Συνταγματική αναθεώρηση: Γιατί τα 180 έγιναν μαθηματικά αδύνατα από την πρώτη μέρα

Η αντιπολίτευση έκλεισε χθες τον δρόμο για τα 180, πριν καν αρχίσει η συζήτηση επί της ουσίας. Από την πρώτη συνεδρίαση για τη συνταγματική αναθεώρηση, η ΝΔ βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν μαθηματικό φραγμό: με 155 βουλευτές και ρητές αρνήσεις ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ, η ενισχυμένη πλειοψηφία των τριών πέμπτων είναι αδύνατη για οποιοδήποτε κρίσιμο άρθρο (News247, ProtoThema).

Το θεσμικό βήμα έγινε κανονικά. Στις 10 Ιουνίου η Ολομέλεια συγκρότησε 42μελή Επιτροπή Αναθεώρησης και ενέκρινε κατά πλειοψηφία προθεσμία δύο μηνών για την έκθεσή της (LiFO). Η σύνθεση αντικατοπτρίζει τη δύναμη των κομμάτων: 23 μέλη ΝΔ, 5 ΠΑΣΟΚ, 4 ΣΥΡΙΖΑ, 3 ΚΚΕ και 7 από τα μικρότερα κόμματα και τους ανεξάρτητους (Newsit). Η πρώτη συνεδρίαση για την εκλογή προεδρείου ορίστηκε για τις 12 Ιουνίου, με τον Μάκη Βορίδη να αναφέρεται ως πιθανός πρόεδρος χωρίς αυτό να έχει επισημοποιηθεί (Enikos). Μια από τις βαρύτερες διαδικασίες του πολιτεύματος συμπιέζεται σε δίμηνη επιτροπή μέσα στο καλοκαίρι, με τον κυβερνητικό σχεδιασμό να προβλέπει δύο ψηφοφορίες στην Ολομέλεια έως τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Γιατί δεν βγαίνει η εξίσωση

Το άρθρο 110 δεν αφήνει τη σημερινή Βουλή να ξαναγράψει το Σύνταγμα. Η «προτείνουσα» Βουλή απλώς κηρύσσει ποια άρθρα είναι αναθεωρητέα, και η επόμενη γράφει το τελικό κείμενο. Αν ένα άρθρο πάρει τώρα 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή το αλλάζει με απλή πλειοψηφία 151. Αν πάρει μόνο 151 έως 179, τότε η επόμενη χρειάζεται 180 (Βουλή, ProtoThema).

Η ΝΔ μπαίνει στη διαδικασία με αφετηρία 155 ψήφους και χρειάζεται άλλους 25 για να φτάσει τα 180. Με τις 33 έδρες του, το ΠΑΣΟΚ είναι ο μόνος εταίρος που μόνος του καλύπτει αυτό το κενό. Όμως ο Νίκος Ανδρουλάκης δήλωσε από το βήμα ότι το ΠΑΣΟΚ δεν θα συμβάλει σε πλειοψηφία 180 «σε κανένα άρθρο» και δεν θα δώσει ψήφο στην παρούσα Βουλή, ακόμη και όπου συμφωνεί με το περιεχόμενο (Athina 9.84). Πανομοιότυπη άρνηση διατύπωσε ο Σωκράτης Φάμελλος για τον ΣΥΡΙΖΑ (Newsit).

Η αναθεώρηση δεν μπλοκάρεται. Μπορεί να προχωρήσει με 151 έως 179. Αλλά τότε η επόμενη Βουλή θα χρειάζεται 180 για το τελικό κείμενο. Η αντιπολίτευση δηλαδή αφαιρεί από τώρα το σενάριο «180 σήμερα, 151 αύριο», στερώντας από μια μελλοντική απλή πλειοψηφία το δικαίωμα να ξαναγράψει μόνη της τα κρίσιμα άρθρα του Συντάγματος.

Η σύγκρουση που έδωσε τον τόνο

Ακριβώς επειδή το ΠΑΣΟΚ είναι ο μόνος αριθμητικός εταίρος για τα 180, η άρνησή του έγινε το κέντρο της κυβερνητικής επίθεσης. Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης κατηγόρησε το κόμμα ότι «αρνείται να υπηρετήσει τη διαδικασία» και ότι, μη δίνοντας τους ψήφους, «επιχειρεί να ακυρώσει στην ουσία της αυτή τη συνταγματική διαδικασία» (Enikos). Επικαλέστηκε την αναθεώρηση του 2001, όταν το ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου είχε ψηφίσει τη συντριπτική πλειονότητα των διατάξεων, και κατέληξε με την αιχμή «όποιος απέχει από την Ιστορία, θα βλέπει τη βελόνα να κουνιέται, αλλά προς τα κάτω» (Iefimerida).

Η Χαριλάου Τρικούπη απάντησε με γραπτή ανακοίνωση, χαρακτηρίζοντας τον υπουργό «μονίμως ψευδόμενο» που επιστράτευσε «ευφάνταστη επιχειρηματολογία» για να καλύψει την απουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Υπενθύμισε ότι το 2018, σε αντίστοιχη διαδικασία, ο τότε αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης ήταν παρών, ενώ τώρα «καταγράφηκε απών» (Newsbeast).

Το διακύβευμα δεν είναι μικρό. Στο ίδιο θερινό πακέτο μπαίνουν το άρθρο 86 για την ευθύνη υπουργών, η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, το άρθρο 16 για τα πανεπιστήμια και το άρθρο 103 για τη μονιμότητα στο Δημόσιο, με φοιτητικούς συλλόγους να έχουν ήδη διαδηλώσει (LiFO, in.gr).

Το ερώτημα δεν είναι πια αν θα προχωρήσει η αναθεώρηση, αλλά ποιος θα ελέγχει το τελικό κείμενο μετά τις εκλογές. Και η πρώτη μέρα έδειξε ότι η κυβέρνηση μπαίνει στη διαδικασία χωρίς τους αριθμούς που θα της έδιναν αυτόν τον έλεγχο.