Οι Χούθι κατέλαβαν νησί στην πύλη της Ερυθράς Θάλασσας

Οι Χούθι της Υεμένης, η ιρανικής στήριξης ένοπλη οργάνωση που ελέγχει το βόρειο μισό της χώρας, κατέλαβαν στις 10 Σεπτεμβρίου τη Μόκα, κυβερνητικό λιμάνι στη δυτική ακτή, και την επομένη πάτησαν στο Περίμ (γνωστό και ως Μαϊούν), τη βραχονησίδα μέσα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στενό στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας (AP, Xinhua). Από αυτό το πέρασμα κινείται μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και της ενέργειας, και πλέον οι Χούθι έχουν έδαφος μέσα στο ίδιο το στενό, όχι μόνο όπλα που το φτάνουν από μακριά.

Σε συνέχεια της πτώσης της Μόκα (To Brief), η φρουρά του Περίμ αποχώρησε στις 10 Σεπτεμβρίου και ένοπλοι Χούθι έφτασαν με σκάφη την επομένη χωρίς να συναντήσουν αντίσταση, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους (AFP). Κυβερνητικές πηγές του Reuters ανέφεραν και κατάληψη της απέναντι ηπειρωτικής πόλης Ντουμπάμπ, στοιχείο που παραμένει υπό επιβεβαίωση (Reuters).

Το νησί χωρίζει το στενό σε δύο διαύλους: έναν στενότερο ανατολικά, κολλητά στην υεμενίτικη ακτή, κι έναν πλατύτερο και βαθύτερο δυτικά, προς την αφρικανική πλευρά, απ' όπου περνά το κύριο εμπορικό ρεύμα (Reuters). Ο έλεγχός του δίνει στους Χούθι κοντινότερη παρατήρηση της κίνησης, βάση για μικρά σκάφη, επικοινωνίες και επιτήρηση μέσα στο πέρασμα. Τα όριά του όμως είναι σαφή: δεν εντοπίστηκε δημόσια εγκατάσταση ραντάρ ή αντιπλοϊκών πυραύλων, η κατοχή μιας βραχονησίδας δεν εξασφαλίζει συνεχή αναχαίτιση όλων των πλοίων, δεν αντέχει εύκολα σε αεροναυτική αντίδραση και απαιτεί ανεφοδιασμό. Αυτό που κερδίζουν είναι η δυνατότητα επιλεκτικής απειλής, που αλλάζει εμπορικές αποφάσεις χωρίς να χρειάζεται να κλείσουν το στενό.

Το μήνυμα που έφτασε στους ναυτιλιακούς κύκλους το επιβεβαιώνει. Το κέντρο συντονισμού των Χούθι υποσχέθηκε «ασφαλή διέλευση», με μία εξαίρεση: τα σαουδαραβικά πλοία (Ansarollah). Ποια όμως; Σημαία, εταιρεία, ή κάθε πλοίο που πιάνει σαουδαραβικό λιμάνι; Οι διατυπώσεις διαφέρουν, ενώ προηγούμενη οδηγία του Ιουλίου κάλυπτε ακόμη και συναλλαγές με σαουδαραβικά λιμάνια. Η ασάφεια είναι το όπλο: για έναν πλοιοκτήτη, η αβεβαιότητα κοστίζει σε ασφάλιστρα και δρομολόγια πριν πέσει καν πυροβολισμός.

Η δεύτερη έξοδος του σαουδαραβικού πετρελαίου

Όσο η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν κρατούσε μισόκλειστο το Ορμούζ, το πέρασμα στην είσοδο του Περσικού Κόλπου, η Σαουδική Αραβία στηριζόταν ολοένα περισσότερο στην εναλλακτική της έξοδο: ο αγωγός Ανατολής–Δύσης μεταφέρει αργό από τα ανατολικά κοιτάσματα στο Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας εντελώς το Ορμούζ (IEA). Τα φορτία προς την Ασία βγαίνουν νότια, ακριβώς από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Πατώντας στο Περίμ, ένας σύμμαχος του Ιράν αποκτά μόχλευση πάνω σε αυτή τη διαδρομή, εκεί όπου το Ριάντ είχε επενδύσει την ενεργειακή του εναλλακτική. Δεν κόβει τις σαουδαραβικές εξαγωγές· αυξάνει την έκθεση της νότιας διαδρομής.

