Το σχέδιο του Δένδια: λιγότερα στρατόπεδα, πολλές υποσχέσεις

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας παρουσίασε στις 20 Οκτωβρίου τη Γ΄ φάση της νέας δομής των Ενόπλων Δυνάμεων. Το σχέδιο προβλέπει συγχώνευση ή κατάργηση 56 μονάδων και 126 δομών, καθώς και νέες διοικήσεις για μη επανδρωμένα συστήματα, διάστημα και κυβερνοχώρο (ΥΠΕΘΑ). Η εξοικονόμηση των περίπου 500 εκατ. ευρώ σε πέντε χρόνια είναι εκτίμηση. Δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί ποιο στρατόπεδο κλείνει, πότε, και τι θα γίνει με όσους υπηρετούν εκεί.

Μονάδες, δομές, στρατόπεδα

Οι δύο αριθμοί του υπουργείου μετρούν διαφορετικά πράγματα. Μονάδα είναι ένα οργανωμένο στρατιωτικό σώμα, για παράδειγμα ένα τάγμα. Στρατόπεδο είναι ο φυσικός χώρος, που μπορεί να στεγάζει μία ή περισσότερες μονάδες. Αν μια μονάδα συγχωνευθεί με άλλη, το στρατόπεδό της μπορεί να μείνει ανοιχτό. Έτσι οι 56 μονάδες και οι 126 δομές δεν σημαίνουν 182 στρατόπεδα που κλείνουν.

Ένας τρίτος αριθμός κυκλοφορεί σε χωριστό ρεπορτάζ. Η Καθημερινή επικαλείται αρμόδιες πηγές και γράφει για σχέδιο να κλείσουν 187 από τα 831 στρατόπεδα, δηλαδή περίπου ένα στα τέσσερα με πέντε. Δεν έχει τεκμηριωθεί δημόσια πώς σχετίζονται τα 187 με τις 126 δομές. Ούτε έχει δημοσιοποιηθεί κατάλογος με ονόματα που να ξεχωρίζει τις συγχωνεύσεις από τα οριστικά κλεισίματα.

Η Γ΄ φάση συνεχίζει μια διαδικασία που έχει ήδη ξεκινήσει. Στις 5 Σεπτεμβρίου, στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), ο Δένδιας είχε συνδέσει τη Β΄ φάση με εξοικονόμηση 160 έως 180 εκατ. ευρώ. Είχε επίσης πει ότι μπορεί να ολοκληρωθεί έως τα μέσα του 2027 (ΥΠΕΘΑ). Τότε η Ναυτεμπορική είχε μετρήσει 21 μονάδες ή στρατόπεδα, με βάση δικές της πληροφορίες. Οι αριθμοί των δύο φάσεων δεν μπορούν να προστεθούν, γιατί δεν υπάρχει ενιαίος επίσημος πίνακας.

Το ποσό και η μέθοδος

Ο υπουργός μίλησε για περίπου μισό δισεκατομμύριο σε πέντε χρόνια. Τα ρεπορτάζ δίνουν πιο αναλυτικό ποσό, 530 εκατ. ευρώ συνολικά. Από αυτά, τα 360 εκατ. αφορούν τον Στρατό Ξηράς, τα 120 εκατ. το Ναυτικό και τα 50 εκατ. την Αεροπορία (ΣΚΑΪ, Το Βήμα). Η εκτίμηση είναι τριπλάσια από εκείνη της Β΄ φάσης, αλλά και οι δύο είναι προβλέψεις.

Για το ποσό δεν έχει δημοσιευθεί μεθοδολογία. Ένας υπολογισμός θα έπρεπε να αφαιρεί όσα θα κοστίσουν το κλείσιμο των εγκαταστάσεων, η μετακίνηση του προσωπικού και η λειτουργία των νέων διοικήσεων. Δεν έχει γίνει γνωστό αν τα 530 εκατ. είναι καθαρό όφελος ή μεικτό.

