Οι συγγενείς των Τεμπών ζητούν τον λογαριασμό των γερανών

Ο πρώην περιφερειάρχης Θεσσαλίας Κώστας Αγοραστός δέχτηκε να απαντήσει στους συγγενείς των θυμάτων των Τεμπών μόνο αφού κλείσουν οι κάμερες και τα μικρόφωνα. Στο Περιφερειακό Συμβούλιο Θεσσαλίας την Πέμπτη, συνδεδεμένος από απόσταση, είπε ότι «δεν αρνείται να απαντήσει», αλλά όχι δημόσια, γιατί το συμβούλιο «δεν αποτελεί ανακριτικό ή δικαιοδοτικό όργανο» (in.gr, Reader). Αυτό που του ζητούσαν είναι ένας συγκεκριμένος λογαριασμός, στο επίκεντρο πλέον της υπόθεσης του «μπαζώματος»: οι γερανοί που, τις πρώτες μέρες μετά τη σύγκρουση, μετέφεραν συντρίμμια και βαγόνια από τον τόπο του δυστυχήματος σε ένα οικόπεδο του ΟΣΕ στο Κουλούρι, με δαπάνη που τα δημοσιεύματα ανεβάζουν στα 178.560 ευρώ.

Το «μπάζωμα» είναι η βιαστική επίχωση και απομάκρυνση χωμάτων και υλικών από τον τόπο της σύγκρουσης που σκότωσε 57 ανθρώπους, μια επέμβαση για την οποία η Δικαιοσύνη ερευνά αν καταστράφηκαν πειστήρια. Ο λογαριασμός των γερανών είναι το οικονομικό σκέλος της υπόθεσης, και τον εξετάζουν σήμερα δύο έρευνες: η εισαγγελία και ένας έκτακτος διαχειριστικός έλεγχος στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, από τη ΔΥΕΕ, την υπηρεσία που ελέγχει τις δημόσιες δαπάνες (VoiceNews, To Brief). Το διακύβευμα δεν είναι πρωτίστως το ποσό. Είναι αν το κράτος μπόρεσε να φυλάξει τα πειστήρια μιας εθνικής τραγωδίας τη στιγμή που πλήρωνε για να τα μετακινήσει.

Στις ημερομηνίες, πάντως, υπάρχει ένα κενό. Οι εργασίες στο Κουλούρι τοποθετούνται από τις 2 έως τις 6 Μαρτίου 2023. Η εταιρεία που φέρεται να τις ανέλαβε, η Τσαπατόρης Μεταφορές ΙΚΕ, αναφέρεται ότι συστάθηκε στο ΓΕΜΗ, το Γενικό Εμπορικό Μητρώο όπου καταχωρίζονται οι εταιρείες, στις 6 Απριλίου 2023, δηλαδή έναν μήνα μετά τις εργασίες που της αποδίδονται (trikalain, The TOC).

Η ίδια δημοσιογραφική έρευνα τοποθετεί την υπογραφή της σύμβασης από τον ίδιο τον Αγοραστό στις 18 Μαΐου και την εντολή πληρωμής στις 21 Ιουλίου 2023, μέσω του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης (iskra). Κανένα από αυτά τα πρωτογενή έγγραφα, η σύμβαση, τα τιμολόγια, η εντολή πληρωμής, δεν έχει δημοσιοποιηθεί· τα στοιχεία προέρχονται από δημοσιεύματα, όχι από αναρτημένο δημόσιο φάκελο.

