Σύμπαν 26 δισ. ετών, υδάτινος Άρης και σκουπίδια που απειλούν δορυφόρους

Αν χάσουν τη δυνατότητα ελιγμού οι δορυφόροι στη χαμηλή τροχιά, η πρώτη σύγκρουση θα έρθει σε 5,5 μέρες. Το 2018, το ίδιο νούμερο ήταν 164 μέρες (Art of Truth). GPS, πρόγνωση καιρού, τηλεπικοινωνίες: όλα κρέμονται από υποδομή που περικυκλώνεται από πάνω από 1,2 εκατομμύρια θραύσματα 1-10 εκατοστών, καθένα ικανό να καταστρέψει δορυφόρο (ESA). Το Σύνδρομο Kessler, η αλυσιδωτή αντίδραση όπου κάθε σύγκρουση γεννά χιλιάδες νέα κομμάτια, δεν είναι πλέον θεωρητικό. Σε ορισμένες ζώνες τα στοιχεία δείχνουν ότι έχει ήδη αρχίσει.

Κι όμως, την ίδια εβδομάδα που μετράμε σκουπίδια στην τροχιά, τα εργαλεία μας βλέπουν πιο μακριά και πιο καθαρά από ποτέ.

Ο Άρης δεν ήταν πάντα κόκκινος

Μελέτη στο Nature περιγράφει κάτι που μοιάζει με το δαχτυλίδι που αφήνει η μπανιέρα όταν αδειάζει: ηπειρωτική ράχη και ποτάμια δέλτα στον Άρη σταματούν όλα στο ίδιο ακριβώς υψόμετρο. Αυτό σημαίνει σταθερή ακτογραμμή. Ωκεανός που κάλυπτε το ένα τρίτο του πλανήτη πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο Άρης ήταν κόσμος με θάλασσα, ποτάμια, και ίσως τις συνθήκες για ζωή.

Κι αν είχε περισσότερο χρόνο;

Η ηλικία του σύμπαντος καθορίζει πόσο χρόνο είχαν τέτοιοι κόσμοι να εξελιχθούν. Ο φυσικός Rajendra Gupta του Πανεπιστημίου της Οττάβα πρότεινε ένα μοντέλο όπου οι θεμελιώδεις σταθερές της φύσης μεταβάλλονται αργά με τον χρόνο και το φως χάνει ενέργεια καθώς ταξιδεύει. Αν αυτό ισχύει, το σύμπαν μπορεί να είναι 26,7 δισεκατομμυρίων ετών, σχεδόν διπλάσιο από τα 13,8 δισ. που δεχόμαστε σήμερα (Phys.org). Με τόσο επιπλέον χρόνο, οι τεράστιοι γαλαξίες που εντόπισε το James Webb μόλις 300 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, δομές που δεν «προλαβαίνουν» να σχηματιστούν στο σημερινό μοντέλο, αποκτούν λογική εξήγηση (UT Austin).

Η θεωρία είναι δημοσιευμένη σε peer-reviewed περιοδικό (δηλαδή αξιολογημένη από άλλους επιστήμονες), αλλά παραμένει μειοψηφική. Τα κλασικά μοντέλα εξηγούν ακόμα καλύτερα αρκετά φαινόμενα (AIP Potsdam). Είναι ανοιχτή επιστήμη σε εξέλιξη, όχι ετυμηγορία.

Μαθαίνουμε ότι το σύμπαν μπορεί να είναι πολύ παλαιότερο κι ο Άρης πολύ πιο ενδιαφέρων απ' ό,τι νομίζαμε. Αλλά η πιο επείγουσα πρόκληση είναι στα 550 χιλιόμετρα πάνω από τα κεφάλια μας.