Αμερικανικό δικαστήριο ακυρώνει πάγωμα μεταναστευτικών βίζων 75 χωρών

Ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο στη Νέα Υόρκη ακύρωσε ένα μέτρο της κυβέρνησης Τραμπ που είχε παγώσει την έκδοση της μεταναστευτικής βίζας (immigrant visa, της βίζας μόνιμης εγκατάστασης που οδηγεί σε πράσινη κάρτα) για υπηκόους 75 χωρών. Η απόφαση δεν έδωσε βίζα σε κανέναν και δεν καταργεί τις ευρύτερες απαγορεύσεις εισόδου του Τραμπ. Αυτό που έκοψε είναι πιο στενό: ο μηχανισμός με τον οποίο το State Department, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, μετέτρεπε την εθνικότητα σε λόγο αυτόματης απόρριψης.

Στις 21 Αυγούστου η δικαστής Jeannette Vargas ακύρωσε την πολιτική σε όλη της την έκταση και έθεσε εκτός ισχύος όσες απορρίψεις είχαν στηριχθεί αποκλειστικά σε αυτήν, στέλνοντας τους φακέλους πίσω στους προξενικούς υπαλλήλους για νέα, εξατομικευμένη κρίση (NYT). Όσοι απορρίφθηκαν για ανεξάρτητο λόγο (θέμα ασφάλειας, ποινικό ιστορικό ή εξατομικευμένη κρίση περί «δημόσιου βάρους») παραμένουν απορριφθέντες (Al Jazeera).

Τι έκανε στην πράξη η πολιτική

Το μέτρο άγγιζε μόνο τις μεταναστευτικές βίζες· οι τουριστικές και οι φοιτητικές έμειναν εκτός, και δεν επρόκειτο για γενική απαγόρευση εισόδου. Οι αιτούντες από τις 75 χώρες μπορούσαν να καταθέσουν χαρτιά και να δώσουν συνέντευξη, αλλά το προξενείο είχε εντολή να μην εκδώσει τη βίζα ακόμη κι όταν ο φάκελος ήταν ώριμος (State Department). Ο άνθρωπος δεν κοβόταν στην πόρτα του προξενείου, κοβόταν στο τελευταίο σκαλί, εκεί που η βίζα θα τυπωνόταν (KPMG).

Το νομικό σφάλμα ήταν συγκεκριμένο. Ο κανόνας του «δημόσιου βάρους», δηλαδή η πιθανότητα κάποιος να εξαρτηθεί κυρίως από κρατικές παροχές, απαιτεί κατά τον ομοσπονδιακό νόμο περί μετανάστευσης να κρίνεται ο κάθε αιτών ξεχωριστά, με βάση ηλικία, υγεία και οικονομικά μέσα, χωρίς κανένα στοιχείο να είναι από μόνο του καθοριστικό (Cornell Law). Αντί γι' αυτό, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters, το State χρησιμοποίησε ένα στατιστικό όριο 30% ανά χώρα: όπου πάνω από το 30% των νοικοκυριών μεταναστών λάμβανε δημόσια βοήθεια, όλη η χώρα έμπαινε στη λίστα (Yahoo/Reuters, KEYT/CNN). Η εθνικότητα έγινε έτσι υποκατάστατο του ατομικού κινδύνου, κάτι που το δικαστήριο έκρινε ότι συγκρούεται και με τη ρητή απαγόρευση διάκρισης λόγω ιθαγένειας στην έκδοση βίζας (Cornell Law).

Ποιους αφορά και ποιοι προσέφυγαν

Πληττόμενοι ήταν άνθρωποι στο τελικό στάδιο για μόνιμη μετανάστευση: κυρίως οικογενειακή επανένωση, αλλά και εργασιακές, ακόμη και επενδυτικές υποθέσεις EB-5, οι βίζες για όσους τοποθετούν κεφάλαια στις ΗΠΑ (Bloomberg Law). Επίσημος αριθμός επηρεαζόμενων δεν έχει δημοσιοποιηθεί· η κάλυψη μιλά για πιθανώς χιλιάδες φακέλους (KESQ). Σε Πακιστάν και Μπανγκλαντές, που κατονομάζονταν στη λίστα, τα τοπικά μέσα παρουσίασαν την απόφαση ως ανακούφιση για τους αιτούντες, χωρίς πάντως επίσημη διπλωματική αντίδραση (The Express Tribune, UNB).

Οι ενάγοντες, με πρώτη την οργάνωση καθολικής νομικής βοήθειας μεταναστών CLINIC και την African Communities Together, δεν υποστήριξαν ότι όλοι δικαιούνται βίζα, αλλά ότι δικαιούνται την ατομική κρίση που όρισε ο νόμος (CourtListener).

Η ισχυρότερη εκδοχή της κυβέρνησης πατά σε γερό έδαφος: ο νόμος ήδη προβλέπει τον λόγο του «δημόσιου βάρους», και η εκτελεστική εξουσία μπορεί να σκληρύνει τον έλεγχο και να παγώσει προσωρινά εκδόσεις όσο αναθεωρεί διαδικασίες. Ο εκπρόσωπος του State, Tommy Pigott, μίλησε για «κατάχρηση» του μεταναστευτικού συστήματος από αλλοδαπούς που θα αντλούσαν δημόσιες παροχές (ABC News). Το πρόβλημα, όπως το είδε το δικαστήριο, είναι ότι το αποτέλεσμα δεν ήταν αυστηρότερος έλεγχος αλλά προαποφασισμένη άρνηση.

Η κίνηση δεν είναι μεμονωμένη. Μετά το συνταγματικό φρένο στην υπηκοότητα λόγω γέννησης (To Brief), η πίεση μετακινήθηκε από το καθεστώς σε βίζες, έγγραφα και διοικητικά φίλτρα, εκεί που ένα αποτέλεσμα μπορεί να παραχθεί πριν κριθεί οριστικά η νομιμότητα. Είχε προηγηθεί, στις 31 Ιουλίου, παρόμοια απόφαση στην Ουάσιγκτον, περιορισμένη όμως σε έναν μόνο αιτούντα (Bloomberg Law). Η Vargas πήγε παραπέρα, ακυρώνοντας την πολιτική για όλους.

Ως τις 22 Αυγούστου δεν είχε εντοπιστεί δημόσια έφεση ούτε αίτημα αναστολής. Χωρίς αναστολή, η απόφαση ισχύει τώρα, και η δικαστής έδωσε προθεσμία ως τις 11 Σεπτεμβρίου στις δύο πλευρές να προτείνουν πώς θα ρυθμιστούν τα υπόλοιπα ζητήματα, από τον ρυθμό επανεξέτασης των απορρίψεων και πέρα (CNN). Το επόμενο μέτωπο, αν η κυβέρνηση επιμείνει, θα είναι το ομοσπονδιακό εφετείο του Δεύτερου Κυκλώματος, που καλύπτει τη Νέα Υόρκη (NYT). Η ετυμηγορία που κρατά η υπόθεση είναι μία: το κράτος μπορεί να ελέγχει σκληρά τον κάθε αιτούντα, δεν μπορεί όμως να τον απορρίπτει επειδή έχει το λάθος διαβατήριο.