Η επιστολή Κοβέσι απειλεί τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Στις 22 Μαΐου η Λάουρα Κοβέσι έστειλε στην Κομισιόν επιστολή που, διπλωματικά διατυπωμένη, λέει ένα πράγμα: η Ελλάδα δεν συνεργάζεται καλόπιστα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO). Στο φόντο, μια δημοσιονομική διόρθωση 392,2 εκατ. ευρώ για κακή διαχείριση αγροτικών ενισχύσεων (Greek Reporter) και μια αποστολή του Ευρωκοινοβουλίου που από αύριο πατάει αθηναϊκό έδαφος (European Parliament). Η σύγκρουση δεν είναι πια κομματική. Έχει αρχίσει να μιλά τη γλώσσα του Κανονισμού 2020/2092.

Τι ακριβώς είναι ο Κανονισμός που επικαλέστηκε η Κοβέσι

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2020/2092 είναι το λεγόμενο «μέσο αιρεσιμότητας»: ενεργοποιείται όταν παραβίαση του κράτους δικαίου σε ένα κράτος-μέλος επηρεάζει ή απειλεί «με αρκετά άμεσο τρόπο» τη χρηστή διαχείριση του ενωσιακού προϋπολογισμού (EUR-Lex). Δεν είναι αυτόματος. Λειτουργεί σε στάδια. Η Κομισιόν αξιολογεί πληροφορίες από πηγές όπως η EPPO, η OLAF και το Ελεγκτικό Συνέδριο. Αν δει «εύλογους λόγους», στέλνει γραπτή κοινοποίηση στην κυβέρνηση, η οποία έχει ένα έως τρεις μήνες να απαντήσει. Μόνο μετά μπορεί να προτείνει μέτρα στο Συμβούλιο, που αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία (CURIA).

Τα μέτρα δεν είναι συμβολικά: αναστολή πληρωμών, μείωση προχρηματοδοτήσεων, πάγωμα έγκρισης προγραμμάτων. Σημασία έχει η λεπτομέρεια που συχνά χάνεται: οι νόμιμοι τελικοί δικαιούχοι δεν χάνουν τις αξιώσεις τους. Το κράτος παραμένει υποχρεωμένο να τους πληρώσει. Απλώς, αν παγώσουν οι επιστροφές από τις Βρυξέλλες, το βάρος πέφτει στον εθνικό προϋπολογισμό (CER). Με άλλα λόγια: φορολογούμενος.

Η επιστολή Κοβέσι δεν είναι ενεργοποίηση του μηχανισμού. Είναι το σήμα εισόδου: η πιο επίσημη πληροφορία που μπορεί να λάβει η Κομισιόν από έναν θεσμό που η ίδια έχει συνδημιουργήσει.

Πού «τρυπώνει» η ελληνική τροπολογία

Η δεύτερη ένσταση αφορά το άρθρο 32Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Στην αρχική του εκδοχή, η ρύθμιση Φλωρίδη όριζε ότι μετά την άρση ασυλίας ενός βουλευτή για κακούργημα, η ανάκριση μεταφέρεται σε ειδικό εφέτη ανακριτή «κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης» (Enikos). Αυτή ακριβώς η φράση ανησύχησε την Κοβέσι: μπορούσε να διαβαστεί ως αφαίρεση της ανάκρισης από τους Εντεταλμένους Ευρωπαίους Εισαγγελείς που έχουν ήδη επιληφθεί.

Με νομοτεχνική βελτίωση, η κυβέρνηση περιόρισε τον ρόλο του εφέτη ανακριτή σε υποθέσεις EPPO στην απολογία και στα μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, αφήνοντας τις υπόλοιπες ανακριτικές πράξεις στους Ευρωπαίους (Iefimerida). Η EPPO συνεχίζει να ενίσταται: η ίδια η ύπαρξη μιας ειδικής διαδικασίας μόνο για κακουργήματα βουλευτών, εν μέσω ενεργών δικογραφιών, βλάπτει την αποτελεσματική δίωξη (EPPO).

Το χρονικό κενό που μετράει αντίστροφα

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη ρύθμιση ως επιτάχυνση της δικαιοσύνης (Proto Thema). Δίπλα-δίπλα όμως με την «επιτάχυνση», στέκουν 11 βουλευτές της ΝΔ που από τις 22 Μαΐου περνούν το κατώφλι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ως ύποπτοι, μετά την άρση ασυλίας τους (Euronews). Στο ίδιο διάστημα, η Ολομέλεια απέρριψε με 152 «κατά» την προανακριτική για Λιβανό και Αραμπατζή (To Brief) και η αντιπολίτευση πρότεινε εξεταστική για τις υποκλοπές που έπεσε στον φράχτη των 151 ψήφων (LiFO).

Πέρα από τον 2020/2092, η ΕΕ έχει στο τραπέζι και άλλα εργαλεία: διαδικασία επί παραβάσει για τον ίδιο τον Κανονισμό της EPPO (European Commission), δημοσιονομικές διορθώσεις στην ΚΑΠ, milestone-based πίεση στο Ταμείο Ανάκαμψης (EUR-Lex). Καθένα έχει διαφορετική κλίμακα και διαφορετικό χρόνο.

Από αύριο, η Επιτροπή Ελέγχου Προϋπολογισμού (CONT) του Ευρωκοινοβουλίου θα συναντά στην Αθήνα υπουργούς, υπηρεσιακούς, ελεγκτικές αρχές, αγρότες και δημοσιογράφους. Δεν φέρνει αποφάσεις, μαζεύει τεκμηρίωση. Η ίδια τεκμηρίωση που, με τις σωστές υπογραφές, μπαίνει στον φάκελο της Κομισιόν. Η κλεψύδρα δεν χτυπά ακόμη πάγωμα κονδυλίων. Έχει όμως αρχίσει να μετρά.