο, πιάνει και τους δύο. Αυτό είναι το βασικό «διανεμητικό ρίσκο» του μέτρου.

Το μεγάλο ελληνικό πλαίσιο: χρέος, ΕΕ και ο φόβος των spreads

Η Ελλάδα κουβαλά ακόμη πολύ υψηλό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μέτρο γίνεται «για τους δανειστές», σημαίνει όμως ότι οι αγορές και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί κοιτάζουν αν η χώρα δημιουργεί σταθερά έσοδα και αν κρατά πρωτογενή πλεονάσματα (δηλαδή έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς τους τόκους).

Σε αυτό το περιβάλλον, ένα μέτρο που φαίνεται να βγάζει εκατοντάδες εκατομμύρια από μια «γκρίζα» φορολογική ζώνη έχει προφανή δημοσιονομική αξία. Όταν τα δημοσιονομικά θεωρούνται πειστικά, συνήθως βοηθά και το κόστος δανεισμού, άρα και το λεγόμενο spread (η διαφορά επιτοκίου, π.χ. Ελλάδας-Γερμανίας). Η σχέση δεν είναι μηχανική, αλλά υπάρχει ως αφήγημα αξιοπιστίας.

Ταυτόχρονα, η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, δηλαδή η κεντρική τράπεζα του ευρώ που καθορίζει τα βασικά επιτόκια) έχει ήδη ανεβάσει το «κόστος χρήματος» στην οικονομία τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό επηρεάζει δάνεια, ρευστότητα και την ανοχή της αγοράς σε νέους φόρους. Σε μια περίοδο ακριβότερου χρήματος, οι μικροί απορροφούν λιγότερο εύκολα ένα σοκ σταθερού κόστους.

Πραγματική οικονομία: τι μπορεί να αλλάξει στις τιμές και στη δουλειά

Όταν ένα μεγάλο κομμάτι μικρών υπηρεσιών επιβαρύνεται, η αγορά έχει λίγες κλασικές αντιδράσεις:

1. Μετακύλιση κόστους στις τιμές.
   Αν ένας τεχνίτης, ένας λογιστής ή ένας επαγγελματίας εστίασης βλέπει την επιβάρυνση να ανεβαίνει, ένα τμήμα προσπαθεί να το περάσει στην τιμή. Αυτό τροφοδοτεί ένα μικρό, αλλά υπαρκτό, κανάλι πληθωρισμού υπηρεσιών. Στην Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός έχει ήδη πιέσει τα νοικοκυριά, η κοινωνική τριβή μεγαλώνει.

2. Αλλαγή νομικής μορφής ή εργασιακής σχέσης.
   Ένα τμήμα μπορεί να προτιμήσει μισθωτή εργασία ή εταιρικό σχήμα (π.χ. ΙΚΕ) αν θεωρεί ότι ο συνδυασμός τεκμαρτού και εισφορών κάνει ασύμφορη την ατομική δραστηριότητα.

3. Κλείσιμο βιβλίων ή μείωση δηλωμένης δραστηριότητας.
   Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σενάριο για το κράτος, διότι υπονομεύει τη φορολογική βάση μακροπρόθεσμα. Το αν θα γίνει μαζικά δεν μπορεί να αποδειχθεί χωρίς στοιχεία ενάρξεων-διακοπών, αλλά ο κίνδυνος υπάρχει ως οικονομική λογική αντίδρασης.

4. Επιστροφή σε αδήλωτη δραστηριότητα.
   Όταν η επίσημη συμμόρφωση γίνεται ακριβή, ένα μέρος της οικονομίας μπορεί να μετακινηθεί ξανά προς το «μαύρο». Αυτό είναι ακριβώς η συμπεριφορά που το μέτρο θέλει να μειώσει. Άρα το αποτέλεσμα εξαρτάται από το αν η Ελλάδα θα χτίσει ταυτόχρονα ισχυρή ψηφιακή εποπτεία συναλλαγών.

Ευρωπαϊκή εμπειρία: γιατί τα ψηφιακά εργαλεία μετράνε περισσότερο από το τεκμαρτό

Οι διεθνείς οργανισμοί αντιμετωπίζουν τα presumptive καθεστώτα ως εργαλείο που μπορεί να δουλέψει όταν υπάρχει μεγάλο πρόβλημα συμμόρφωσης, αλλά με σαφείς προειδοποιήσεις για στρεβλώσεις και αδικίες. Το ΔΝΤ, σε οδηγό σχεδιασμού για presumptive φορολόγηση μικρών επιχειρήσεων, υπογραμμίζει τα trade-offs και τη σημασία της σωστής στόχευσης. (https://www.imf.org/en/publications/fiscal-affairs-department-how-to-notes/issues/2023/06/29/how-to-design-a-presumptive-income-tax-for-micro-and-small-enterprises-533275?utm_source=openai) Αντίστοιχα, ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι η σχεδίαση (όρια, κίνητρα, έξοδος προς το κανονικό καθεστώς) καθορίζει αν ένα τέτοιο σύστημα περιορίζει τη φοροδιαφυγή ή απλώς αλλάζει τη μορφή της. (https://www.oecd.org/publications/the-design-of-presumptive-tax-regimes-141239bb-en.htm?utm_source=openai)