Δίπλα στη σύμβαση μπαίνει η χρέωση. Ο νυν περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας παρουσίασε στο συμβούλιο ότι οι τιμές του Δημοσίου για γερανούς 30 έως 50 τόνων κινούνται στα 500 με 800 ευρώ την ημέρα. Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, είπε, πλήρωσε το 2025 περίπου 65 ευρώ την ώρα για ανάλογα μηχανήματα. Στα Τέμπη, η χρέωση έφτασε τα 400 ευρώ την ώρα, κοντά στα 9.600 ευρώ το 24ωρο ανά μηχάνημα (ERT, in.gr). Την ίδια μέρα, πρόσθεσε, έλαβε προσφορά για αντίστοιχους γερανούς στα 1.100 με 1.150 ευρώ το 24ωρο, με το προσωπικό και τις υπερωρίες μέσα. Η απόσταση είναι μεγάλη, χωρίς να αποδεικνύει από μόνη της υπερκοστολόγηση: δεν προκύπτει δημόσια αν συγκρίνονται ίδια τονάζ, ίδιες βάρδιες και συνθήκες έκτακτης ανάγκης. Είναι, όμως, ερώτημα που ζητά απάντηση με παραστατικά.

Η γραμμή άμυνας του Αγοραστού πατά σε δύο σημεία. Το πρώτο: οι γερανοί «απασχολήθηκαν αποκλειστικά στο Κουλούρι, χιλιόμετρα μακριά» από τον τόπο της σύγκρουσης, άρα, κατά τον ίδιο, δεν αφορούν το μπάζωμα. Η πιο συγκεκριμένη διοικητική διατύπωση που κυκλοφορεί δημόσια πράγματι μιλά για «Υποέργο 5: Χρήση γερανοφόρων μηχανημάτων στον χώρο του οικοπέδου του ΟΣΕ στο Κουλούρι», όχι για εργασίες στο σημείο του δυστυχήματος. Όμως αυτή τη διατύπωση τη βλέπουμε μόνο μέσα από δημοσίευμα που αναπαράγει έγγραφο της ΔΥΕΕ, όχι από απευθείας ανάρτηση της σύμβασης (iskra). Και η ίδια εργολαβία περιγράφεται στα ρεπορτάζ ως ο κρίκος που μετέφερε τα συντρίμμια από το πεδίο προς το Κουλούρι, δηλαδή μέρος της αλυσίδας διαχείρισης υλικού με αποδεικτική αξία (npress).

Το δεύτερο σημείο κρύβει τη σημαντικότερη διάκριση της υπόθεσης. Ο Αγοραστός επικαλείται ότι το σκέλος των πληρωμών διερευνήθηκε, τέθηκε στο αρχείο από αντεισαγγελέα και η αρχειοθέτηση επικυρώθηκε από εισαγγελέα Εφετών, χωρίς να διαπιστωθεί ζημία για το Δημόσιο (Larissanet). Μια αρχειοθέτηση, όμως, για το αν οι πληρωμές ήταν λογιστικά νόμιμες δεν είναι το ίδιο με απάντηση στο αν αλλοιώθηκε ο τόπος του δυστυχήματος ως αποδεικτικό πεδίο (News247). Το ένα ερώτημα αφορά δικαιολογητικά. Το άλλο, την αλήθεια για το τι έγινε στα Τέμπη.

Οι δύο συγγενείς που μίλησαν, ο Παύλος Ασλανίδης και ο Αντώνης Ψαρόπουλος, έχουν δηλώσει παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας κατά του Αγοραστού για το μπάζωμα. Ο Ασλανίδης το έθεσε ωμά: «σκύλευσαν τους νεκρούς, και έβγαλαν χρήματα, πάνω από τα δολοφονημένα παιδιά μας» (Εφ.Συν.). Γι' αυτό, εξήγησε ο Ψαρόπουλος, δεν δέχονται την κατ' ιδίαν συζήτηση που πρότεινε ο πρώην περιφερειάρχης: είναι πλέον αντίδικοί του στη δικογραφία (Το Ποντίκι). Όσο η σύμβαση με τον αριθμό της, τα τιμολόγια με τις πραγματικές ώρες και το απόσπασμα του ΓΕΜΗ για την εταιρεία μένουν εκτός δημοσιότητας, η απάντηση «χωρίς κάμερες» απαντά στο λάθος ερώτημα.