Η Ελλάδα ζήτησε τα τελευταία 6,75 δισ. ευρώ

«Δεν χάθηκε ούτε ένα ευρώ», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις 29 Σεπτεμβρίου. Εκείνη την ώρα η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού υπέβαλλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα δύο τελευταία αιτήματα πληρωμής του «Ελλάδα 2.0», του ελληνικού σχεδίου που χρηματοδοτεί το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης (Πρωθυπουργικό σημείωμα). Η δήλωση όμως προηγείται του ευρωπαϊκού ελέγχου. Όσα κατατέθηκαν είναι αίτημα, και η Επιτροπή πρέπει πρώτα να τα αξιολογήσει και να αποφασίσει αν θα πληρώσει (Ναυτεμπορική). Αν προστεθούν οι παλαιότερες εκκρεμότητες, σχεδόν το ένα τρίτο των πόρων που αναλογούν στη χώρα περιμένει ακόμη αυτόν τον έλεγχο (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας).

Ο λογαριασμός

Το πακέτο έχει δύο φακέλους. Ο πρώτος αφορά επιχορηγήσεις, δηλαδή χρήματα που δεν επιστρέφονται, και ζητά 4,4 δισ. ευρώ για 117 ορόσημα. Ο δεύτερος αφορά δάνεια και ζητά περίπου 2,35 δισ. για 6 ορόσημα (Insider). Μαζί κάνουν 6,75 δισ. ευρώ και 123 ορόσημα ή στόχους (Πρωθυπουργικό σημείωμα).

Το ορόσημο είναι η απόδειξη που ανταλλάσσεται με χρήμα. Πιστοποιεί ένα θεσμικό βήμα, όπως έναν νόμο, ή ένα μετρήσιμο παραδοτέο. Το υπουργείο δηλώνει ότι όσα καλύπτουν τα 123 ολοκληρώθηκαν έως τις 31 Αυγούστου. Δεν έχει δημοσιεύσει όμως κατάλογο που να αντιστοιχίζει κάθε ορόσημο σε έργο και αποδεικτικό (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας).

Τα νέα αιτήματα δεν είναι η μόνη εκκρεμότητα. Αξιολόγηση περίμεναν ήδη το 8ο αίτημα επιχορηγήσεων (866 εκατ.) και το 7ο δανείων (3,68 δισ.), δηλαδή περίπου 4,55 δισ. για 49 ορόσημα (Ινστιτούτο ΕΝΑ μέσω TVXS). Η χώρα έχει εισπράξει περίπου 24,6 δισ. από συνολική κατανομή 35,95 δισ. (Ελλάδα 2.0). Άρα περίπου 11,3 δισ., σχεδόν ένα στα τρία ευρώ του Ταμείου, βρίσκονται ακόμη σε φάση ελέγχου (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας).

Και το ποσό που ήδη εισπράχθηκε μετρά τα χρήματα που πέρασαν από τις Βρυξέλλες στο ελληνικό Δημόσιο, όχι τα έργα που τελείωσαν. Το Ινστιτούτο ΕΝΑ εκτιμά, βάσει δικών του ορισμών, ότι έως τις 30 Ιουνίου είχαν φτάσει σε αναδόχους και τελικούς αποδέκτες περίπου 13 δισ. ευρώ (Εφ.Συν.). Στα ορόσημα, η Ελλάδα είχε εκπληρώσει στις αρχές Σεπτεμβρίου 204 από τα 376 (54%), ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ ήταν 66%. Τον υπολογισμό έκανε το Powergame με βάση τον πίνακα της Επιτροπής.

Τι δεν φαίνεται στον λογαριασμό

Ο έλεγχος καλύπτει μόνο ό,τι έμεινε στο σχέδιο. Όσα αφαιρέθηκαν με τις αναθεωρήσεις δεν θα ελεγχθούν. Ο σύλλογος εργαζομένων του πρώην ΟΑΕΔ εκτιμά ότι οι ανακλήσεις και οι μειώσεις δράσεων φτάνουν τουλάχιστον τα 260,6 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτελεί δικό του υπολογισμό (ΠΑΝΣΥΠΟ). Ανάμεσά τους είναι μια δράση 106 εκατ. για δικαιούχους Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και αστέγους, που ανακλήθηκε στις 11 Αυγούστου. Μαζί της αφαιρέθηκε ο στόχος να ενταχθούν 7.000 άνθρωποι σε εργασία ή κατάρτιση.

Ο στόχος άλλων προγραμμάτων για ανέργους μειώθηκε από περίπου 52.000 σε 37.600. Μεγάλες περικοπές έγιναν επίσης σε δράσεις για Ρομά και για άτομα στο φάσμα του αυτισμού (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Ο στόχος των 7.000 δεν περιλαμβάνεται στα 123 ορόσημα που εξετάζονται τώρα. Πρακτικά, η χώρα δεν θα κριθεί γι' αυτόν.

Η αντιπαράθεση για τις απεντάξεις είχε ανοίξει ήδη από τα τέλη Αυγούστου (To Brief). Στις 7 Σεπτεμβρίου οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ Χριστίνα Σταρακά και Ιωάννης Τσίμαρης κατέθεσαν ερώτηση και ζήτησαν χρηματοδότηση για να συνεχιστούν οι δράσεις (ΠΑΣΟΚ). Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει για την επόμενη περίοδο το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, με 23 δισ. ευρώ εθνικών πόρων. Από αυτά, 5,8 δισ. προορίζονται για έργα προηγούμενης περιόδου (ΕΡΤ). Η εξαγγελία δεν λέει ποιες από τις κοινωνικές δράσεις που κόπηκαν θα χρηματοδοτηθούν.

Η επόμενη πράξη

Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης πληρώνει για επαληθευμένα ορόσημα, όχι για αιτήσεις. Αν η Επιτροπή κρίνει ότι ένα ορόσημο δεν εκπληρώθηκε, μπορεί να αναστείλει το αντίστοιχο ποσό και τελικά να το μειώσει (Κανονισμός 2021/241). Το ημερολόγιο έχει τρία όρια. Τα έργα έπρεπε να ολοκληρωθούν έως τις 31 Αυγούστου, τα αιτήματα να υποβληθούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου, και οι πληρωμές πρέπει να γίνουν έως τις 31 Δεκεμβρίου. Έργο που τελείωσε αργότερα δεν σώζει ορόσημο που έληγε νωρίτερα. Ορόσημα που είχαν θεωρηθεί εκπληρωμένα μπορούν επίσης να ελεγχθούν ξανά (οδηγίες Επιτροπής).

Μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου, λοιπόν, τα περίπου 11,3 δισ. ευρώ (Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας) είναι απαίτηση και όχι είσπραξη. Το «δεν χάθηκε ούτε ένα ευρώ» θα το επιβεβαιώσει ή θα το διορθώσει η απόφαση της Επιτροπής. Τις κοινωνικές δράσεις που αφαιρέθηκαν, όμως, δεν θα τις ελέγξει κανείς, και καμία δημοσιευμένη πράξη δεν έχει δεσμεύσει ακόμη χρήματα για να συνεχιστούν.