Από τις 3 Αυγούστου η παλιά ταυτότητα δεν περνά τα σύνορα

Μια ημερομηνία που δεν σηκώνει διαπραγμάτευση: στις 3 Αυγούστου 2026, η παλιά μπλε αστυνομική ταυτότητα, αυτή που εκατομμύρια Έλληνες κουβαλούν στο πορτοφόλι τους, παύει να γίνεται δεκτή ως ταξιδιωτικό έγγραφο σε ΕΕ και Σένγκεν. Όποιος πάει στο αεροδρόμιο ή στο σύνορο μετά από εκείνη την ημέρα με το παλιό δελτίο και χωρίς διαβατήριο, μένει πίσω. Δεν πρόκειται για ελληνική επιλογή, ούτε για κάτι που αναβάλλεται με μια υπουργική απόφαση της τελευταίας στιγμής.

Το όριο το βάζει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1157. Απαιτεί κάθε ταυτότητα που χρησιμοποιείται για ταξίδι εντός της Ένωσης να διαθέτει μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη, τη ζώνη χαρακτήρων που διαβάζει αυτόματα το μηχάνημα ελέγχου στο αεροδρόμιο (EUR-Lex). Οι παλιές ελληνικές ταυτότητες δεν την έχουν. Έτσι, από τις 3 Αυγούστου 2026 χάνουν την ταξιδιωτική τους ισχύ, ανεξάρτητα από τη λήξη που αναγράφουν πάνω τους (EUR-Lex CELEX). Το cutoff είναι σκληρό και δεν παρατείνεται μονομερώς από το ελληνικό κράτος.

Ωστόσο, η παλιά ταυτότητα δεν αχρηστεύεται συνολικά. Στο εσωτερικό, ως αποδεικτικό ταυτότητας απέναντι στην τράπεζα, τη ΔΟΥ ή τον συμβολαιογράφο, συνεχίζει να ισχύει, με την κυβέρνηση να μιλά για ορίζοντα ως το 2027. Ο ευρωπαϊκός κανόνας αφορά μόνο το ταξίδι. Αυτό λειτουργεί ως θεσμικό φρένο: το κράτος δεν μπορεί να πάρει έναν κανόνα διασυνοριακής ασφάλειας και να τον μετατρέψει σε οριζόντια στέρηση πρόσβασης σε υπηρεσίες. Την ίδια λογική στήριξε και η περυσινή απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, που έκρινε ότι η ΕΛ.ΑΣ. δεν μπορεί να αρνείται έκδοση διαβατηρίου μόνο επειδή ο πολίτης κρατά ταυτότητα παλαιού τύπου (To Brief).

Την αλλαγή την εξήγησε δημόσια ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στο briefing της 24ης Ιουλίου: παλιά ταυτότητα για μέσα, νέα ταυτότητα ή διαβατήριο για έξω (Protothema). Ξεχωριστή, αναλυτική εγκύκλιος υπουργείου ή ΕΛ.ΑΣ. προς αεροπορικές και συνοριακές αρχές δεν έχει δημοσιοποιηθεί, τουλάχιστον όχι εντοπίσιμη. Η ενημέρωση φτάνει στον πολίτη κυρίως μέσα από αναπαραγωγές δηλώσεων στα ΜΜΕ.

Το διαβατήριο ως έξοδος κινδύνου

Για όποιον έχει κλεισμένο ταξίδι μέσα στον Αύγουστο, η σειρά είναι απλή. Πρώτα κοιτάς αν έχεις διαβατήριο σε ισχύ, γιατί αυτό λύνει άμεσα το πρόβλημα (Pelop). Αν δεν έχεις, κλείνεις ηλεκτρονικό ραντεβού για νέα ταυτότητα μέσω gov.gr, με κωδικούς Taxisnet και επιλογή αρχής έκδοσης κοντά στη διαμονή σου (Gov Support). Το κόστος είναι μικρό: 10 ευρώ e-παράβολο, 5 για πολύτεκνους, συν ένσημο 0,50 ευρώ (News247).

Εδώ όμως σκοντάφτει η θεωρία στην πράξη. Το κράτος έχει οργανώσει τη ροή, αλλά όχι τη χωρητικότητα. Ανακοινώθηκε αύξηση ραντεβού στην Αθήνα κατά 30% από τις 5 Ιουλίου (CNN). Την ίδια ώρα, παλαιότερα δημοσιεύματα μιλούσαν για εξαντλημένα ραντεβού έως και έξι μήνες (Newsbomb). Ταχεία διαδικασία για όσους έχουν άμεσο ταξίδι και δεν βρίσκουν θέση ραντεβού δεν έχει ανακοινωθεί.

Και εδώ φτάνουμε στο πιο εντυπωσιακό κενό όλης της υπόθεσης. Το κράτος επιβάλλει την αντικατάσταση, αλλά δεν έχει δημοσιοποιήσει πόσες παλιές ταυτότητες απομένουν στην κυκλοφορία. Οι εκτιμήσεις κινούνται κάπου ανάμεσα στα 6 και τα 8 εκατομμύρια, χωρίς επίσημο αριθμό, γεωγραφική κατανομή ή ημερήσιο ρυθμό αντικατάστασης. Δεν υπάρχει δημόσιος πίνακας με διαθέσιμα ραντεβού ανά περιοχή και μέσους χρόνους αναμονής. Ο ευρωπαϊκός κανόνας είναι πραγματικός και η κυβέρνηση έχει δίκιο ότι εφαρμόζει υποχρέωση, όχι καπρίτσιο. Αλλά όταν ζητάς από εκατομμύρια πολίτες να τρέξουν σε μια προθεσμία που δεν σηκώνει παράταση, χωρίς να ξέρεις καν πόσοι είναι, το ερώτημα δεν είναι πια αν ο κανόνας είναι σωστός. Είναι ποιος λογοδοτεί όταν η ίδια η μηχανή του κράτους δεν προλαβαίνει τη μετάβαση που η ίδια επέβαλε.