Ρήνος και Δούναβης: ιστορικά χαμηλά που φρενάρουν βιομηχανία και πυρηνικά

Ο Ρήνος και ο Δούναβης, δύο από τις μεγαλύτερες υδάτινες αρτηρίες της Ευρώπης, έπεσαν ταυτόχρονα σε ιστορικά χαμηλά. Το ίδιο νερό που κανονικά μεταφέρει φορτία και ψύχει αντιδραστήρες, τώρα φρενάρει και τα δύο. Ο αντίκτυπος φτάνει σε ολόκληρη την Ευρώπη: ακριβαίνει η τροφοδοσία της γερμανικής βιομηχανίας, χαλάει το προϊόν των κρουαζιέρων και βγαίνουν εκτός λειτουργίας πυρηνικές μονάδες σε Ουγγαρία και Ρουμανία, την ίδια στιγμή. Η ειρωνεία είναι ωμή: η Ευρώπη στηρίζει την απανθρακοποίησή της ακριβώς σε αυτά τα δύο εργαλεία, τη φθηνή ποτάμια μεταφορά και τη σταθερή πυρηνική ισχύ, και η ξηρασία τα απενεργοποιεί μαζί.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι πόσο βαθιά έπεσαν οι μετρήσεις. Στο Kaub, το στενό σημείο του Άνω Ρήνου, η στάθμη κατέβηκε στα 27 εκατοστά στις 28 Ιουλίου, με πρόβλεψη για 24 εκ. την 1η Αυγούστου, δηλαδή κοντά στο χαμηλότερο επίπεδο 36 ετών (ICIS, Swissinfo). Στη Βουδαπέστη ο Δούναβης έσπασε διαδοχικά το ρεκόρ του 2018, φτάνοντας στα 23 εκατοστά (AP).

Γιατί το χαμηλό νερό ακριβαίνει τον τόνο

Το κλειδί για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει είναι ότι ο ποταμός σπάνια «κλείνει». Όσο πέφτει η στάθμη, η φορτηγίδα δεν σταματά, αλλά φορτώνει λιγότερο για να μην ακουμπήσει στον πυθμένα. Έτσι το σταθερό κόστος του ταξιδιού μοιράζεται σε λιγότερους τόνους, και ο τόνος ακριβαίνει. Στην αγορά χάλυβα, συμμετέχοντες ανέφεραν πλοία στο 40% της χωρητικότητας και ναύλους αυξημένους κατά 40%-60%, με τη διαδρομή Mannheim-Rotterdam στα 38-42 ευρώ τον τόνο (Argus). Ορισμένα σκάφη προς τον Άνω Ρήνο περνούσαν με μόλις 10% του κανονικού φορτίου (Maritime Executive).

Πληρώνουν πρώτοι όσοι μετακινούν βαριά, χαμηλής αξίας φορτία που δεν χωρούν εύκολα σε τρένα ή φορτηγά: χημικά, καύσιμα, σκραπ, χάλυβα. Η Thyssenkrupp ανέστειλε τη δική της υπηρεσία φορτηγίδων προς το Duisburg και μείωσε ελαφρά την παραγωγή υψικαμίνων (MarineLink). Η LyondellBasell κήρυξε force majeure στο butadiene από το Wesseling και η BASF προειδοποίησε για πιθανές ελλείψεις σε επιμέρους προϊόντα (Euronews). Η υποκατάσταση με σιδηρόδρομο δεν είναι καθαρή λύση, καθώς βασική διαδρομή στη δεξιά όχθη του Ρήνου ήταν κλειστή λόγω έργων (The Business Times).

Στον Δούναβη, η ζημιά είναι πιο απόλυτη. Ο επικεφαλής της ουγγρικής MAHART-PassNave δήλωσε ότι τα φορτηγά πλοία «δεν μπορούν πλέον να πλεύσουν πουθενά» στο ουγγρικό τμήμα, ενώ η Σερβία έλαβε μόλις το 25% των προγραμματισμένων εισαγωγών καυσίμων τον Ιούλιο (Euronews). Για τους τουρίστες, η κρουαζιέρα μετατρέπεται σε λεωφορείο και ξενοδοχείο: 186 επιβάτες απομακρύνθηκαν από πλοίο που προσάραξε κοντά στο Vidin της Βουλγαρίας (DW).

Από τη ναυσιπλοΐα στο ρεύμα

Η ίδια υδρολογική πίεση πέρασε στην ενέργεια. Στη Ρουμανία η μονάδα 1 της Cernavoda αποσυνδέθηκε στις 28 Ιουλίου, όταν η παροχή κοντά στο Baziaș έπεσε στα 1.600 κ.μ./δευτ. από μέσο Ιουλίου 4.700 (BBC). Στο Paks, σε συνέχεια όσων είδαμε με τη σταδιακή απόσυρση μονάδων (To Brief), η ρυθμιστική αρχή επιβεβαίωσε νέες μειώσεις 50% σε δύο ακόμη αντιδραστήρες, ρίχνοντας την παραγωγή γύρω στο 25% της ισχύος, για λειτουργικούς λόγους και όχι λόγω πυρηνικού συμβάντος (The Watchers). Οι χαμηλές ροές και ο καύσωνας περιόρισαν την πυρηνική παραγωγή σε αρκετές ευρωπαϊκές μονάδες, αυξάνοντας την ανάγκη για ακριβότερο ρεύμα από φυσικό αέριο (ICIS).

Η χονδρική τιμή αντέδρασε, αν και όχι μονοαιτιακά. Στην Ουγγαρία η day-ahead τιμή (η τιμή δημοπρασίας για παράδοση ρεύματος την επόμενη μέρα) έκλεισε στα 122 ευρώ/MWh για την 28η Ιουλίου, με βραδινές αιχμές πάνω από 210 ευρώ/MWh (Serbia Energy). Η λιγότερη σταθερή πυρηνική παραγωγή αφήνει την αγορά πιο εκτεθειμένη στο βραδινό ράλι ζήτησης, όμως τα ίδια spikes συνέπεσαν με καύσωνα και απότομη πτώση της ηλιακής το βράδυ (GridDigest). Πρώτοι εκτίθενται οι βιομηχανικοί καταναλωτές και οι προμηθευτές με έκθεση στη spot αγορά, όχι αμέσως τα νοικοκυριά, ειδικά στη Ρουμανία όπου οι τιμές παρέμεναν ρυθμιζόμενες (Eurostat).

Κερδισμένοι είναι όσοι πουλάνε τη σπάνια ευελιξία: διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα, ρηχόκοιλα πλοία, ευέλικτες μονάδες αερίου. Χαμένοι είναι όσοι εξαρτώνται από τον ποταμό ως αναντικατάστατη υποδομή. Και το μάθημα δεν είναι ένα κακό καλοκαίρι: η Ευρώπη έχτισε δύο πυλώνες της πράσινης μετάβασης πάνω σε ποτάμια που χάνουν την προβλεψιμότητά τους, και το ίδιο νερό που στέρεψε τις φορτηγίδες έσβησε τους αντιδραστήρες.