Εκεχειρία 60 ημερών για τα Στενά του Ορμούζ

Η Ουάσινγκτον δεν εγκαταλείπει την απαίτηση να αφοπλιστεί πυρηνικά το Ιράν. Τη μεταθέτει. Το προσχέδιο συμφωνίας που συζητείται μέσω Πακιστάν και Ομάν προβλέπει 60ήμερη εκεχειρία και άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μέσα σε 30 ημέρες. Ο εμπλουτισμός ουρανίου και τα 440,9 κιλά εμπλουτισμένου στο 60% αφήνονται για δεύτερη φάση (Al-Monitor/Reuters, Ahram/AP). Η μετατόπιση του Ντόναλντ Τραμπ από την «άνευ όρων παράδοση» σε μια συμφωνία «πιστοποιημένη και υπογεγραμμένη» δείχνει ότι αγοράζει άμεση αποκλιμάκωση χωρίς να έχει λύσει το πραγματικό πρόβλημα (CBS).

Δύο πακέτα, μία προτεραιότητα

Το αμερικανικό σχέδιο σπάει την κρίση σε δύο πακέτα. Στην πρώτη φάση μπαίνει η παύση πυρός, η άρση ναρκών, η χαλάρωση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και προσωρινές εξαιρέσεις στις πετρελαϊκές κυρώσεις. Στη δεύτερη μένουν ο εμπλουτισμός, το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, η επαλήθευση IAEA και η ευρύτερη άρση κυρώσεων (AP via Shaw Local, Standard). Η λογική είναι απλή: το πυρηνικό είναι πολύ δύσκολο για να λυθεί κάτω από ωρολογιακή πίεση, η ναυτιλιακή κρίση χτυπά τον Τραμπ στις αγορές αμέσως.

Το αμερικανικό αδιέξοδο της αεράμυνας

Ο επιταχυντής που σπάνια λέγεται δημόσια είναι τα αποθέματα. Η υπεράσπιση του Ισραήλ εξαντλεί κρίσιμους αναχαιτιστές, κυρίως Patriot και THAAD. Το Πεντάγωνο αδυνατεί να αναπληρώσει γρήγορα αυτά τα αποθέματα, τα οποία χρειάζεται ταυτόχρονα για την Ουκρανία και την άμυνα της Ταϊβάν (Korea Times). Η Lockheed Martin ανακοίνωσε ρητά αύξηση παραγωγής σε νέο εργοστάσιο στην Αλαμπάμα, σημάδι στενότητας και όχι άνεσης (Lockheed Martin). Η ετήσια παραγωγή PAC-3 αναφέρεται στις 550 μονάδες, με χρόνο παραγγελίας 34-36 μήνες (Army Recognition). Όταν ο σχεδιαστής πρέπει να διαλέξει ανάμεσα σε έναν πόλεμο εξάντλησης στον Κόλπο και στην ετοιμότητα για τον Ειρηνικό, η αριθμητική πιέζει για διπλωματική έξοδο.

Στο ίδιο ζύγι μπαίνει και η ενέργεια. Από τα Στενά περνούν περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως πετρελαϊκών υγρών και τεράστιο μέρος του παγκόσμιου LNG, με τους παρακαμπτήριους αγωγούς Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ να μην μπορούν να καλύψουν τη διαφορά (EIA).

Ο φόβος της Ιερουσαλήμ για τη δεύτερη φάση

Ο Νετανιάχου δεν διαφωνεί με το περιεχόμενο της δεύτερης φάσης. Διαφωνεί με τη σειρά. Ζητά διάλυση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού και απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού ως προαπαιτούμενο, όχι ως τελικό σταθμό (Jerusalem Post, Xinhua). Ο φόβος της Ιερουσαλήμ είναι λογικός: αν ανοίξει πρώτα ο Ορμούζ και πέσει η πίεση στις τιμές, η Ουάσινγκτον χάνει το κίνητρο για σκληρή δεύτερη γύρα. Το αντεπιχείρημα, που ακούγεται και μέσα από το ισραηλινό σύστημα, είναι ότι η εναλλακτική δεν είναι «καλύτερο deal», είναι επαναλαμβανόμενα πλήγματα με αβέβαιο αποτέλεσμα (Ynet, Middle East Eye).

Το τεστ της κανονικότητας και η ελληνική απόφαση

Η ανακοίνωση δεν αρκεί. Το πρακτικό τεστ είναι τέσσερις δείκτες: πτώση των war-risk premiums, κανονικοποίηση των ναυτιλιακών οδηγιών, υποχώρηση των ΗΑΕ από την απαίτηση για αναγνωρισμένες IMO οδούς αντί ιρανικής μονομερούς διαχείρισης, και επιστροφή των ροών στο baseline (UAE MFA, LMA Lloyd's). Οι ναυτιλιακοί οργανισμοί παραμένουν επιφυλακτικοί, ζητώντας ειδική threat assessment για ναρκοθέτηση, drones και GNSS spoofing (Shipping Telegraph).

Η επιστροφή στην κανονικότητα του Ορμούζ κρίνει και τα όρια της ελληνικής εμπλοκής. Με την ευρωπαϊκή επιχείρηση ASPIDES υπό ελληνική διοίκηση (Council of the EU) να συζητά πιθανή επέκταση προς τον Κόλπο (Ahram/AFP), η Αθήνα καλείται να αποφασίσει αν η παρουσία της θα παραμείνει αμυντική ρουτίνα ή θα μετατραπεί σε διαρκή περιφερειακή δέσμευση, με ό,τι αυτό σημαίνει σε στόλο, κανόνες εμπλοκής και πολιτικό κόστος. Η Σούδα, βάσει MDCA, παραμένει το σταθερό σημείο πρόσβασης που κάνει αυτή τη συζήτηση δυνατή (State Department).

Το πραγματικό όριο της συμφωνίας βρίσκεται όμως αλλού. Η ιρανική πλευρά παρουσιάζει το πρωτόκολλο όχι ως επιστροφή στην ελευθερία ναυσιπλοΐας, αλλά ως «ασφαλή διέλευση» υπό ιρανική επιτήρηση. Οι Φρουροί της Επανάστασης ήδη συντονίζουν περάσματα πλοίων, αναδεικνύοντας στην πράξη ποιος ελέγχει την κάνουλα (Mehr, Press TV). Όποια συμφωνία κι αν υπογραφεί στις πρωτεύουσες, οι μόνιμοι θυρωροί του Ορμούζ μένουν οι ίδιοι.