Επιδοτήθηκαν 261.490 μοσχάρια, σφάχτηκαν 70.000

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ήδη φτάσει σε καταδίκες παραγωγών και σε δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (To Brief). Η νέα πτυχή μετακινεί το επίκεντρο από τις εκτάσεις στα ζώα, και ξεκινά από μια αφαίρεση.

Το 2024 ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο οργανισμός που πληρώνει τις αγροτικές επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ελλάδα, φέρεται να επιδότησε 261.490 γέννες μοσχαριών. Στα σφαγεία, την ίδια χρονιά, κατέληξαν περίπου 70.000 ζώα. Ανάμεσα στους δύο αριθμούς ανοίγει ένα κενό κοντά στα 190.000 ζώα, ζώα που κάπου θα έπρεπε να βρίσκονται. Πρόσφατη έρευνα της «Εφ.Συν.» ρωτά το προφανές: πού είναι αυτά τα μοσχάρια; Τη μετέφερε πολιτικά ο Θωμάς Μόσχος, τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης του κόμματος ΕΛΑΣ.

Πριν βγάλουμε συμπεράσματα, ας κρατήσουμε μια σημαντική διάκριση. Οι αριθμοί 261.490 και 70.000 προέρχονται από το ίδιο το ρεπορτάζ και τις σχετικές δηλώσεις, όχι από ανεξάρτητη πρωτογενή πηγή. Και δεν μετρούν το ίδιο πράγμα. Η «επιδοτούμενη γέννα» είναι διοικητικός αριθμός πληρωμής: ο κτηνοτρόφος δηλώνει επιλέξιμα ζώα, περνούν οι έλεγχοι, ο ΟΠΕΚΕΠΕ πληρώνει. Η σφαγή είναι ροή ζώων προς το σφαγείο. Ένα μοσχάρι μπορεί κάλλιστα να μένει για πάχυνση, να μετακινηθεί, να εξαχθεί ή να πεθάνει, χωρίς να σφαχτεί μέσα στη χρονιά. Η απλή διαφορά «λιγότερες σφαγές από γέννες» δεν αποδεικνύει από μόνη της τίποτα.

Εδώ όμως μπαίνει η τρίτη μέτρηση, κι αυτή είναι επίσημη. Η ΕΛΣΤΑΤ, η στατιστική αρχή της χώρας, καταγράφει το πραγματικό απόθεμα ζώων. Η απογραφή της για το 2025 δείχνει τα βοοειδή να μειώνονται κατά 12,8%, στα 519.167 ζώα από 595.153 το 2024, με τις βοοτροφικές εκμεταλλεύσεις να πέφτουν σε 7.898 από 9.499 (OT, Κουτί της Πανδώρας). Την ώρα που το σύστημα πληρωμών «γέμιζε» με εκατοντάδες χιλιάδες νέες γέννες, η φωτογραφία του πραγματικού κοπαδιού μίκραινε (Agronews). Αυτή η αντίθεση κατεύθυνσης δεν είναι απόδειξη απάτης. Είναι αυτό που δικαιολογεί έλεγχο.

Πώς χωράει ένα ζώο μόνο «στο χαρτί»

Στην ΕΕ κάθε βοοειδές υποτίθεται πως έχει αδιάσπαστο ίχνος: κωδικό εκμετάλλευσης, ατομικά ενώτια, μητρώο, κεντρική βάση, και για κάθε εισαγωγή ή ενδοκοινοτική μετακίνηση καταχώριση στο σύστημα TRACES με υγειονομικό πιστοποιητικό (Regulation 2016/429, Regulation 2019/2035). Μια «εικονική γέννα» σημαίνει ζώο που υπάρχει στα έγγραφα χωρίς αντίστοιχο πραγματικό μοσχάρι. Η «ελληνοποίηση» είναι η πιο σύνθετη παραλλαγή: ένα εισαγόμενο μοσχάρι αποκόπτεται από το ίχνος εισόδου του και εμφανίζεται ως ελληνικής γέννησης, ώστε να εισπραχθεί επιδότηση δύο φορές.

Το πρακτικό μονοπάτι περνά από συγκεκριμένες προθεσμίες. Στην Ελλάδα ο κτηνοτρόφος οφείλει να δηλώσει μια γέννηση μέσα σε 27 ημέρες και έναν θάνατο ή μετακίνηση μέσα σε 7 ημέρες (Περιφέρεια Πελοποννήσου, support.gov.gr). Μια ψευδής δήλωση γέννησης, με απόδοση ενωτίων και ενημέρωση μητρώου, αρκεί για να εμφανιστεί το ζώο επιλέξιμο. Ο αδύναμος κρίκος δεν είναι ένας. Τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) «συσκευάζουν» τα δικαιολογητικά και μπορούν να μετατρέψουν αδύναμα στοιχεία σε επιδότηση όταν ο έλεγχος είναι χαλαρός (Parapolitika). Οι κτηνίατροι αγγίζουν την εγγραφή και τη βεβαίωση μεταβολών, οι έμποροι και μεταφορείς κρατούν το φυσικό ίχνος του ζώου, και τα σφαγεία είναι το τελευταίο φίλτρο ταυτοποίησης.

Το κρίσιμο δεν είναι πού μπαίνει το ψέμα, αλλά γιατί δεν το πιάνει το σύστημα. Οι κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής προβλέπουν ρητά, για τις ζωικές ενισχύσεις, «σύστημα αναγνώρισης και καταγραφής ζώων» και αυτόματες διασταυρώσεις με βάσεις δεδομένων πριν την πληρωμή (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Regulation 2021/2116). Αν πληρώνονταν επί χρόνια γέννες χωρίς αξιόπιστη αντιπαραβολή με τα κτηνιατρικά μητρώα και τα σφαγεία, αυτό δεν είναι μεμονωμένο λάθος, είναι επιχειρησιακό κενό. Προσοχή, όμως, σε μια υπερβολή: η ΕΛΣΤΑΤ δεν προβλέπεται πουθενά ως επιχειρησιακή βάση διασταύρωσης πληρωμών. Λειτουργεί ως μέτρο ευλογοφάνειας, όχι ως μητρώο ελέγχου.

Το βάρος δεν πέφτει στους καταναλωτές, τουλάχιστον όχι μετρήσιμα στην τιμή του κρέατος. Πέφτει στους νόμιμους κτηνοτρόφους, που ανταγωνίζονται παραγωγούς οι οποίοι εμφανίζονται ενισχυμένοι χωρίς αντίστοιχο κόστος και υφίστανται τις καθυστερήσεις των ελέγχων (Ground News). Πέφτει και στον προϋπολογισμό, μέσω πιθανών δημοσιονομικών διορθώσεων, καθώς η υπόθεση περνά ήδη από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως οργανωμένο σχήμα ψευδών δηλώσεων (EPPO).

Η κυβέρνηση απαντά μεταφέροντας τον μηχανισμό πληρωμών στην ΑΑΔΕ, με ηλεκτρονική καταγραφή ζωικού κεφαλαίου και διασταυρώσεις τύπου φορολογικού ελέγχου. Αν όμως το νέο σύστημα δεν διασταυρώσει τα ίδια δεδομένα ζώων πριν πληρώσει, η ψηφιοποίηση δεν διορθώνει το λάθος, το αυτοματοποιεί. Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι πόσα φανταστικά μοσχάρια πληρώθηκαν, αλλά πόσοι πραγματικοί κτηνοτρόφοι θα κληθούν να αποδείξουν ότι υπάρχουν.