Επιδότηση ανακαίνισης κατοικίας: η βεβαίωση δεν εξασφαλίζει τα χρήματα

Στις 15 Ιουνίου χιλιάδες ιδιοκτήτες παλιών σπιτιών έτρεξαν στο gov.gr για το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», την επιδότηση που φτάνει έως 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Έρχεται λίγες μέρες αφότου είδαμε ότι στο «Σπίτι μου 2» πάνω από τους μισούς δικαιούχους κράτησαν εγκεκριμένο δάνειο χωρίς να καταφέρουν να αγοράσουν σπίτι (To Brief). Η πλατφόρμα μπλόκαρε στα πρώτα λεπτά από υπερφόρτωση και τα υπουργεία κυκλοφόρησαν διαφορετικά links (iefimerida, dailypost). Όμως ο θόρυβος για το «μπάχαλο» της πρεμιέρας κρύβει το ουσιώδες. Αυτό που άνοιξε είναι ένα προκαταρκτικό φίλτρο, όχι η αίτηση για τα χρήματα. Ο πραγματικός αγώνας αρχίζει τον Σεπτέμβριο.

Δύο φάσεις, δύο εντελώς διαφορετικά ερωτήματα

Αυτό που εκδίδεται τώρα λέγεται Βεβαίωση Επιλεξιμότητας: ο πολίτης μπαίνει με κωδικούς Taxisnet και το σύστημα τραβά στοιχεία από ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ για να ελέγξει αν περνά το πρώτο διοικητικό φίλτρο, δηλαδή εισόδημα, κατηγορία δικαιούχου και βασική ταυτοποίηση του ακινήτου (gov.gr). Η βεβαίωση εκδίδεται έως 24 Αυγούστου 2026 (Υπ. Κοινωνικής Συνοχής).

Η βεβαίωση απαντά στο ερώτημα «ποιος είσαι». Από 1η Σεπτεμβρίου ανοίγει η δεύτερη φάση, η αίτηση χρηματοδότησης, που απαντά στο πολύ πιο σκληρό «στέκει το ακίνητο και το έργο σου;». Τότε ο ιδιοκτήτης πρέπει να καταθέσει πλήρη τεχνικό φάκελο, με μηχανικό, Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (το ΠΕΑ που κατατάσσει την κατοικία σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη), Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, νόμιμη άδεια έως 31/12/1990 και κοστολογημένες προσφορές εργασιών (stegasi.gov.gr). «Ώριμος φάκελος» σημαίνει στην πράξη πολύ περισσότερα: αν το σπίτι δηλωθεί ως κλειστό, χρειάζεται ξεχωριστή τεκμηρίωση από Ε2 και ΔΕΔΔΗΕ ότι ήταν πράγματι κενό ή με ελάχιστη κατανάλωση ρεύματος, αλλιώς ο φάκελος κολλάει.

Εδώ είναι ο σκόπελος: μπορείς να πάρεις βεβαίωση τον Ιούνιο και να χαθείς τον Σεπτέμβριο, επειδή λείπει το ΠΕΑ, δεν έχουν τακτοποιηθεί τα τετραγωνικά ή δεν συμφωνούν Ε9, άδεια και πραγματικότητα. Όποιος περιμένει τον Σεπτέμβριο για να βρει μηχανικό, ξεκινά ήδη πίσω.

Η ρευστότητα είναι το πραγματικό φίλτρο

Το «έως 36.000 ευρώ» δεν είναι επιταγή. Είναι ανώτατη επιδότηση επιλέξιμης δαπάνης, με πλαφόν 300 ευρώ ανά τ.μ. για κατοικία έως 120 τ.μ. Τα ποσοστά κυμαίνονται από 70% έως 95%, ανάλογα με εισόδημα και ειδικές κατηγορίες (e-forologia). Το χρήμα μπαίνει σε δεσμευμένο λογαριασμό σε δύο δόσεις: 60% προκαταβολή μετά την υπαγωγή και 40% μετά την ολοκλήρωση και τους ελέγχους (enikos).

Το ψιλό γράμμα ανατρέπει την εικόνα: για να ενεργοποιηθεί η προκαταβολή, ο δικαιούχος πρέπει να έχει ήδη πληρώσει μέσω τραπέζης μέρος της δικής του συμμετοχής στους εργολάβους (cnn.gr). Με επιδότηση 80% σε έργο 36.000 ευρώ, η ίδια συμμετοχή είναι 7.200 ευρώ και πρέπει να βγουν λεφτά από την τσέπη πριν έρθει ένα ευρώ κρατικής ενίσχυσης. Αυτό σημαίνει ότι το πρόγραμμα ευνοεί όσους είναι ήδη οργανωμένοι οικονομικά, όχι κατ’ ανάγκη όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη.

Γιατί έχει σημασία πέρα από τον δικό σου φάκελο

Η λογική του μέτρου στέκει: στον Δήμο Αθηναίων καταγράφονταν 117.137 κενές κατοικίες το 2021 (Athens Social Atlas), ενώ η Τράπεζα Πειραιώς εκτιμά έλλειμμα περίπου 180.000 κατοικιών στη μακροχρόνια αγορά (Piraeus Bank). Ενεργοποίηση κλειστού αποθέματος βγάζει νόημα. Όμως οι 25.000 κατοικίες είναι λίγες μπροστά σε αυτό το έλλειμμα, και με τις τιμές διαμερισμάτων να ανεβαίνουν 6,8% σε ετήσια βάση το α’ τρίμηνο του 2025 (Τράπεζα της Ελλάδος), μέρος της επιδότησης κινδυνεύει να κεφαλαιοποιηθεί στην αξία του ιδιοκτήτη αντί να ρίξει τα ενοίκια.

Η γαλλική εμπειρία είναι το προειδοποιητικό καμπανάκι: το MaPrimeRénov μπλόκαρε 44.172 δόλιους φακέλους το 2024, με τους χρόνους αξιολόγησης να εκτοξεύονται από 70 σε 105 ημέρες (French Senate). Και τα ελληνικά «Εξοικονομώ» δείχνουν πού χάνονται οι αιτήσεις: τελικά υλοποιήθηκε μόλις το 52% των αρχικών έργων (Business Daily).

Το κρίσιμο νούμερο μέχρι τον Σεπτέμβριο δεν είναι πόσοι μπήκαν στην πλατφόρμα. Είναι πόσοι θα περάσουν από τη βεβαίωση σε ώριμο φάκελο και, τελικά, σε πληρωμένο έργο. Αν η εμπειρία του «Εξοικονομώ» επαναληφθεί, οι μισοί που πανηγυρίζουν σήμερα για τη βεβαίωσή τους δεν θα δουν ποτέ εκταμίευση.