Στην ΕΕ, το πιο χειροπιαστό πεδίο όπου μετριέται η φοροδιαφυγή είναι συχνά ο ΦΠΑ (VAT gap, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο θεωρητικά εισπρακτέο ποσό ΦΠΑ και σε αυτό που τελικά εισπράττει το κράτος). Οι εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι η ψηφιοποίηση και τα δεδομένα συναλλαγών (ηλεκτρονική τιμολόγηση, διασταυρώσεις) σχετίζονται με βελτίωση της συμμόρφωσης. (https://taxation-customs.ec.europa.eu/taxation/vat/fight-against-vat-fraud/vat-gap_de?utm_source=openai)

Σε αυτό το σημείο η Ελλάδα έχει ένα κρίσιμο «επόμενο βήμα»: η ΕΕ έχει εγκρίνει την εισαγωγή υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης, κάτι που μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανή διασταύρωσης συναλλαγών σε μεγάλη κλίμακα. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AL_202500502&utm_source=openai) Πρακτικά, αυτό είναι το εργαλείο που μπορεί να μετατρέψει ένα αδρό μέτρο (όπως το ελάχιστο τεκμαρτό) σε κάτι πιο στοχευμένο: λιγότερο «τυφλό», περισσότερο βασισμένο σε πραγματικές ροές εσόδων.

Η εμπειρία χωρών όπως η Ιταλία δείχνει και κάτι ακόμη: η ψηφιοποίηση (π.χ. ηλεκτρονική τιμολόγηση) μπορεί να μειώσει κενά, αλλά τα ειδικά καθεστώτα για μικρούς δημιουργούν κίνητρα για «συνωστισμό» κάτω από όρια, τεχνητές διασπάσεις και άλλες παρακάμψεις. Σε αναλύσεις του ιταλικού δημοσιονομικού συμβουλίου έχουν καταγραφεί οι δημοσιονομικές και συμπεριφορικές επιπτώσεις του forfettario. (https://www.upbilancio.it/audizione-nellambito-dellesame-del-ddl-di-bilancio-per-il-2023/?utm_source=openai) Το μάθημα για την Ελλάδα είναι απλό: ένα κατώφλι ή μια ελάχιστη βάση παράγει πάντα συμπεριφορές προσαρμογής. Το ερώτημα είναι αν το κράτος έχει δεδομένα και ελεγκτική ικανότητα να τις εντοπίζει.

Τι σημαίνει για τουρισμό, ναυτιλία και ισοτιμίες (και τι δεν σημαίνει)

Εδώ χρειάζεται καθαρή χαρτογράφηση επιδράσεων.

• Στον τουρισμό: ένα μέρος της αυτοαπασχόλησης είναι έμμεσα τουριστικό (υπηρεσίες, εστίαση, μικρές μεταφορές, τεχνικά επαγγέλματα σε νησιά). Αν το φορολογικό βάρος αυξάνει, πιέζει είτε τις τιμές είτε τη βιωσιμότητα. Σε μια χώρα όπου ο τουρισμός λειτουργεί ως βασική «εξαγωγή υπηρεσιών», αυτό έχει σημασία για την ανταγωνιστικότητα.

• Στη ναυτιλία: η άμεση σχέση είναι μικρή, αλλά η γενική εικόνα φορολογικής αξιοπιστίας επηρεάζει το country risk, άρα και το συνολικό κόστος κεφαλαίου.

• Στις ισοτιμίες: η Ελλάδα είναι στο ευρώ, άρα δεν έχει δικό της νόμισμα. Οι κινήσεις ευρώ-δολαρίου επηρεάζουν έμμεσα τουρισμό και εισαγόμενη ενέργεια, αλλά το τεκμαρτό εισόδημα είναι εσωτερικό φορολογικό μέτρο. Η σύνδεση είναι περισσότερο μέσω οικονομικού κλίματος και πληθωρισμού υπηρεσιών, όχι μέσω άμεσου συναλλαγματικού μηχανισμού.

