Ισραηλινό ρεσάλτο σε 28 σκάφη για τη Γάζα

Ενενήντα ναυτικά μίλια ανοιχτά της Κύπρου, εκτός χωρικών υδάτων οποιουδήποτε κράτους, ο ισραηλινός στρατός σταμάτησε χθες τουλάχιστον 28 από τα 54 σκάφη του Global Sumud Flotilla με 426 συμμετέχοντες από 39 χώρες (Reuters/Internazionale). Είναι το δεύτερο ρεσάλτο στον ίδιο στολίσκο μέσα σε λίγες εβδομάδες, μετά την αναχαίτιση δυτικά της Κρήτης στις 30 Απριλίου (To Brief). Στα καταληφθέντα πληρώματα επιβεβαιωμένα επέβαιναν εννέα Έλληνες, ενώ η Αθήνα περιορίστηκε σε διπλωματικό διάβημα και προξενική συνδρομή.

Ναυτικός αποκλεισμός σε διεθνή ύδατα

Η επιχείρηση ξεκίνησε νωρίς το απόγευμα και επεκτάθηκε επί ώρες. Το AP κατέγραψε 31 αναχαιτισμένα σκάφη μέχρι το βράδυ, ενώ άλλα 26 συνέχισαν την πορεία προς τη Γάζα (AP/AJC). Οι διοργανωτές μιλούν για περίπου 100 κρατούμενους συνολικά, χωρίς ενιαία ανεξάρτητη επιβεβαίωση. Το Ισραήλ μετέφερε τους ακτιβιστές αρχικά σε πολεμικό πλοίο και κατόπιν προς το λιμάνι του Ασντόντ, ακολουθώντας το ίδιο μοτίβο με την προηγούμενη αναχαίτιση (Boston Globe/AP).

Εννέα Έλληνες πολίτες επέβαιναν επιβεβαιωμένα σε δύο από τα καταληφθέντα σκάφη, το «Arna's Children» και το «Malkolm X» (News247, Ethnos). Έχει αναφερθεί απώλεια επικοινωνίας και με άλλα ελληνικά σκάφη («Intifada/Last Dream», «Birzeit/La Cirena»), χωρίς δεύτερη ανεξάρτητη πηγή (Topontiki).

Η Λευκωσία ξεκαθάρισε μέσω του Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης ότι ο στολίσκος δεν εισήλθε ποτέ σε κυπριακά χωρικά ύδατα και δεν υπήρξε σήμα κινδύνου (Newsit). Ο Νίκος Χριστοδουλίδης πρόσθεσε ότι το Ισραήλ δεν είχε ενημερώσει προκαταβολικά τη Λευκωσία (KSAT/AP). Η περιοχή ανήκει στην κυπριακή ζώνη έρευνας και διάσωσης (SAR), ευθύνη συντονισμού και όχι κυριαρχίας.

Η διαφορά Αθήνας - Μαδρίτης

Το ελληνικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε διάβημα προς τις ισραηλινές αρχές για την ασφάλεια των Ελλήνων και συνεχή επικοινωνία της πρεσβείας στο Τελ Αβίβ για «κάθε δυνατή προξενική συνδρομή» (To Vima). Καμία δημόσια ελληνική δήλωση δεν χαρακτηρίζει την αναχαίτιση παράνομη ούτε ζητά απελευθέρωση των κρατουμένων. Η προξενική προστασία επιτρέπει επιβεβαίωση κράτησης, επίσκεψη, έλεγχο υγείας και πρόσβαση σε δικηγόρο. Δεν περιλαμβάνει εργαλεία για μονομερή απελευθέρωση πολιτών (OHCHR).

Η στάση της Αθήνας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με αυτή της Μαδρίτης. Η Ισπανία, με περίπου 45 πολίτες της στον στολίσκο και 10 έως 20 φερόμενους ως κρατούμενους, κάλεσε την ισραηλινή επιτετραμμένη και χαρακτήρισε την επιχείρηση «παράνομη κράτηση» και παραβίαση διεθνούς δικαίου (Europa Press). Η Ιταλία παρακολουθεί «λεπτό προς λεπτό» μέσω μονάδας κρίσεων, χωρίς νομικό χαρακτηρισμό (Adnkronos). Η Τουρκία μίλησε για «νέα πράξη πειρατείας» και ζήτησε άνευ όρων απελευθέρωση (Türkiye Today). Από το Λονδίνο δεν υπήρξε δημόσια κυβερνητική θέση, παρά την αναφορά της ICJP ότι κρατούνται τουλάχιστον 8 Βρετανοί (ICJP). Κοινή θέση της ΕΕ ή του ΟΗΕ δεν διατυπώθηκε.

Το νομικό κενό

Το Ισραήλ δικαιολογεί την επιχείρηση ως υπεράσπιση του «νόμιμου ναυτικού αποκλεισμού» της Γάζας, ζητώντας από τα σκάφη να αλλάξουν πορεία (JNS). Βάσει του εγχειριδίου San Remo, ναυτικός αποκλεισμός μπορεί να επιβληθεί και σε διεθνή ύδατα εφόσον είναι δηλωμένος, αποτελεσματικός και δεν προκαλεί δυσανάλογη βλάβη σε αμάχους (ICRC). Ακριβώς αυτή την προϋπόθεση αμφισβητεί η Διεθνής Αμνηστία, που θεωρεί ότι η σημερινή κατάσταση στη Γάζα μετατρέπει τον αποκλεισμό σε πιθανή συλλογική τιμωρία (Amnesty).

Η απόσταση ανάμεσα στις δύο αναγνώσεις, νόμιμος αποκλεισμός ή πειρατεία, αφήνει εκατοντάδες πολίτες ευρωπαϊκών κρατών μετέωρους σε ένα λιμάνι του Ισραήλ χωρίς ενιαία απάντηση από τα κράτη τους. Για την Αθήνα, το επόμενο βήμα κρίνεται από την πραγματική προξενική πρόσβαση στους εννέα Έλληνες στο Ασντόντ και από το αν θα ακολουθήσει δεύτερη, πιο ξεκάθαρη δημόσια τοποθέτηση.