Συμφωνία Ευρώπης-Αυστραλίας: Λίθιο για μπαταρίες έναντι υποχωρήσεων σε κρέας και φέτα

Η ΕΕ και η Αυστραλία έκλεισαν χθες συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μετά από 8 χρόνια διαπραγματεύσεων. Στον πυρήνα της: η Ευρώπη ανοίγει την αγορά κρέατος και χαλαρώνει την προστασία ονομασιών (όπως η φέτα) για να εξασφαλίσει πρόσβαση σε αυστραλιανό λίθιο, κρίσιμο για μπαταρίες, ανεμογεννήτριες, ηλιακά πάνελ. Η Κίνα ελέγχει το 85-90% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπάνιων γαιών (Rare Earth Exchanges) και από τον Απρίλιο 2025 επιβάλλει εξαγωγικούς περιορισμούς (European Business Magazine). Χωρίς εναλλακτικό προμηθευτή, η πράσινη μετάβαση μένει στα χαρτιά.

Η Αυστραλία παράγει το 43% του παγκόσμιου λιθίου. Οι δασμοί (ο φόρος στα σύνορα που κάνει το εισαγόμενο προϊόν πιο ακριβό) σε κρίσιμα ορυκτά μηδενίζονται (Australian Government). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά εξοικονόμηση €1 δισ. ετησίως και αύξηση εξαγωγών 33% τη δεκαετία (RTE). Ταυτόχρονα, η ΕΕ πιέζει τις συμφωνίες με Mercosur και Ινδία. Ο στόχος είναι ο ίδιος: να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα, την ώρα που οι αμερικανικοί δασμοί Trump κλείνουν και τη δυτική πόρτα.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Ως αντάλλαγμα, η ΕΕ παραχώρησε πρόσβαση: 30.600 τόνοι αυστραλιανού βοδινού και 25.000 τόνοι αρνίσιου ετησίως (Straits Times). Σε ποσοστό, μόλις 0,38% της ευρωπαϊκής αγοράς βοδινού (EU Perspectives). Η Copa-Cogeca (η πανευρωπαϊκή αγροτική ομοσπονδία) αντέδρασε: η γεωργία γίνεται θυσία κάθε φορά που η Επιτροπή θέλει κάτι άλλο.

Ούζο και μαστίχα Χίου αποκτούν πλήρη προστασία στην Αυστραλία. Η φέτα, όχι: Αυστραλοί τυροκόμοι που τη χρησιμοποιούσαν ήδη 5 χρόνια μπορούν να συνεχίσουν, αρκεί να σημαίνουν την προέλευση (Reuters). Για τον Έλληνα κτηνοτρόφο, η ποσόστωση αρνίσιου εισάγεται σταδιακά σε 7 χρόνια, αλλά η πίεση δεν έρχεται σε νορμάλ περίοδο. Η ελληνική κτηνοτροφία μετράει ήδη πληγές: η Ελλάδα έχασε το καθεστώς χώρας ελεύθερης αφθώδους πυρετού και το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μπλοκάρει τις εισαγωγές ελληνικών κτηνοτροφικών (To Brief). Κλειστές αγορές στο εξωτερικό, νέος ανταγωνισμός στο εσωτερικό.

Μένει η ουσία: ο μηδενισμός δασμών στο λίθιο ακούγεται καλά, αλλά η Κίνα δεν κρατά μόνο τα ορυχεία. Κρατά τα εργοστάσια επεξεργασίας. Αυστραλιανό λίθιο χωρίς δασμό είναι ένα πράγμα. Εργοστάσιο εκτός Κίνας χρειάζεται δισεκατομμύρια και χρόνια. Μέχρι τότε, η ΕΕ αλλάζει απλώς τον ταχυδρόμο, όχι τη διεύθυνση.