Η Τεχεράνη κράτησε αποστάσεις στα λόγια. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε άρση της «πολιορκίας» της Υεμένης και επιστροφή σε συνομιλίες, χωρίς να κατονομάζει το Περίμ ή να αναλαμβάνει ευθύνη (Mehr). Κυβερνητικές πηγές της Υεμένης υποστηρίζουν στο Reuters ότι οι Φρουροί της Επανάστασης, το επίλεκτο στρατιωτικό σώμα του Ιράν, καθοδήγησαν την παράκτια επίθεση, όμως τα επικαλούμενα στοιχεία υποκλοπών δεν δημοσιοποιούνται, ενώ Ιρανός αξιωματούχος αποδίδει την απόφαση για τη Μόκα στους ίδιους τους Χούθι (Iran International). Το στρατηγικό όφελος για την Τεχεράνη είναι πραγματικό. Δεν αποδεικνύει ότι έδωσε την εντολή.

Στο Ριάντ ο συναγερμός ήταν πιο εμφανής. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios που επικαλείται δύο Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν τηλεφώνησε δύο φορές στον Ντόναλντ Τραμπ στις 10 Σεπτεμβρίου και στη δεύτερη κλήση ζήτησε ρητά αμερικανικά πλήγματα κατά των Χούθι· ο Τραμπ φέρεται να αρνήθηκε, κρατώντας τις αμερικανικές δυνάμεις συγκεντρωμένες στο Ιράν και το Ορμούζ (Axios). Χωριστό ρεπορτάζ του CNN, με πέντε πηγές, περιγράφει ήδη υφιστάμενη αμερικανική πληροφοριακή και συμβουλευτική υποστήριξη προς το Ριάντ, ουσιαστική συνδρομή ακόμη κι όταν η εκτέλεση των πληγμάτων παραμένει σαουδαραβική (CNN).

Στη στεριά ο λογαριασμός γράφεται σε ανθρώπους. Η κυβερνητική μονάδα διαχείρισης καταυλισμών της Υεμένης καταμέτρησε, μέσω του Xinhua, 823 εκτοπισμένες οικογένειες, σχεδόν 5.700 άτομα, από τη Μόκα και τη δυτική Ταΐζ (Xinhua). Η εκεχειρία του 2022 είχε λήξει τυπικά τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς, και ό,τι ακολούθησε ήταν μια άτυπη αποκλιμάκωση, όχι συμφωνία (OSESGY).

Η ναυτιλιακή κίνηση στα στενά της περιοχής δεν έχει καταρρεύσει: στις 10 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν 26 διελεύσεις εμπορικών πλοίων, κοντά στον μέσο όρο των προηγούμενων δέκα ημερών, μέτρηση όμως που προηγείται της κατάληψης του Περίμ (Reuters).

Για τα εμπορικά πληρώματα και την ελληνόκτητη ναυτιλία που περνά από εδώ, άλλαξε το τοπίο κινδύνου, όχι οι εντολές. Η ευρωπαϊκή επιχείρηση Ασπίδες, υπό ελληνική διοίκηση, κρατά αμυντικό ρόλο συνοδείας εμπορικών πλοίων, όχι ανακατάληψη νησιών, και ήδη συνιστά αποφυγή των υεμενίτικων χωρικών υδάτων (ΣΚΑΪ). Η ελληνική συστοιχία αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot εξακολουθεί να καλύπτει τον τομέα ανάπτυξής της στη Σαουδική Αραβία. Ο Τραμπ αρνήθηκε πλήγματα, οι κανόνες εμπλοκής των Ασπίδων δεν άλλαξαν, κανένα ασφάλιστρο δεν αναπροσαρμόστηκε δημόσια: προς το παρόν, ένα ξένο έρεισμα μέσα στο πιο κρίσιμο στενό του νότου αντιμετωπίζεται ως κατάσταση προς διαχείριση, όχι προς ανατροπή.