248,6 εκατ. ευρώ δίνουν 15 χρόνια στις ΜΕΚΟ

Η Ελλάδα υπέγραψε τη σύμβαση που δίνει στις τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ τύπου HYDRA νέο ραντάρ, νέο σύστημα μάχης και νέα στόχευση. Με 248,6 εκατ. ευρώ το Πολεμικό Ναυτικό δεν αγοράζει καινούρια πλοία, αλλά το πιο πολύτιμο πράγμα που του λείπει αυτή τη στιγμή: χρόνο. Πλοία σχεδιασμένα στη δεκαετία του 1990 θα κρατηθούν επιχειρησιακά ζωντανά για περίπου 15 ακόμη χρόνια, καλύπτοντας το κενό μέχρι να μπει πλήρως στο νερό ο νέος στόλος των γαλλικών Belharra.

Νέα μάτια, νέος εγκέφαλος

Όλη η σύμβαση αφορά τον ψηφιακό πυρήνα του πλοίου. Στο κέντρο βρίσκεται το TACTICOS, το σύστημα διαχείρισης μάχης που ενοποιεί αισθητήρες και όπλα σε μία οθόνη. Δίπλα του μπαίνει το ραντάρ NS100 ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA), που εντοπίζει και παρακολουθεί ταυτόχρονα πολλούς στόχους, και το σύστημα ελέγχου πυρός STIR για τη στόχευση (DBDC Defence, Ground News).

Οι παλιές ΜΕΚΟ αποκτούν έτσι νέα «μάτια» για να βλέπουν, νέο «εγκέφαλο» για να αποφασίζουν και νέα στόχευση για να χτυπούν. Η Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών εμφανίζει δύο συμβάσεις. Μία με τη Thales Nederland ως κύριο τεχνολογικό ανάδοχο, και μία ξεχωριστή με την ελληνική SSMART ως ολοκληρωτή συστημάτων (system integrator), τον φορέα που θα εγκαταστήσει, διασυνδέσει, δοκιμάσει και πιστοποιήσει τα συστήματα πάνω στα πλοία (Newsit). Τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά αναφέρονται για τους δεξαμενισμούς και τις αποξηλώσεις, χωρίς όμως δημόσιο κείμενο που να δείχνει την αξία αυτού του σκέλους.

Γιατί τώρα: το κενό του στόλου

Χωρίς αυτή την αναβάθμιση, η προσεχής απόσυρση των γηραιότερων φρεγατών τύπου Elli θα δημιουργούσε επιχειρησιακό κενό μέχρι την έλευση των Belharra. Οι HYDRA είναι από τα νεότερα μεγάλα πλοία του Ναυτικού, ενώ οι Elli/Kortenaer είναι πολύ παλαιότερες (Army Recognition). Το ζητούμενο εδώ είναι η «διαθεσιμότητα»: πόσα πλοία μπορούν πραγματικά να βγουν σε αποστολή, όχι πόσα υπάρχουν στα χαρτιά.

Οι αναβαθμισμένες ΜΕΚΟ και οι νέες Belharra θα αποτελέσουν μαζί τη ραχοκοκαλιά του Ναυτικού για τις επόμενες δεκαετίες, με διαφορετικό ρόλο η καθεμία. Οι Belharra δίνουν τη δυνατότητα αεράμυνας περιοχής, με ραντάρ Sea Fire και πυραύλους Aster 30 που προστατεύουν ολόκληρο σχηματισμό πλοίων και όχι μόνο το ίδιο το πλοίο (Army Recognition). Οι εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ δεν γίνονται ισοδύναμες, αλλά δίνουν αριθμητικό βάθος ως πλοία συνοδείας, επιτήρησης και παρουσίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ωστόσο, η σύμβαση αφήνει ανέπαφα τα βασικά προβλήματα πλατφόρμας. Δεν αγοράζει νέο κύτος, ούτε επιβεβαιωμένο νέο οπλικό φορτίο. Το ζήτημα αντικατάστασης των αντιπλοϊκών πυραύλων Harpoon εμφανίζεται ανοιχτό, όχι ως επίσημη απόφαση (OpexNews). Δεν υπάρχει ακόμη δημόσιο αναλυτικό κόστος ανά πλοίο, ούτε χρονοδιάγραμμα ακινησίας κάθε φρεγάτας. Κάθε εκσυγχρονισμός μέσης ζωής (ΕΜΖ) κουβαλά δύο γνωστά ρίσκα: την ενσωμάτωση νέων ψηφιακών συστημάτων σε σκαριά τριάντα ετών, και την ακινησία που επιβάλλει κάθε πλοίο όσο μένει στο ναυπηγείο, μειώνοντας προσωρινά τη διαθέσιμη δύναμη.

Η επιλογή της Thales δημιουργεί και μια μακροχρόνια τεχνολογική εξάρτηση. Τα σύγχρονα συστήματα, καθοριζόμενα από λογισμικό, χρειάζονται υποστήριξη κύκλου ζωής: αναβαθμίσεις λογισμικού, ανταλλακτικά και πιστοποιήσεις για χρόνια (Visiongain). Η εταιρεία δεν εισπράττει μόνο το αρχικό τίμημα, αλλά εδραιώνει μια πολυετή σχέση εξάρτησης για κρίσιμα συστήματα. Σε αυτό το τοπίο, οι αμυντικές αποφάσεις δισεκατομμυρίων περνούν συχνά από το ΚΥΣΕΑ με ελάχιστη δημόσια αιτιολόγηση (To Brief).

Απέναντι, η Τουρκία επενδύει σε εγχώρια ναυπήγηση μέσω των προγραμμάτων MİLGEM και του αντιτορπιλικού TF-2000, χτίζοντας πλοία και συστήματα μάχης ολοένα και περισσότερο εντός χώρας (Haberler). Η ίδια λογική αυτονομίας τροφοδοτεί και την προσπάθεια να μετατραπεί η «Γαλάζια Πατρίδα» σε εσωτερικό νόμο (To Brief). Η αντιπαράθεση είναι «χρόνος εναντίον βιομηχανικού βάθους». Η Ελλάδα πληρώνει ακριβά μια προσωρινή γέφυρα χρόνου, την ώρα που η Άγκυρα ναυπηγεί μόνιμο βιομηχανικό βάθος.