Πώς οι σεισμοί ανάγκασαν τις ΗΠΑ να ανοίξουν μια εξαίρεση στη Βενεζουέλα

Στα διαλυμένα αεροδρόμια γύρω από το Καράκας προσγειώνονται αεροσκάφη με αμερικανικά διακριτικά: τα μεταφορικά C-17 και τα βαρέα ελικόπτερα CH-47 Chinook. Είναι μια εικόνα παράδοξη για μια χώρα που η Ουάσιγκτον κρατά υπό οικονομικό αποκλεισμό εδώ και χρόνια.

Αυτό που έκανε δυνατή την εικόνα είναι οι δύο σεισμοί των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ που άφησαν τουλάχιστον 920 νεκρούς και δεκάδες χιλιάδες αγνοούμενους. Η καταστροφή ανάγκασε δύο αντιπάλους να βρουν έναν στενό, προσωρινό δίαυλο συνεννόησης. Και το κλειδί δεν ήταν στρατιωτικό. Ήταν ένα χαρτί.

Στις 25 Ιουνίου 2026, μία ημέρα μετά τον πρώτο σεισμό, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη Γενική Άδεια 60 (General License 60), μέσω της υπηρεσίας ελέγχου ξένων περιουσιακών στοιχείων, του OFAC (Baker McKenzie). Μια τέτοια άδεια είναι, με απλά λόγια, μια εκ των προτέρων δημόσια έγκριση. Λέει ότι μια ολόκληρη κατηγορία συναλλαγών επιτρέπεται χωρίς ειδικό αίτημα, παρότι κανονικά θα έπεφτε πάνω στις κυρώσεις.

Τι ακριβώς επιτρέπει και τι όχι

Η GL 60 αδειοδοτεί «όλες τις συναλλαγές που σχετίζονται με τις προσπάθειες ανακούφισης από τους σεισμούς», ακόμη κι αν αυτές αγγίζουν τον κυρωμένο κρατικό μηχανισμό της Βενεζουέλας (Baker McKenzie). Επιτρέπει ακόμη και πληρωμές από τρίτες χώρες προς και από το Καράκας, εφόσον στηρίζουν τη βοήθεια. Το ίδιο το Υπουργείο Οικονομικών το παρουσίασε ως παροχή «επιπλέον σαφήνειας και βεβαιότητας» για την έκτακτη ανάγκη, όχι ως αλλαγή πολιτικής (Treasury).

Και εδώ είναι το ουσιώδες: η άδεια δεν αποδεσμεύει κανένα παγωμένο περιουσιακό στοιχείο, δεν νομιμοποιεί άσχετες εμπορικές συναλλαγές και δεν θίγει την υπόλοιπη αρχιτεκτονική των κυρώσεων. Έχει και ημερομηνία λήξης, στις 23 Οκτωβρίου 2026. Δεν είναι, δηλαδή, διπλωματική αναθέρμανση. Είναι μια στενή πόρτα που η Ουάσιγκτον μισάνοιξε για να μην εμποδίσουν οι ίδιες της οι κυρώσεις την παροχή βοήθειας.

Στη βάση αυτής της άδειας, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι ενεργοποίησαν στρατιωτική υλικοτεχνική υποστήριξη. Η Νότια Διοίκηση (SOUTHCOM) και το Πεντάγωνο αναφέρουν αεροσκάφη μεταφοράς, πλοία όπως το USS Fort Lauderdale, ελικόπτερα και δορυφορική κάλυψη (SOUTHCOM). Η εικόνα αυτή στηρίζεται κυρίως σε επίσημες αμερικανικές δηλώσεις, όχι σε ανεξάρτητα επαληθευμένα στοιχεία από το πεδίο (Stars and Stripes, State Department).

Ο διπλός χορός της κυριαρχίας

Το ενδιαφέρον είναι πώς το διαχειρίζεται το Καράκας. Δεν καταγγέλλει «αμερικανική επέμβαση», αλλά ούτε παραδέχεται ότι σώζεται από την Ουάσιγκτον. Η κυβέρνηση της υπηρεσιακής προέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες δέχεται τη βοήθεια ενώ προβάλλει ότι ο στρατός και η πολιτική προστασία «συντονίζουν» την επιχείρηση (Infobae). Η αντιπολίτευση διαβάζει το αντίθετο: η ίδια η ανάγκη ξένης βοήθειας αποκαλύπτει κρατική ανεπάρκεια. Υπάρχουν καταγγελίες για πολιτικοποίηση και κεντρικό έλεγχο της διανομής, που όμως παραμένουν χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Η Διεθνής Αμνηστία προειδοποίησε απλώς ότι η ανταπόκριση πρέπει να διέπεται από αμεροληψία και ουδετερότητα (Amnesty International).

Η ΕΕ από την πλευρά της ενεργοποίησε το δορυφορικό σύστημα Copernicus και τον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, με οκτώ κράτη-μέλη και πάνω από 520 διασώστες (European Commission). Πρόκειται για τα ίδια εργαλεία που, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, πάσχουν από προβλήματα έγκαιρης διαθεσιμότητας (To Brief). Η Ελλάδα δεν εμφανίζεται στην επίσημη λίστα κρατικών αποστολών. Το αποτύπωμά της είναι διπλωματικό και εθελοντικό, με μονάδα διασωστών της ΕΠΟΜΕΑ από τη Θεσσαλονίκη να ετοιμάζεται για το Καράκας με drones θερμικής απεικόνισης και σκύλους έρευνας (To Vima).

Μένει το πιο πεζό, και πιο καθοριστικό, ερώτημα: θα κινηθεί η βοήθεια στην πράξη; Η ιστορία λέει όχι αυτόματα. Στη Συρία μετά τον σεισμό του 2023 και στο Αφγανιστάν, παρόμοιες ανθρωπιστικές εξαιρέσεις άνοιξαν τη νομική πόρτα, αλλά τράπεζες και ασφαλιστές συνέχισαν να μπλοκάρουν ακόμη και νόμιμες συναλλαγές από φόβο για πρόστιμα, μια συμπεριφορά «υπερσυμμόρφωσης» (CSIS). Ισπανόφωνοι αναλυτές προειδοποιούν ήδη ότι το ίδιο εμπόδιο ισχύει για τη Βενεζουέλα (La Vanguardia). Η άδεια λέει «επιτρέπεται». Το αν ένας τραπεζικός υπάλληλος θα πατήσει το κουμπί της μεταφοράς πριν λήξει η GL 60 τον Οκτώβριο, αυτό είναι που θα κρίνει αν η μισάνοιχτη πόρτα οδηγεί κάπου ή κλείνει ξανά.