Συμφωνία Ουάσινγκτον βάζει τον λιβανικό στρατό απέναντι στη Χεζμπολάχ

Στις 26 Ιουνίου Ισραήλ, Λίβανος και ΗΠΑ υπέγραψαν στην Ουάσινγκτον συμφωνία-πλαίσιο που παρουσιάζεται ως διπλωματική νίκη: μερική ισραηλινή αποχώρηση, νέο καθεστώς ασφαλείας, τέλος των εχθροπραξιών. Πίσω από τη βιτρίνα, όμως, το έγγραφο κάνει κάτι πιο επικίνδυνο. Δεν σβήνει τη σύγκρουση Ισραήλ-Χεζμπολάχ, την μεταφέρει στο εσωτερικό του Λιβάνου, αναθέτοντας σε έναν υποχρηματοδοτούμενο εθνικό στρατό να αφοπλίσει τον ισχυρότερο ένοπλο παίκτη της χώρας. Λίγες ώρες μετά την υπογραφή, η Χεζμπολάχ μίλησε για εμφύλιο.

Στα χαρτιά ο λιβανικός στρατός (LAF, οι Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου) μοιάζει μεγαλύτερος, με εκτιμήσεις περίπου 60.000-80.000 προσωπικό έναντι 30.000-50.000 μαχητών της Χεζμπολάχ (Geopol, JNS). Η σύγκριση όμως παραπλανά, διότι κρίνεται στα χαρτιά και όχι στο πεδίο. Η Χεζμπολάχ παραμένει ο πιο βαριά οπλισμένος μη κρατικός δρώντας στον κόσμο, με πυραυλικό οπλοστάσιο, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), αντιαρματικά και ιρανική χρηματοδότηση. Ο LAF, αντίθετα, επιβιώνει με ξένη βοήθεια, καύσιμα και ανταλλακτικά (INSS, The Public Source). Η ΕΕ ανακοίνωσε τον Ιούνιο νέο πακέτο 100 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας τη στήριξη από το 2022 στα 182 εκατ., ακριβώς για να σταθεί ο στρατός στον νότο (EEAS). Ο θεσμός που καλείται να επιβάλει το κρατικό μονοπώλιο των όπλων είναι, δηλαδή, ασθενέστερος από τον στόχο του.

Από τους κυανόκρανους στον αμερικανικό μηχανισμό

Εδώ κρύβεται η σιωπηλή αλλαγή. Επί είκοσι χρόνια, η ασφάλεια στον νότιο Λίβανο στηριζόταν στην απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας: η Blue Line ως γραμμή επιτήρησης, ο ποταμός Λιτάνι ως όριο, η UNIFIL (η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ) και ο στρατός ως οι μόνοι νόμιμοι φορείς ασφάλειας (UNSC 1701, DW). Το νέο πλαίσιο δεν καταργεί τυπικά αυτή την αρχιτεκτονική, την παρακάμπτει. Στήνει «πιλοτικές ζώνες» όπου ο LAF αναλαμβάνει αποκλειστικό έλεγχο και μια νέα τριμερή δομή εφαρμογής, τη Στρατιωτική Ομάδα Συντονισμού για τον Λίβανο (MCG4L), που συντονίζει τα μέρη και αξιολογεί τις αναφορές παραβιάσεων υπό αμερικανική διεύθυνση (PBS, Crisis Group). Το κέντρο βάρους φεύγει από το ορατό σχήμα του ΟΗΕ προς ένα κλειστότερο, λιγότερο διαφανές κανάλι.

Και κρίσιμα, δεν προκύπτει δημόσιο, κοινά δεσμευτικό πρωτόκολλο για το ποιος κρίνει τι είναι «παραβίαση» ή «άμεση απειλή». Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ κρατά τη ζώνη ασφαλείας «όσο υπάρχει απειλή» και διατηρεί πλήρη ελευθερία στρατιωτικής δράσης (Times of Israel). Η ίδια η UNIFIL έχει προειδοποιήσει ότι το βασικό πρόβλημα μετά το 2024 είναι πως τα μέρη ερμηνεύουν διαφορετικά τις υποχρεώσεις τους (UN Web TV). Με άλλα λόγια, ο ισχυρότερος παίκτης κρατά το πρώτο δικαίωμα ερμηνείας. Για τους επικριτές, αυτό μετατρέπει την εκεχειρία από αμοιβαία παύση πυρός σε καθεστώς ένοπλης επιτήρησης (Al Jazeera).

Γιατί αφορά την Αθήνα

Το διακύβευμα για την Ελλάδα είναι θεσμικό. Ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας 2025-2026, η Αθήνα έχει επενδύσει στην αρχή ότι μόνο το λιβανικό κράτος ασκεί νόμιμη ασφάλεια στο έδαφός του, ζητώντας πλήρη εφαρμογή της 1701 και προστασία της UNIFIL (MFA, Greece for UNSC). Είναι πολιτικά κοντά στο Ισραήλ, αλλά δεν τη συμφέρει να νομιμοποιηθεί μοντέλο μόνιμης μονομερούς δράσης σε ξένο έδαφος. Τα ίδια επιχειρήματα περί κυριαρχίας και απαγόρευσης τετελεσμένων τα χρησιμοποιεί για την Κύπρο και το Αιγαίο.

Μετά από μήνες όπου η εκεχειρία λειτουργούσε περισσότερο ως όριο που δοκιμάζεται παρά ως φρένο (To Brief), το έγγραφο της Ουάσινγκτον δεν αφαιρεί την πίεση. Την εσωτερικεύει. Ο στρατός που η Δύση χρηματοδοτεί για να σταθεροποιήσει τον Λίβανο καλείται τώρα να γίνει ο εκτελεστής όρων που η Χεζμπολάχ και η Τεχεράνη διαβάζουν ως στρατηγική ήττα. Η προειδοποίηση του βουλευτή Χασάν Φαντλάλα είναι σαφής: η εφαρμογή με αμερικανική στήριξη σημαίνει εμφύλιο πόλεμο (CNN Arabic, NDTV).