Σύμβαση Chevron: Η πρωτοφανής ρήτρα υδρογονανθράκων στη σκιά των διεκδικήσεων της Λιβύης

Σε 12 συμβάσεις υδρογονανθράκων που έχει υπογράψει η Ελλάδα, καμία δεν περιελάμβανε πρόβλεψη για «απομείωση» της συμβατικής περιοχής σε περίπτωση μελλοντικής οριοθέτησης ΑΟΖ. Ούτε η σύμβαση της Total του 2019 για τα ίδια οικόπεδα νότια της Κρήτης. Στη σύμβαση με τη Chevron, όμως, το άρθρο 30.3 κάνει ακριβώς αυτό — και ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Φρέντυ Παρασύρης το επιβεβαίωσε στη Βουλή: «Είναι η πρώτη φορά που τέτοια ρήτρα υπεισέρχεται σε σύμβαση» (worldenergynews.gr).

Η χρονολογία μετράει. Τον Μάιο του 2025, η Λιβύη κατέθεσε ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ διεκδικώντας το 83% των οικοπέδων. Η επίμαχη ρήτρα προστέθηκε στο κείμενο στις 10 Δεκεμβρίου. Μόλις πέντε εβδομάδες πριν πέσουν οι υπογραφές.

Όταν η συζήτηση έφτασε στην Ολομέλεια, η κυβέρνηση επέλεξε άλλο δρόμο. Αντί να εξηγήσει γιατί η ρήτρα μπήκε τώρα, ο υφυπουργός Σταύρος Παπασταύρου κοίταξε τον Αντώνη Σαμαρά — τον πρώην πρωθυπουργό που τον είχε εμπιστευθεί τη διαπραγμάτευση των 44 δισ. το 2012, πλέον διαγραμμένο από τη ΝΔ (newsbeast.gr) — και του είπε: «Δεν έχετε τη σωστή πληροφόρηση. Μην αδικείτε τον εαυτό σας» (news247.gr). Μίλησε για φρεγάτες στην Κύπρο και Patriot στην Κάρπαθο. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είπε «λυπηρό αλλά δεν ισχύει» — χωρίς νομική ανάλυση (ertnews.gr). Προσωπική απαξίωση αντί νομικής απάντησης.

Ο Σαμαράς, από πλευράς του, αποκάλεσε τη ΝΔ «μεταλλαγμένη» και τον Μητσοτάκη «ερασιτέχνη εφησυχασμένο», κατηγορώντας ότι το άρθρο 30.3 «ανοίγει Κερκόπορτα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο» (newsbeast.gr). Οι χαρακτηρισμοί πέρασαν στα πρωτοσέλιδα. Η ρήτρα, όχι.

Η Βουλή ψήφισε τις συμβάσεις take-it-or-leave-it, χωρίς δυνατότητα τροποποίησης μεμονωμένων ρητρών. Κανένα κόμμα δεν ζήτησε αναβολή για ανεξάρτητη νομική αξιολόγηση. Η HelleniQ Energy, εταίρος με 30% στην κοινοπραξία, δεν τοποθετήθηκε δημόσια για το επίμαχο άρθρο (To Brief). Αν η ρήτρα πράγματι λειτουργεί υπέρ του Δημοσίου, όπως υποστηρίζει το υπουργείο, γιατί δεν την είχε σκεφτεί κανείς σε καμία από τις 12 προηγούμενες συμβάσεις — παρά μόνο μετά τη λιβυκή διεκδίκηση;