Απεργία στο Δημόσιο: Το ντόμινο 4 δισ. που μπλοκάρει τον 13ο μισθό

Πρωτογενές πλεόνασμα 2025: 8,089 δισ. ευρώ. Μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα: 18.000 ευρώ, 55% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (Eurostat). Ανάμεσα στα δύο νούμερα ξετυλίγεται η απεργία της ΑΔΕΔΥ στις 13 Μαΐου για την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο. Δεν είναι αφηρημένο αίτημα: το μέσο νοικοκυριό πληρώνει ήδη 111 ευρώ τον μήνα παραπάνω από πέρυσι (To Brief), και ο ενεργειακός πληθωρισμός τρέχει στο 21,9%.

Η κυβέρνηση επικαλείται «δημοσιονομική ωριμότητα» και «νέους ευρωπαϊκούς κανόνες». Τα νούμερα της ίδιας της Κομισιόν λένε άλλη ιστορία. Η Ελλάδα εκτέλεσε τις πρωτογενείς δαπάνες της το 2024 κατά -0,3%, με όριο +2,6%. Υποεκτέλεση 2,9 ποσοστιαίων μονάδων (CNA).

Οι ίδιοι ευρωπαϊκοί κανόνες αποδεικνύονται ελαστικοί ανάλογα με το ειδικό βάρος της χώρας. Την ώρα που η Αθήνα κρατά τις δαπάνες κάτω από τον στόχο, η Γαλλία παρέκαμψε το κοινοβούλιο για να χαλαρώσει τον στόχο ελλείμματος και η Κομισιόν τη χαρακτήρισε «compliant». Το Βέλγιο εφάρμοσε αυτόματες αυξήσεις μισθών δημοσίων υπαλλήλων κατά 20% χωρίς πρόστιμο (CEPR).

Στον αντίποδα, η αφήγηση «ο ιδιωτικός παίρνει 13ο, οι δημόσιοι κάνουν χάρη» προσκρούει στα στοιχεία της ΕΚΤ. Μόλις 8,2% των Ελλήνων εργαζομένων καλύπτεται πραγματικά από συλλογικές συμβάσεις, το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρωζώνη, με μέσο όρο 48,9% (in.gr). Από 100% κάλυψη το 2010, σε 8,2% το 2025. Για το 80% των μισθωτών του ιδιωτικού, ο 13ος μισθός είναι λέξη χωρίς αντίκρισμα.

Το ντόμινο των 4 δισ.

Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός λόγος της κυβερνητικής αμετακινησίας. Δεν είναι τα 1,55 δισ. ευρώ που θα κόστιζε η επαναφορά για τους 700.000 δημοσίους υπαλλήλους. Το ποσό χωρά άνετα στο πλεόνασμα.

Είναι το νομικό ντόμινο που θα ακολουθούσε. Αν επανέρχονταν τα δώρα στο Δημόσιο, ανοίγει αυτόματα ο δρόμος για τους 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους που διεκδικούν τη 13η και 14η σύνταξη μέσω αγωγών. Συνολικός λογαριασμός: 3,5 έως 4 δισ. ευρώ ετησίως (Ναυτεμπορική). Σχεδόν το σύνολο του πλεονάσματος.

Η απόφαση του ΣτΕ τον Φεβρουάριο 2026, που έβαλε «ταφόπλακα» στην επαναφορά (Τo Βήμα), δέχθηκε το δημοσιονομικό επιχείρημα που της παρουσίασε το κράτος. Παρέχει πλέον στο Μαξίμου την απόλυτη νομική θωράκιση απέναντι στο ντόμινο των συνταξιούχων. Ως αποτέλεσμα, επιλέγει τη σιωπή αντί για τη διαπραγμάτευση.

Η Πορτογαλία επανέφερε τα δώρα της το 2017 με χρέος 91% του ΑΕΠ. Η Ελλάδα τα αρνείται με χρέος 146%. Η ουσιαστική απάντηση δεν βρίσκεται στους ευρωπαϊκούς κανόνες. Βρίσκεται στα δύο εκατομμύρια συνταξιούχους που περιμένουν στην ουρά πίσω από την ΑΔΕΔΥ.