Πληθωρισμός 5,2% τον Μάιο: η ακρίβεια μετακόμισε από το ράφι στο ενοίκιο, το ρεύμα και τη βενζίνη

Ο πληθωρισμός έμεινε ακίνητος. Τον Μάιο, ο εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή κατέγραψε 0,0% μηνιαία μεταβολή, δηλαδή το «καλάθι» δεν ακρίβυνε άλλο σε σχέση με τον Απρίλιο (ΕΛΣΤΑΤ). Κι όμως η τσέπη αδειάζει γρηγορότερα. Σε ετήσια βάση οι τιμές είναι 5,2% ψηλότερα από πέρυσι, όταν ο ρυθμός ήταν μόλις 2,5% (Protothema). Το επίπεδο τιμών ανέβηκε ήδη πολύ, και τώρα μένει εκεί.

Το παράδοξο λύνεται μόλις δεις πού πέφτει το βάρος. Δεν είναι πια το σούπερ μάρκετ. Είναι η στέγαση με +11,6% και οι μεταφορές με +11,5%, δηλαδή ακριβώς οι δαπάνες που ένα νοικοκυριό δεν μπορεί να κόψει (News247). Τα ενοίκια έτρεξαν +7,7%, το φυσικό αέριο +21%, το πετρέλαιο θέρμανσης +53,2%, η βενζίνη +21,5% (Newsit). Τα τρόφιμα ως ομάδα ανέβηκαν «μόνο» 3,5%, αν και το μοσχάρι έκανε +17,6%.

Γιατί αυτή η ακρίβεια δεν κατεβαίνει

Εδώ είναι η ουσιαστική αλλαγή. Υπάρχουν δύο διαφορετικοί πληθωρισμοί, που θέλουν διαφορετικά εργαλεία. Ο πληθωρισμός των εμπορεύσιμων αγαθών στο ράφι αντιμετωπίζεται: εισάγεις φθηνότερο προϊόν, αλλάζεις μάρκα, περιμένεις προσφορά, πιέζεις την αλυσίδα λιανικής. Ο πληθωρισμός των ανελαστικών δαπανών όχι. Δεν «εισάγεις» φθηνότερο ενοίκιο στην Αθήνα ούτε περισσότερα τραπέζια στη Σαντορίνη τον Αύγουστο.

Ο μηχανισμός της επιμονής είναι συγκεκριμένος. Στη στέγαση το πρόβλημα είναι η προσφορά. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι το 35% του στεγαστικού αποθέματος δεν πηγαίνει σε κύρια κατοικία. Το 12%-13% των σπιτιών μένουν κενά. Το κόστος στέγης απορροφά πάνω από το ένα τρίτο του διαθέσιμου εισοδήματος του διάμεσου νοικοκυριού (IMF). Στην ενέργεια, η Ελλάδα εισάγει περίπου το 93% της ενεργειακής της προσφοράς, οπότε κάθε διεθνές σοκ περνά σχεδόν μηχανικά σε ρεύμα, καύσιμα και μετά σε υπηρεσίες (ΟΟΣΑ μέσω ΟΤ). Γι' αυτό και η εστίαση με τα ξενοδοχεία πέρασαν +8,5% στις τελικές τιμές: σημαντικό μέρος είναι κόστος που μετακυλίεται σε δαπάνες χωρίς υποκατάστατο.

Γιατί τα πρόστιμα δεν φτάνουν

Εδώ ακυρώνεται η λογική των κυβερνητικών ελέγχων. Η ΔΙΜΕΑ και το πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους είναι φτιαγμένα για το markup σε 63 κατηγορίες τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, καθώς και για όρια λεπτών ανά λίτρο στα καύσιμα (government.gov.gr). Το εργαλείο δουλεύει εκεί που στοχεύει: η νέα Αρχή επέβαλε πρόστιμο 1,76 εκατ. ευρώ στη ΦΑΓΕ για υπέρβαση περιθωρίου σε 21 από 22 κωδικούς (Athina 984). Το πρόβλημα είναι το mismatch. Όταν η πίεση έρχεται από ενοίκιο, ρεύμα, θέρμανση και αεροπορικά, ο έλεγχος στο ράφι δεν έχει μηχανισμό μετάδοσης προς τον συνολικό δείκτη. Η Τράπεζα της Ελλάδος το λέει καθαρά: χωρίς ανταγωνισμό και διαρθρωτικές παρεμβάσεις, ακόμη και μειώσεις ΦΠΑ έχουν περιορισμένο πέρασμα στις τιμές (ΤτΕ).

Υπάρχει και μια ειρωνεία στους αριθμούς. Όταν ανεβαίνει η ονομαστική τιμή, ανεβαίνει αυτόματα και ο ΦΠΑ που εισπράττεται πάνω της. Στο α΄ τετράμηνο του 2026 οι εισπράξεις ΦΠΑ έφτασαν τα 9,998 δισ. ευρώ, 559 εκατ. πάνω από τον στόχο (Protothema, Newsit). Το κράτος είναι από τους λίγους καθαρούς ωφελημένους μιας ακρίβειας που το ίδιο υπόσχεται να συγκρατήσει.

Στο εναρμονισμένο μέτρο που κοιτά η ΕΚΤ, η Ελλάδα ήταν στο 5,0% έναντι 3,2% της ευρωζώνης, δηλαδή 1,8 μονάδες πάνω (Eurostat). Όμως ούτε το 5,2% είναι «ο» πληθωρισμός όλων. Ένα νοικοκυριό που δίνει 30% σε τρόφιμα, 20% σε στέγη και 20% σε μεταφορές βιώνει προσωπικό πληθωρισμό κοντά στο 6,4% (ΕΛΣΤΑΤ). Ο κατώτατος μισθός ανέβηκε 4,55%, κάτω από τον δείκτη. Η αύξηση δηλαδή που γιορτάστηκε ως ιστορική, εξανεμίζεται πριν φτάσει στο ράφι που το κράτος υπόσχεται να φυλάξει.