Η ΕΕ ενέκρινε τη συμφωνία με πλαφόν δασμών 15%

Μετά από εβδομάδες κλιμάκωσης γύρω από το τελεσίγραφο της 4ης Ιουλίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε χθες, στις 25 Ιουνίου, τους δύο κανονισμούς που μετατρέπουν σε ευρωπαϊκό δίκαιο το δασμολογικό σκέλος της συμφωνίας με τις ΗΠΑ (Council). Το ερώτημα δεν είναι πια αν αποφεύχθηκε ο εμπορικός πόλεμος, αλλά πόσο πλήρωσε η Ευρώπη για να τον αποφύγει.

Και το πλήρωσε ασύμμετρα. Η ΕΕ μηδενίζει τους εναπομείναντες δασμούς της στα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και ανοίγει ποσοστώσεις για επιλεγμένα αγροτικά και θαλασσινά (OEIL). Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ δεν προσφέρουν ελεύθερο εμπόριο. Υπόσχονται απλώς να μην κλιμακώσουν: για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα ο αμερικανικός δασμός «κλειδώνει» στο 15%, αντί να εκτοξευθεί στο 30% ή παραπάνω (Straits Times/AFP). Η μία πλευρά ανοίγει την αγορά της, η άλλη υπόσχεται να μη χτυπήσει πιο δυνατά.

Γιατί η Ευρώπη δέχτηκε αυτόν τον λογαριασμό

Επειδή το διακύβευμα δεν είναι ένα περιθωριακό εμπορικό ρεύμα. Η διατλαντική σχέση είναι η μεγαλύτερη διμερής εμπορική σχέση στον κόσμο, με εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών περίπου €1,7 τρισ. ή €4,6 δισ. την ημέρα (European Commission). Το 2025 η ΕΕ εξήγαγε στις ΗΠΑ αγαθά €554 δισ., με τα φαρμακευτικά, τα αυτοκίνητα και τα μηχανήματα να αποτελούν τη ραχοκοκαλιά (Eurostat). Αυτοί είναι ακριβώς οι βιομηχανικοί πυλώνες του ευρωπαϊκού μοντέλου, και είναι οι πιο εκτεθειμένοι.

Πάρτε τα αυτοκίνητα. Μια αποκλιμάκωση από τον δασμό 27,5% στο όριο 15% δεν είναι συμβολική, διότι ο κλάδος παράγει δυσανάλογο μέρος του εμπορικού πλεονάσματος της ΕΕ (Rabobank). Στα φαρμακευτικά, προσομοιώσεις δείχνουν ότι δασμός 15% θα μπορούσε να μειώσει την προστιθέμενη αξία του κλάδου κατά 4,8%, με τη μεγαλύτερη ζημιά σε Ιρλανδία και Βέλγιο (SUERF). Το κόστος ενός σεναρίου χωρίς συμφωνία δεν θα ήταν πανδημικό σοκ, αλλά καθαρά αρνητικό: εκτιμήσεις του Ευρωκοινοβουλίου τοποθετούν το πλήγμα στο ΑΕΠ της ΕΕ μεταξύ -0,2% και -0,8% (European Parliament). Η ΕΚΤ τονίζει ότι το πραγματικό κανάλι ζημιάς είναι η αβεβαιότητα, που παγώνει επενδύσεις πολύ πριν φανεί στους εμπορικούς όγκους (ECB). Η Ευρώπη, δηλαδή, δεν αγόρασε καλούς όρους. Αγόρασε προβλεψιμότητα.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η ελληνική επίπτωση είναι κυρίως η αποφυγή χειρότερης όξυνσης, όχι κάποιο εξαγωγικό άλμα. Στο α’ τετράμηνο του 2026 οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αυξήθηκαν 14,5% στα €839,6 εκατ., αλλά σχεδόν όλη η αύξηση ήρθε από πετρελαιοειδή· χωρίς αυτά, οι εξαγωγές μειώθηκαν 16,7% (Newsit, SKAI). Πιο εύθραυστο από όσο δείχνει ο τίτλος. Στα προϊόντα αλουμινίου (€76,7 εκατ. στο τετράμηνο) και τον χάλυβα το ζήτημα μένει ανοιχτό: υπάρχει ειδική ρήτρα ώστε η ΕΕ να μπορεί να αποσύρει παραχωρήσεις αν οι ΗΠΑ δεν φέρουν αυτούς τους δασμούς στο 15% έως το τέλος του 2026 (Democrata).

Η πιο ουσιαστική ελληνική παράμετρος είναι αμυντική. Το 2025 οι ελληνικές εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ έφτασαν τα €1,18 δισ., εκ των οποίων €1,13 δισ. σε LNG (ProtoThema). Το LNG δεν φθηναίνει με τη συμφωνία. Αποφεύγεται όμως ένας νέος δασμολογικός κίνδυνος πάνω σε μια κρίσιμη εισαγωγή, σε μια χώρα που εξαρτάται βαρύτατα από το αμερικανικό αέριο.

Ωστόσο, αυτή η αγορά προβλεψιμότητας έχει ένα κόστος που δεν φαίνεται στις στατιστικές. Η συμφωνία λειτουργεί ως έλεγχος ζημιάς, όχι ως απόδειξη στρατηγικής αυτονομίας (European Commission). Κρατά ζωντανή τη μηχανή των ευρωπαϊκών εξαγωγών όσο η ΕΕ χτίζει εναλλακτικές αλυσίδες με Αυστραλία και Ινδία. Το πραγματικό τίμημα δεν μετριέται όμως μόνο σε ποσοστιαίες μονάδες ΑΕΠ. Είναι ότι ο δασμολογικός εκβιασμός, μια απειλή που κάποτε θεωρούνταν αδιανόητη μεταξύ συμμάχων, μόλις θεσμοθετήθηκε ως νόμος της ΕΕ.