Ο λογαριασμός Τσίπρα: 5,47 δισ. τετραετία, 13 δισ. ετησίως

Ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη το οικονομικό πρόγραμμα του νέου του σχηματισμού, της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, με δέσμη μέτρων για την τετραετία 2027-2030 (To Brief). Μέσα σε λίγες ώρες, το ίδιο πρόγραμμα εμφανιζόταν με δύο τιμές, ανάλογα με το ποιος το μετρούσε: 5,47 δισ. ευρώ καθαρή δαπάνη για ολόκληρη την τετραετία κατά τον ίδιο, περίπου 13 δισ. ευρώ τον χρόνο κατά το υπουργείο Οικονομικών (Fortune Greece, Naftemporiki). Η απόσταση οφείλεται σε κάτι απλό: οι δύο πλευρές δεν μετρούν το ίδιο πράγμα.

Πρώτα η στήλη Τσίπρα, γνωστή από χθες: 7,39 δισ. μικτό κόστος μέτρων στην τετραετία, καθαρή δαπάνη 5,47 δισ. αφού αφαιρεθούν τα νέα έσοδα, θεωρητικό περιθώριο μόλις 130 εκατ. (ERT News). Είναι ένας τετραετής λογαριασμός που ρητά κρατά απ' έξω την «πατριωτική εισφορά» στο ανώτερο 1%, το νέο ΕΣΠΑ και άλλους ευρωπαϊκούς πόρους (The TOC).

Η στήλη της κυβέρνησης μετρά αλλιώς. Τα «περίπου 13 δισ. τον χρόνο» δεν βγαίνουν από επίσημο πίνακα αλλά από άτυπη ενημέρωση του ΥΠΟΙΚ, και στο ίδιο άθροισμα μπαίνουν πράγματα με διαφορετική φύση: μόνιμες μισθολογικές αυξήσεις, εφάπαξ φορολογικές μειώσεις, πολυετείς στεγαστικές επενδύσεις, ανακατανομές ήδη δεσμευμένων πόρων, ακόμη και 450 εκατ. τον χρόνο σε δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (NewsIT).

Γιατί έχει σημασία

Το πρόβλημα φαίνεται σε τρεις μόνο εξαγγελίες. Ο κατώτατος μισθός των 1.000 ευρώ ως το τέλος του 2027 είναι μόνιμη, επαναλαμβανόμενη δέσμευση, αλλά το άμεσο κόστος της το πληρώνουν οι εργοδότες, όχι ο προϋπολογισμός. Από τα σημερινά 920 ευρώ μεικτά στα 1.000, η ονομαστική αύξηση είναι 8,7% (Υπουργείο Εργασίας). Ο ΦΠΑ 6% στα βασικά τρόφιμα, αντίθετα, είναι απευθείας απώλεια κρατικών εσόδων, 1,8 δισ. τον χρόνο κατά το ΥΠΟΙΚ, που ξαναγράφεται κάθε χρόνο (NewsIT). Και η μείωση προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων κοστολογείται 2,1 δισ., αλλά το ίδιο το υπουργείο την ονομάζει εφάπαξ, γεγονός μιας χρονιάς (Capital). Το να μπαίνουν και τα τρία στον ίδιο «ετήσιο» λογαριασμό είναι που φουσκώνει το νούμερο.

Σε κοινή βάση, λοιπόν, δεν συγκρίνεται το «7,39» με το «13». Το τετραετές μικτό της Συμπαράταξης ανάγεται σε περίπου 1,85 δισ. μέσο ετήσιο κόστος, ή 1,37 δισ. καθαρά μετά τα 1,92 δισ. νέα μόνιμα έσοδα (News247). Στην κυβερνητική λίστα, μόνο οι μόνιμες παροχές και φοροελαφρύνσεις βγάζουν γύρω στα 5,6 δισ. τον χρόνο, πριν καν προστεθούν οι εφάπαξ παρεμβάσεις (περίπου 2,9 δισ.), τα επενδυτικά και ανακατανεμητικά κονδύλια (περίπου 4 δισ.) και τα δάνεια (Naftemporiki, SKAI). Με άλλα λόγια, μόνο οι μόνιμες παροχές στην κυβερνητική ανάγνωση είναι περίπου τετραπλάσιες από την καθαρή μέση ετήσια δαπάνη που δηλώνει η ίδια η Συμπαράταξη: 5,6 έναντι 1,37 δισ.

Το αν «χωράει», πάντως, δεν κρίνεται από κανέναν από τους δύο αριθμούς. Ο νέος ευρωπαϊκός κανόνας δεν κοιτά το ακαθάριστο κόστος αλλά την πορεία των καθαρών δαπανών, αφού αφαιρεθούν τόκοι, εφάπαξ μέτρα και πλήρως ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενες δαπάνες (Regulation (EU) 2024/1263, European Parliament). Για την Ελλάδα, το ισχύον Μεσοπρόθεσμο ορίζει ανώτατη αύξηση καθαρών δαπανών 2,9% το 2027 και 2,7% το 2028, ενώ για το 2029-2030 δεν υπάρχει ακόμη δεσμευτικό όριο (Capital, ΥΠΟΙΚ). Έτσι, ούτε το μικτό κόστος του ΥΠΟΙΚ αποδεικνύει παραβίαση, ούτε η τετραετής αφαίρεση της Συμπαράταξης αποδεικνύει συμβατότητα.

Το πιο ουσιαστικό είναι ότι κανένα από τα δύο νούμερα δεν πατά σε κοινό, ελεγχόμενο πίνακα. Η Συμπαράταξη δεν έχει δημοσιεύσει ανάλυση κόστους ανά μέτρο και ανά έτος. Το ΥΠΟΙΚ παραδέχεται ότι δεν κοστολόγησε όλες τις εξαγγελίες· άρα προσφέρει επιλεκτική αντι-κοστολόγηση (Reader). Και ο μόνος θεσμός που θα μπορούσε να το κρίνει, το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, δεν το έχει αναλάβει: η διαδικασία είναι εθελοντική, ενεργοποιείται από το ίδιο το κόμμα και οι επίσημες υποβολές ξεκινούν μόλις την 1η Νοεμβρίου 2026 (Insider, Dnews). Μέχρι τότε, η «μάχη των αριθμών» θα κρίνεται πολιτικά, ανάμεσα σε δύο λογαριασμούς που, όπως γράφτηκαν, δεν επιτρέπεται καν να μπουν στην ίδια στήλη.