Η Ουγγαρία σηκώνει το πρώτο από 33 βέτο

33 είναι τα κεφάλαια διαπραγμάτευσης που πρέπει να ανοίξει και να κλείσει η Ουκρανία πριν μπει στην ΕΕ. Σε καθένα από αυτά η Ουγγαρία διατηρεί δικαίωμα βέτο. Αυτό είναι το μέγεθος της απόστασης ανάμεσα στη χθεσινή «ιστορική συμφωνία» του Πέτερ Μάγιαρ με το Κίεβο και στο αφήγημα της ένταξης το 2027 που προβάλλει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ως δίχτυ ασφαλείας απέναντι στη Μόσχα. Η άρση του ουγγρικού βέτο είναι πραγματική, αλλά αφορά μόνο το πρώτο βήμα μιας διαδικασίας που, με τα ίδια τα λόγια του Μάγιαρ, μετριέται σε δεκαετίες.

Τυπικά, οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις ΕΕ-Ουκρανίας είχαν ήδη ανοίξει με την πρώτη διακυβερνητική διάσκεψη στις 25 Ιουνίου 2024 (European Commission). Αυτό που η Κυπριακή Προεδρία κίνησε στις 4 Ιουνίου είναι το άνοιγμα της πρώτης από τις έξι θεματικές ομάδες κεφαλαίων (clusters), αυτής που αφορά τα «Θεμελιώδη» (Fundamentals), για Ουκρανία και Μολδαβία (Le Monde, Euronews). Όχι ένταξη, ούτε τελική ευθεία.

Πώς δουλεύει στην πραγματικότητα ο μηχανισμός

Η σύγχυση με τους αριθμούς (33 ή 35) εξηγείται απλά. Το ευρωπαϊκό κεκτημένο, δηλαδή ο όγκος της νομοθεσίας που πρέπει να υιοθετήσει η υποψήφια χώρα, χωρίζεται παραδοσιακά σε 35 κεφάλαια. Η νέα μεθοδολογία οργανώνει τα 33 σε έξι θεματικές ομάδες, αφήνοντας χωριστά τα δύο τελευταία (European Commission).

Η διαδικασία αρχίζει με τον έλεγχο συμβατότητας (screening), τη χαρτογράφηση του τι έχει ήδη ευθυγραμμίσει η χώρα και τι λείπει. Στη συνέχεια μπαίνουν αυστηρά προαπαιτούμενα (benchmarks) για να ανοίξει και να κλείσει το κάθε κεφάλαιο (European Commission).

Εδώ είναι το σημείο που ακυρώνει το «fast-track». Κάθε άνοιγμα και κλείσιμο κεφαλαίου απαιτεί ομοφωνία και των 27. Στο τέλος χρειάζεται ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης, Συνθήκη Προσχώρησης, συγκατάθεση του Ευρωκοινοβουλίου και επικύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια, βάσει του άρθρου 49 της Συνθήκης για την ΕΕ (EUR-Lex). Με άλλα λόγια, το βέτο που μόλις σηκώθηκε για το πρώτο cluster μπορεί να πέσει ξανά σε καθένα από τα επόμενα.

Πόσο αργή είναι αυτή η μηχανή; Το Μαυροβούνιο διαπραγματεύεται από το 2012, έχει ανοίξει και τα 33 κεφάλαια και έχει κλείσει προσωρινά μόλις 13 (European Commission). Η Βόρεια Μακεδονία παραμένει στάσιμη χωρίς συνταγματικές αλλαγές, παρά μια πορεία πάνω από δύο δεκαετίες (European Parliament). Γι' αυτό ο Μάγιαρ δηλώνει ρητά ότι δεν στηρίζει επιτάχυνση και ότι, αν η Ουκρανία ολοκληρώσει τα 33 κεφάλαια σε 5, 10 ή 15 χρόνια, η Ουγγαρία θα προκηρύξει δημοψήφισμα (MTI, 24.hu).

Η συναλλαγή που ξεκλείδωσε το βήμα

Το τίμημα ήταν διμερές, όχι γεωπολιτικό. Η Βουδαπέστη απέσυρε την αντίρρησή της με αντάλλαγμα ένα πακέτο για την ουγγρική μειονότητα της Υπερκαρπαθίας, περίπου 100.000 ανθρώπους: αποκατάσταση σχολείων, ελεύθερη χρήση της ουγγρικής γλώσσας και χρήση ουγγρικών συμβόλων σε οικισμούς όπου οι Ούγγροι ξεπερνούν το 10% (Kormany.hu). Ουκρανικά μέσα μιλούν για πακέτο 11 σημείων με γλώσσα, εκπαίδευση και εκλογικό υλικό στις μειονότητες (TSN). Σημαντικά, ακόμη και η ουκρανική δημόσια συζήτηση αναγνωρίζει ότι το πρώτο cluster δεν ισοδυναμεί με ταχεία ένταξη (UNIAN). Η στροφή της Βουδαπέστης ολοκληρώνει την αλλαγή σελίδας μετά την εποχή Όρμπαν (To Brief).

Η Αθήνα παρακολουθεί τη διαδικασία της Ουκρανίας με το βλέμμα στα Δυτικά Βαλκάνια και στο πορτοφόλι της ΕΕ. Η ελληνική γραμμή στηρίζει τη διεύρυνση με αυστηρή αιρεσιμότητα και βάσει επιδόσεων, ακριβώς επειδή την ίδια λογική χρειάζεται για να κρατήσει την πίεση σε Αλβανία και Βόρεια Μακεδονία (mfa.gr). Το πραγματικό πεδίο σύγκρουσης ανοίγει στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό 2028-2034: μια Ουκρανία στο τραπέζι, ως ο μεγαλύτερος αγροτικός υποψήφιος στην ιστορία της Ένωσης, απειλεί ευθέως τα κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της Συνοχής. Η Ελλάδα στήνει ήδη αμυντικές συμμαχίες, συνυπογράφοντας κοινή δήλωση κρατών-μελών για τη διατήρηση αυτών των πόρων (Spanish Foreign Ministry).

Η πραγματική παγίδα, όμως, δεν είναι δημοσιονομική, είναι στρατηγική. Όσο το Κίεβο πίστευε ότι η ένταξη ήταν θέμα δύο ετών, είχε λόγο να κρατήσει σκληρή στάση στο τραπέζι με τη Μόσχα, αρνούμενο εδαφικές παραχωρήσεις με αντάλλαγμα ένα ευρωπαϊκό μέλλον. Αν αντί για 2 χρόνια ο ορίζοντας γίνει 15, αυτό το κίνητρο εξασθενεί. Η αργή γραφειοκρατία των Βρυξελλών δεν καθυστερεί απλώς μια ένταξη. Αλλάζει την ίδια την εξίσωση που υπολογίζει ο Ζελένσκι όταν ζυγίζει τι αξίζει να θυσιάσει για την ειρήνη.