Συγχωνεύσεις παρόχων νερού χωρίς δημόσιο απολογισμό απωλειών

Πριν φτάσει το νερό στη βρύση ενός χωριού της Κρήτης, σχεδόν το μισό έχει ήδη χαθεί μέσα στους σωλήνες. Στην Ανατολική Πελοπόννησο χάνεται το 47%, στην Ανατολική Μακεδονία το 42%, με τον εθνικό μέσο όρο να τοποθετείται γύρω στο 35% (Ethnos). Η ξηρασία είναι η αφορμή, όμως αυτή η υδάτινη αιμορραγία τρέχει χρόνια κάτω από την άσφαλτο, και η φετινή κρίση λειψυδρίας απλώς την έκανε ορατή. Στα τέλη Ιουνίου η κυβέρνηση αποφάσισε να την αντιμετωπίσει όχι με νέες υδροφόρες, αλλά αλλάζοντας το ποιος διαχειρίζεται το νερό.

Στις 22 Ιουνίου 2026 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η πρώτη Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα, με προθεσμία έως τις 22 Ιουλίου (OpenGov). Είναι το πρώτο κείμενο εθνικής εμβέλειας για το νερό, καταρτισμένο βάσει του άρθρου 6Α του ν. 3199/2003. Το συνοδεύει ένα πακέτο ένταξης 25 δήμων με 33 έργα άνω των 41 εκατ. ευρώ, ενώ την 1η Ιουλίου προστέθηκαν ακόμη 16 έργα ύψους 16,6 εκατ. ευρώ σε Θεσσαλία, Στερεά Ελλάδα και Ανατολική Μακεδονία (Economix, Iefimerida).

Ο πυρήνας είναι διοικητικός, όχι μετεωρολογικός

Η ανάλυση της EY-Parthenon δείχνει πού βρίσκεται το πρόβλημα. Οι απώλειες ξεπερνούν το 30%-40% και σε ορισμένα σημεία και το 50%, με αιτίες τη γήρανση των υποδομών, την αδύναμη συντήρηση και την ανύπαρκτη παρακολούθηση των ροών (EY). Το «έως 70%» που ακούγεται συχνά στον δημόσιο λόγο δεν στέκει ως γενική εικόνα, παραμένει μεμονωμένη αναφορά.

Αυτό που στέκει είναι ο αριθμός των διαχειριστών: πάνω από 740 φορείς στην ύδρευση, την αποχέτευση και την άρδευση, με τις επενδυτικές ανάγκες να εκτιμώνται σε περίπου 10 δισ. ευρώ (EY). Εδώ κρύβεται η αιτιακή αλυσίδα. Όσο πιο μικρή και οικονομικά ασθενής είναι μια Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), τόσο δυσκολότερα βάζει τηλεμετρία, έξυπνους μετρητές και νέους αγωγούς. Οι περίπου 110-129 ΔΕΥΑ της χώρας δεν έχουν ούτε την κλίμακα ούτε τα κεφάλαια να σταματήσουν τη διαρροή (GreekReporter). Το νερό χάνεται ακριβώς επειδή κανείς μόνος του δεν αντέχει το κόστος να το κρατήσει.

Συγκεντρωτισμός από τα πάνω, φόβος από τα κάτω

Η κυβερνητική απάντηση είναι η γεωγραφική επέκταση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ ως δύο ισχυρών πόλων, με πρώτη φάση τη συνένωση περίπου 60 παρόχων (Powergame). Το επιχείρημα υπέρ είναι λογικό: μεγαλύτεροι πάροχοι σηκώνουν χρηματοδότηση και τεχνολογία που οι μικρές ΔΕΥΑ αδυνατούν.

Η αυτοδιοίκηση όμως το διαβάζει αλλιώς. Η ΚΕΔΕ επικαλείται ομόφωνο ψήφισμα κατά των αναγκαστικών συγχωνεύσεων και απαιτεί σεβασμό στη θεσμική της αυτοτέλεια (ΚΕΔΕ). Η ΕΔΕΥΑ προειδοποιεί ότι το κόστος των επενδύσεων θα μετακυλιστεί στους πολίτες μέσω τιμολογίων (Aftodioikisi). Το ΠΑΣΟΚ μιλά ευθέως για συγκεντρωτισμό και «εκβιασμό» των ΔΕΥΑ μέσω της χρηματοδότησης (ΠΑΣΟΚ). Ο φόβος δεν είναι θεωρητικός: στην Αττική, από την 1η Ιανουαρίου 2026, μπήκε αύξηση 1 ευρώ στο πάγιο ύδρευσης και νέο πάγιο 1 ευρώ στην αποχέτευση (CNN).

Το κρίσιμο κενό είναι ότι όλη αυτή η μεταρρύθμιση σχεδιάζεται χωρίς δημόσιο πίνακα που να δείχνει ποιος πάροχος χάνει πόσο νερό, πόσα χρωστά και τι επενδύει (Insider). Η ίδια η κυβέρνηση υπόσχεται ένα Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα που θα δείχνει «πού πάει το νερό», παραδεχόμενη έτσι ότι σήμερα κανείς δεν το ξέρει με ακρίβεια (AegeaNews).

Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα: η κυβέρνηση ζητά από τους δήμους να παραδώσουν τον έλεγχο πριν αποδείξει, με νούμερα ανά πάροχο, ότι το μεγαλύτερο σχήμα χάνει λιγότερο νερό. Χωρίς αυτόν τον πίνακα, η συνένωση κινδυνεύει να μεταφέρει την ευθύνη σε πιο απομακρυσμένα χέρια, χωρίς να κλείσει καμία τρύπα στους σωλήνες.