Τι να παρακολουθήσουμε μέσα στο 2026 (για να φανεί αν πέτυχε)

Το 2024 μας έδειξε το «λογιστικό» σοκ: πόσοι μετακινήθηκαν και πόσο ανέβηκε η βάση. (https://workenter.gr/pano-apo-300-000-epangelmaties-dilosan-eisodima-kato-apo-ton-katotato-mistho-855168?utm_source=openai) Για να κριθεί όμως αν το μέτρο λειτουργεί ως πάταξη φοροδιαφυγής ή ως οριζόντια επιβάρυνση, χρειάζονται τρεις κατηγορίες δεικτών:

1. Εισπραξιμότητα: πόσο από το πρόσθετο ποσό έγινε πραγματική είσπραξη και πόσο έγινε ρύθμιση ή ληξιπρόθεσμο. Η διάκριση «βεβαίωση vs είσπραξη» είναι κεντρική. (https://www.eea.gr/epikairotita-eea/ayximenoys-foroys-apo-ta-tekmiria-katevalan-6-stoys-10-epaggelmaties-schedon-500-ek-eyro-ta-epipleon/?utm_source=openai)

2. Συμμόρφωση μέσω δεδομένων: πρόοδος στην ηλεκτρονική τιμολόγηση και στις διασταυρώσεις. Η ευρωπαϊκή έγκριση υπάρχει, άρα το ερώτημα είναι το operational rollout και η κάλυψη. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AL_202500502&utm_source=openai)

3. Συμπεριφορά αγοράς: ενάρξεις-διακοπές, μετατροπές σε εταιρικά σχήματα, αλλαγές τιμών υπηρεσιών και σήματα μετακίνησης σε μετρητό.

Συμπέρασμα: ένα μεγάλο φορολογικό «σήμα» που τώρα δοκιμάζεται στην πράξη

Η νέα τεκμαρτή βάση για τους αυτοαπασχολούμενους είναι μια από τις πιο μεγάλες διαρθρωτικές αλλαγές των τελευταίων ετών στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι μετακινεί πάνω από τους μισούς επαγγελματίες που δήλωναν πολύ χαμηλά εισοδήματα σε υψηλότερη φορολόγηση, ανεβάζοντας κατά μέσο όρο τη φορολογητέα βάση από 3.665 σε 13.107 ευρώ για τη συγκεκριμένη ομάδα. (https://workenter.gr/pano-apo-300-000-epangelmaties-dilosan-eisodima-kato-apo-ton-katotato-mistho-855168?utm_source=openai)

Το κράτος κερδίζει δημοσιονομικό χώρο και πολιτικό επιχείρημα περί ισότητας φορολογικής μεταχείρισης, ιδιαίτερα σε μια χώρα που χρειάζεται σταθερή εικόνα αξιοπιστίας λόγω χρέους. Όμως το κοινωνικό κόστος συγκεντρώνεται σε αυτοαπασχολούμενους χαμηλής ρευστότητας, σε επαγγέλματα και περιοχές με μικρή αγορά, και σε όσους έχουν πραγματικά αδύναμη δραστηριότητα, ειδικά όταν το βάρος προστίθεται πάνω σε ασφαλιστικές εισφορές. (https://ypergasias.gov.gr/koinoniki-asfalisi/asfalismenoi-eisfores-kai-paroches/asfalistikes-eisfores/?utm_source=openai)

Το κλειδί για να μη μετατραπεί το μέτρο σε έναν απλό «κεφαλικό φόρο» είναι το επόμενο βήμα: ψηφιακή τιμολόγηση, διασταυρώσεις, στοχευμένοι έλεγχοι, και μια πραγματικά λειτουργική δυνατότητα αμφισβήτησης όταν το τεκμαρτό δεν αντανακλά την πραγματικότητα. (https://www.aade.gr/egkyklioi-kai-apofaseis/1055-09-04-2024) Οι ευρωπαϊκές πρακτικές και οι διεθνείς οργανισμοί συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα: τα presumptive εργαλεία έχουν αξία, αλλά αποδίδουν μόνιμα όταν «κουμπώνουν» πάνω σε δεδομένα συναλλαγών και ισχυρή διοίκηση. (https://www.imf.org/en/publications/fiscal-affairs-department-how-to-notes/issues/2023/06/29/how-to-design-a-presumptive-income-tax-for-micro-and-small-enterprises-533275?utm_source=openai) (https://www.oecd.org/publications/the-design-of-presumptive-tax-regimes-141239bb-en.htm?utm_source=openai) (https://taxation-customs.ec.europa.eu/taxation/vat/fight-against-vat-fraud/vat-gap_de?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AL_202500502&utm_source=openai)

Η επόμενη χρονιά, με την τεκμαρτή βάση να ανεβαίνει στα 12.320 ευρώ για το 2025 λόγω κατώτατου μισθού 880 ευρώ, θα δείξει αν το σύστημα σταθεροποιεί έσοδα χωρίς να σπάει τη μικρή επιχειρηματικότητα ή αν απλώς μετακινεί τη δραστηριότητα σε νέα «παραθυράκια». (https://gr.euronews.com/2025/03/26/sta-880-euro-stin-ellada-o-katotatos-misthos-apo-1is-apriliou)