Πέντε νεκροί στη Δυτική Όχθη, ο Νετανιάχου διατάζει αντίποινα και εποικισμούς

Την Παρασκευή, σε παλαιστινιακό χωριό κοντά στη Νάμπλους, το αστικό κέντρο της βόρειας Δυτικής Όχθης, πυροβολισμοί άφησαν πίσω τους τέσσερις νεκρούς Παλαιστίνιους και έναν νεκρό Ισραηλινό άνδρα περίπου 30 ετών, μαζί με έξι τραυματίες (Reuters via Al-Monitor, Outlook India). Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διέταξε αμέσως σκληρή στρατιωτική απάντηση.

Στη Δυτική Όχθη, τέτοιες επιχειρήσεις σπάνια μένουν στην καταδίωξη δραστών. Συχνά αφήνουν πίσω νέα μπλόκα, νέους εποικισμούς, νέα σύνορα ελέγχου. Αυτό ακριβώς κρίνεται και τώρα.

Το τι συνέβη παραμένει αμφισβητούμενο. Οι δύο εκδοχές είναι αντίθετες από την πρώτη κιόλας στιγμή. Η ισραηλινή πλευρά λέει ότι Ισραηλινοί που έκαναν πεζοπορία δέχθηκαν επίθεση. Ένας Παλαιστίνιος, σύμφωνα με τον στρατό, άρπαξε όπλο από φύλακα τοπικού φυλακίου και πυροβόλησε, και οι στρατιώτες τον καταδίωξαν και τον σκότωσαν (NYT). Η παλαιστινιακή τοπική εκδοχή ξεκινά αλλού. Αυτόπτης μάρτυρας είπε στο BBC ότι περίπου 30 έποικοι μπήκαν πρώτοι στο χωριό Ταλ και επιχείρησαν να εισβάλουν σε σπίτια. Οι κάτοικοι βγήκαν να τους αντιμετωπίσουν, και τα πυρά ήρθαν πρώτα από εποίκους και μετά από στρατιώτες (BBC).

Ένας διαχωρισμός βοηθά εδώ. Άλλο ο απολογισμός των θυμάτων, άλλο η ευθύνη για το ποιος άνοιξε πυρ. Ο απολογισμός είναι σχετικά σταθερός, καταγεγραμμένος από το παλαιστινιακό υπουργείο Υγείας και την ισραηλινή υπηρεσία διάσωσης Magen David Adom. Αναφορές από το χωριό λένε ότι και οι τέσσερις Παλαιστίνιοι νεκροί ήταν από την ίδια οικογένεια (Guardian). Η ευθύνη, όμως, μένει ανοιχτή. Το AP σημείωσε ότι δεν ήταν σαφές ποιος σκότωσε τον Ισραηλινό. Βίντεο που επικαλείται η εφημερίδα Haaretz φέρεται να δείχνει ένοπλο έποικο δίπλα σε στρατιώτες που δεν τον συνέλαβαν (AP, The New Arab).

Τι σημαίνει «σκληρή απάντηση» στην πράξη

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ θα δράσει «με όλη τη δύναμη» και συγκάλεσε σύσκεψη ασφαλείας (Straits Times, Middle East Eye). Πλήρες επιχειρησιακό σχέδιο ή διαταγή με χάρτη και κανόνες εμπλοκής δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Αυτό που έχει δημοσιοποιηθεί, μέσω κοινής γραμμής Νετανιάχου με τον υπουργό Άμυνας Ισραέλ Κατς, είναι μια δέσμη μέτρων με διττό χαρακτήρα. Το πρώτο σκέλος είναι στρατιωτική καταστολή: συλλήψεις, σημεία ελέγχου, οδοφράγματα, ενισχύσεις. Το δεύτερο είναι πολιτικο-εδαφικό: κατεδάφιση του σπιτιού του φερόμενου δράστη, ανάκληση αδειών εργασίας και επιτάχυνση της νομιμοποίησης αγροτικών φυλακίων (Jerusalem Post). Στο πεδίο, ο στρατός έστησε ήδη οδοφράγματα γύρω από τη Νάμπλους και ανέστειλε άδειες στρατιωτών (The National).

Εδώ φαίνεται το πιο σημαντικό εύρημα. Η απάντηση δεν είναι μόνο στρατιωτική. Στο ίδιο πακέτο με τις συλλήψεις μπαίνει και η επέκταση των εποικισμών.

Και αυτό δεν συμβαίνει σε κενό. Έρχεται πάνω σε μια ήδη τεκμηριωμένη πολιτική επέκτασης, με πακέτο 1,3 δισ. σέκελ για δεκάδες νέα σημεία στη Δυτική Όχθη, ενώ η ΕΕ προειδοποιεί ότι η επέκταση κατακερματίζει και απομονώνει τις παλαιστινιακές κοινότητες (To Brief, EEAS). Στην πράξη, το Ισραήλ επεκτείνει τον έλεγχό του με νέους δρόμους, φυλάκια και απαγορεύσεις πρόσβασης, χωρίς να το ονομάζει προσάρτηση.

Ο μηχανισμός είναι απλός. Επίσημη αιτιολόγηση, η ασφάλεια. Παρατηρήσιμο αποτέλεσμα, ο έλεγχος της γης. Αν μετά την επιχείρηση μείνουν πίσω μόνιμα μπλόκα, κλειστές πύλες, απαγορεύσεις πρόσβασης σε χωράφια ή νέα φυλάκια, η καταδίωξη δραστών θα έχει παραγάγει νέα γεωγραφία ελέγχου.

Πού βρίσκεται τώρα η Δυτική Όχθη; Σε προ-επιχειρησιακό στάδιο. Πέρα από το τοπικό επεισόδιο, όχι ακόμη σε πλήρη εκστρατεία. Τα σημάδια που κρίνουν το επόμενο κατώφλι είναι συγκεκριμένα: μαζικές νυχτερινές έφοδοι, παρατεταμένη παραμονή μονάδων, άλμα στη βία εποίκων, οργανωμένη ένοπλη παλαιστινιακή απάντηση.

Τα φρένα υπάρχουν, αλλά είναι αδύναμα. Η ΕΕ έχει εργαλεία χωρίς πολιτική βούληση. Η Ουάσιγκτον ενεργοποιεί επιλεκτικά τους νόμους ελέγχου όπλων. Το Διεθνές Δικαστήριο, που έκρινε παράνομους τους εποικισμούς, λειτουργεί ως μακροπρόθεσμη λογοδοσία, όχι ως άμεσο φρένο (ICJ).

Για την Αθήνα, το βάρος πέφτει σε ένα ήδη γνωστό σημείο. Η Ελλάδα έχει χτίσει στενή στρατηγική σχέση με το Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ταυτόχρονα, επικαλείται το διεθνές δίκαιο για το Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά, δηλαδή για την κατοχή, τα σύνορα και τα μονομερή τετελεσμένα. Η Δυτική Όχθη θέτει ακριβώς αυτή τη γλώσσα υπό δοκιμασία. Ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας 2025-2026, η Αθήνα δεν είναι απλός παρατηρητής (UN Security Council).

Το νέο επεισόδιο δεν δημιουργεί νέο δίλημμα. Το καθαρίζει. Όσο η ισραηλινή κλιμάκωση μετατοπίζεται από τη Γάζα στη Δυτική Όχθη, τόσο δυσκολότερο γίνεται να επικαλείσαι τη νομιμότητα εκεί που σε συμφέρει και να σιωπάς εκεί που σε ενοχλεί.