Από τα στρατόπεδα στα μη επανδρωμένα

Η λογική του σχεδίου είναι ένας συμψηφισμός: λιγότερες εγκαταστάσεις, ώστε να ελευθερωθούν πόροι για νέες δυνατότητες. Η στρατιωτική ηγεσία υποστηρίζει ότι η συγκέντρωση θα μειώσει τα πάγια έξοδα και θα αποδεσμεύσει χρήμα και ανθρώπους για μάχιμες ανάγκες. Οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν σε τρία σχέδια. Το πρώτο είναι μια ταξιαρχία μη επανδρωμένων μέσων και το δεύτερο μια Διοίκηση Διαστημικών Επιχειρήσεων. Το τρίτο είναι μη επανδρωμένα αεροσκάφη που θα πετούν μαζί με τα μαχητικά. Κανένα από αυτά δεν λειτουργεί σήμερα πλήρως.

Όσα λειτουργούν ήδη είναι λιγότερα. Οι Ένοπλες Δυνάμεις χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη για επιτήρηση. Έχουν επίσης πρόσβαση σε εικόνες από 16 οπτικούς δορυφόρους διπλής χρήσης, δηλαδή δορυφόρους που εξυπηρετούν και πολιτικούς σκοπούς (ΣΚΑΪ). Η πρόσβαση όμως δεν σημαίνει ότι οι δορυφόροι ανήκουν στον στρατό. Στις 13 Οκτωβρίου εγκαινιάστηκε κέντρο εκπαίδευσης σε μη επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα. Την ίδια περίοδο, το ελληνικό σκάφος «Πυρπολητής» δοκιμαζόταν ακόμη για να μπορεί να κινείται αυτόνομα (To Brief).

Η Τουρκία κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ έχει μιλήσει για επενδύσεις της Άγκυρας σε αυτόνομα συστήματα και κυβερνοχώρο. Ο τουρκικός αμυντικός Τύπος παρακολουθεί ήδη τις ελληνικές κινήσεις στα μη επανδρωμένα θαλάσσια μέσα. Και οι δύο τοποθετήσεις έγιναν πριν από τη Γ΄ φάση. Δείχνουν όμως ότι ο ανταγωνισμός στο Αιγαίο μετακινείται προς αισθητήρες και αυτόνομα μέσα. Ο αριθμός των στρατοπέδων που κλείνουν, από μόνος του, δεν αλλάζει την ισορροπία.

Ο ισχυρότερος αντίλογος αφορά την πράξη. Οι περιοχές με αυξημένη στρατιωτική σημασία πρέπει να εξακολουθήσουν να καλύπτονται όταν καταργούνται θέσεις. Οι νέες μονάδες, εξάλλου, χρειάζονται προσωπικό που ήδη λείπει. Στις 19 Οκτωβρίου το σχέδιο εξετάστηκε στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, όπου τα κόμματα διαφώνησαν. Η συζήτηση αυτή όμως δεν αντικαθιστά τις διαταγές για την εφαρμογή του σχεδίου. Ούτε απαντά στο τι θα σημάνει η αλλαγή για τα στελέχη και τις οικογένειές τους.

Την υπόσχεση θα την κρίνουν τέσσερα έγγραφα που δεν έχουν δημοσιευθεί. Το πρώτο είναι ο κατάλογος με τα ονόματα των μονάδων, που θα δείχνει τι συγχωνεύεται και τι κλείνει. Το δεύτερο είναι το χρονοδιάγραμμα των μετακινήσεων. Το τρίτο είναι τα στοιχεία για το προσωπικό και την ετοιμότητα πριν και μετά τις αλλαγές. Το τέταρτο είναι η μεθοδολογία των 530 εκατ., με το κόστος της μετάβασης μέσα. Το σχέδιο στηρίζεται στην υπόθεση ότι τα στρατόπεδα που κλείνουν θα πληρώσουν την ταξιαρχία μη επανδρωμένων και τη Διοίκηση Διαστήματος. Μέχρι να δημοσιευθούν αυτά τα έγγραφα, τόσο οι περικοπές όσο και οι νέες δομές υπάρχουν μόνο στα χαρτιά.