Συνάντηση Μητσοτάκη–Νετανιάχου πριν την αποχώρηση στον ΟΗΕ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Νέα Υόρκη στις 24 Σεπτεμβρίου, πριν από την ομιλία του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (Times of Israel). Όταν ο Νετανιάχου ανέβηκε στο βήμα, δεκάδες αντιπροσωπείες αποχώρησαν από την αίθουσα (Reuters). Στη συνάντηση δεν ανακοινώθηκε νέα αγορά ή συμφωνία. Ο Νετανιάχου χαιρέτισε μια παραγγελία που η Αθήνα είχε ήδη υπογράψει, και το ερώτημα είναι τι κερδίζει η Ελλάδα κρατώντας ανοιχτό αυτόν τον δίαυλο και τι ρισκάρει σε εικόνα.

Τι ειπώθηκε στη συνάντηση; Το κείμενο που αναπαράγεται ως ανακοίνωση του γραφείου Νετανιάχου αναφέρει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός μίλησε για «στρατηγική εταιρική σχέση» και χαιρέτισε την επιλογή ισραηλινών αμυντικών συστημάτων από την Ελλάδα. Οι δύο ηγέτες συζήτησαν επίσης ενέργεια και νέα τριμερή σύνοδο με την Κύπρο (JDN). Δεν κατονομάστηκε κανένα ενεργειακό έργο, καμία ημερομηνία και καμία υπογραφή. Το ισραηλινό Channel 14 έγραψε για συμφωνημένα «μέτρα» (Channel 14), όμως το κείμενο που το ίδιο παραθέτει δεν στηρίζει αυτή τη διατύπωση με την ίδια σαφήνεια.

Η παραγγελία που είχε ήδη γίνει

Η ουσία είχε κριθεί σχεδόν τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα. Στις 31 Αυγούστου, στο Τελ Αβίβ, ο Ιωάννης Μπούρας και ο Αμίρ Μπαράμ υπέγραψαν τη διακρατική συμφωνία για την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Τη συμφωνία είχε εγκρίνει τον Ιούλιο το ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας), με προϋπολογισμό 3,035 δισ. ευρώ και πλήρη ανάπτυξη σε 35 μήνες (ΕΡΤ).

Η Ελλάδα δεν αγοράζει ένα όπλο αλλά τρία ξεχωριστά συστήματα, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ (Υπουργείο Άμυνας Ισραήλ). Το πρώτο είναι το David's Sling, η «Σφενδόνη του Δαβίδ», το μεσαίο στρώμα της ισραηλινής αντιαεροπορικής άμυνας. Τα άλλα δύο, τα BARAK MX και SPYDER, είναι επίσης συστήματα αναχαίτισης. Μαζί σχηματίζουν μια κλιμακωτή ομπρέλα απέναντι σε αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και πυραύλους (Breaking Defense).

Οι ποσότητες και το αναλυτικό χρονοδιάγραμμα παραδόσεων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Στη Νέα Υόρκη, λοιπόν, ο Νετανιάχου δεν έκλεισε νέα δουλειά αλλά επέδειξε μια κλεισμένη. Το ίδιο είχε κάνει και με την υπογραφή, όταν παρουσίασε τη συμφωνία ως απόδειξη ισραηλινής τεχνολογικής ισχύος και περιφερειακών συμμαχιών (Υπουργείο Άμυνας Ισραήλ).

Και η τριμερής πατά σε σχήμα που ήδη υπάρχει. Η 10η σύνοδος Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έγινε στις 22 Δεκεμβρίου 2025 στην Ιερουσαλήμ, και η κοινή διακήρυξη προβλέπει ετήσιες συνόδους και συνεργασία σε ασφάλεια, ενέργεια, διασυνδέσεις και πολιτική προστασία (Πρωθυπουργός). Δεν είναι συνθήκη αμοιβαίας άμυνας, άρα καμία χώρα δεν δεσμεύεται σε αυτόματη στρατιωτική συνδρομή. Η συνάντηση επανέφερε την επόμενη σύνοδο χωρίς ημερομηνία ή τόπο (Times of Israel).

Το τίμημα της ημέρας

Η αποχώρηση στον ΟΗΕ δεν ήταν αυθόρμητη: η Παλαιστινιακή Αποστολή είχε καλέσει τις αντιπροσωπείες να φύγουν, ως διαμαρτυρία για τις ισραηλινές ενέργειες στη Γάζα και στα κατεχόμενα (Reuters). Κατά το AFP, 77 αποστολές είτε αποχώρησαν είτε απουσίαζαν συνολικά (AFP/Ahram). Ο Νετανιάχου αποκάλεσε όσους έφυγαν «ηθικούς δειλούς» (ABC7). Με αυτό το φόντο, η εικόνα μιας θερμής συνάντησης την ίδια μέρα εκθέτει την Αθήνα σε κριτική ότι προσφέρει πολιτική νομιμοποίηση.

Η Αθήνα έχει έτοιμη απάντηση. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 9 Σεπτεμβρίου ότι η συνεργασία με το Ισραήλ θα συνεχιστεί λόγω των οφελών σε άμυνα και τεχνολογία, παράλληλα με στρατηγικό διάλογο με τον αραβικό κόσμο (ΥΠΕΞ). Η Ελλάδα διατηρεί στρατηγική συνεργασία με Αίγυπτο και Κύπρο και ταυτόχρονα στηρίζει παλαιστινιακό κράτος στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ (Euronews).

Την ίδια λύση υποστηρίζει και το Κάιρο, σημαντικός αραβικός εταίρος της Αθήνας. Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι ζήτησε στις 22 Σεπτεμβρίου απρόσκοπτη ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα και αποτροπή εκτοπισμού Παλαιστινίων (Ahram, Maspero). Ειδική αιγυπτιακή αντίδραση στη συνάντηση δεν έχει εντοπιστεί δημόσια.

Στο εσωτερικό, το ΚΚΕ ζήτησε στις 18 Σεπτεμβρίου ακύρωση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» και δημοσιοποίηση της σύμβασης. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η αμυντική εξάρτηση από το Ισραήλ βλάπτει τη στάση της χώρας στο Παλαιστινιακό (ΕΡΤ). Επίσημη ελληνική τοποθέτηση ειδικά για την ομιλία ή την αποχώρηση δεν έχει εντοπιστεί. Ούτε έχει επαληθευτεί τι έκανε η ελληνική αντιπροσωπεία στην αίθουσα.

Ο απολογισμός είναι άνισος. Η Αθήνα δεν πήρε τίποτα καινούργιο στη Νέα Υόρκη. Κράτησε ανοιχτό τον δίαυλο με τον προμηθευτή που θα στήσει την αεράμυνά της και διατήρησε την τριμερή σε λειτουργία, δηλαδή όσα ήδη είχε. Ο Νετανιάχου πήρε περισσότερα: μια χειραψία με Ευρωπαίο ηγέτη λίγες ώρες πριν μιλήσει σε μια αίθουσα που άδειαζε. Η ελληνική συνέπεια δεν κόστισε νέα σύμβαση· η πιθανότερη ζημία της είναι στην εικόνα της χώρας, όχι στις δεσμεύσεις της.