Ιράν: Χτυπά συμμάχους των ΗΠΑ για 24 δισ.

Τα χτυπήματα σε Κουβέιτ και Μπαχρέιν τα καταγράψαμε ήδη από νωρίς το πρωί (To Brief). Το πραγματικά νέο δεν είναι μια ακόμη εκτόξευση πυραύλων. Είναι η μηχανική πίσω της: την ίδια ώρα που ιρανικά θραύσματα πέφτουν σε γειτονιές δύο μικρών μοναρχιών του Κόλπου, μέσω Πακιστάν διακινείται ένα πακέτο που περιλαμβάνει την αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων. Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν μπήκε στην 100ή ημέρα του, και αυτή η αντίθεση είναι το κλειδί για να τον διαβάσεις.

Μεταφέροντας το κόστος στους αδύναμους συμμάχους

Στις 6 Ιουνίου η CENTCOM, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων για τη Μέση Ανατολή, ανέφερε τέσσερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το Ορμούζ, πλήγματα σε ραντάρ στο Qeshm και στο Goruk, και επτά βαλλιστικούς πυραύλους προς Κουβέιτ και Μπαχρέιν (CENTCOM). Το Κουβέιτ επιβεβαίωσε χωριστά επτά εχθρικούς πυραύλους πάνω από κατοικημένες περιοχές, με ζημιές αλλά χωρίς θύματα στον τελευταίο γύρο, λίγες μέρες μετά το χτύπημα στο αεροδρόμιο που άφησε έναν νεκρό και δεκάδες τραυματίες (QNA, Iran International). Το κρίσιμο δεν είναι ο αριθμός. Είναι ο στόχος.

Η Τεχεράνη δεν λέει ότι χτυπά το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν ως κράτη. Λέει ότι χτυπά «την πηγή της αμερικανικής επίθεσης», δηλαδή τις βάσεις που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών απέδωσε ρητά «άμεση ευθύνη» στους κυβερνώντες των δύο χωρών, επειδή επιτρέπουν στο έδαφός τους να γίνεται ορμητήριο (Pajhwok). Η λογική είναι ψυχρή. Το Μπαχρέιν φιλοξενεί τον 5ο Στόλο, το Κουβέιτ αμερικανικές εγκαταστάσεις. Πλήττοντας τους πιο εκτεθειμένους συμμάχους της Ουάσιγκτον, το Ιράν μεταφέρει το κόστος του πολέμου σε κοινωνίες που δεν θέλουν να είναι πεδίο αποτροπής, και τις μετατρέπει σε φωνή πίεσης προς το τραπέζι.

Ως αποτέλεσμα αυτής της πίεσης, το Μπαχρέιν, καταγγέλλοντας τα χτυπήματα, ζήτησε ταυτόχρονα «πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ» (Khaleej Times), ενώ το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου απαιτεί συμμετοχή των κρατών του Κόλπου σε κάθε συμφωνία με την Τεχεράνη (GCC). Το Ιράν παράγει πόνο ακριβώς εκεί όπου ξέρει ότι θα παραχθεί διπλωματική κίνηση.

Ένταση στο πεδίο, παράλυση στο τραπέζι

Όσο εντείνεται το πυρ, τόσο μένει κολλημένη η διπλωματία. Το Πακιστάν λειτουργεί ως δίαυλος που κρατά ζωντανή την ανταλλαγή μηνυμάτων, με τον υπουργό Ισάκ Νταρ να μιλά για έμμεσες συνομιλίες και αμερικανική πρόταση 15 σημείων (Arab News Japan). Το παραδοσιακό κανάλι του Ομάν, που εξυπηρετούσε επί χρόνια τις πυρηνικές επαφές, δεν επαρκεί πλέον για τον συντονισμό αποφυγής συγκρούσεων στο Ορμούζ, και έτσι το Ισλαμαμπάντ αποκτά ρόλο: οι ΗΠΑ βρίσκουν δίαυλο εκτός Ομάν, το Ιράν συνομιλεί μέσω γείτονα που δεν είναι δυτικός εντολοδόχος (Crisis Group). Διαμεσολάβηση, όμως, δεν σημαίνει συμφωνία.

Το αδιέξοδο είναι δομικό. Η Ουάσιγκτον δείχνει διατεθειμένη για ένα προσωρινό πακέτο βασισμένο σε μετρήσιμα ανταλλάγματα: παύση, άνοιγμα Ορμούζ, σταδιακή πρόσβαση στα κεφάλαια εφόσον υπάρξουν επαληθεύσιμα βήματα (Politico). Το Ισραήλ ζητά κάτι σκληρότερο: διάλυση κρίσιμων πυρηνικών δυνατοτήτων και απομάκρυνση εμπλουτισμένου υλικού (Ynet). Τα 24 δισ. λειτουργούν λιγότερο ως ενιαίο ταμείο και περισσότερο ως τεστ αξιοπιστίας και μοχλός χρονικής αλληλουχίας (Qatar Tribune).

Το ελληνικό ρήγμα και η επόμενη κίνηση

Για τον Έλληνα, το διακύβευμα περνά από το Ορμούζ, όπου οι διελεύσεις παραμένουν σχεδόν παραλυμένες (OT). Το πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η ίδια η ελληνική εφοπλιστική κοινότητα έχει ραγίσει. Στα Ποσειδώνια ακούστηκαν φωνές που θεωρούν ένα μικρό τέλος διέλευσης προτιμότερο από παρατεταμένο κλείσιμο (Capital · OT). Ο κυνισμός της αγοράς είναι ωμός: αν το διόδιο κοστίζει λιγότερο από την ακινησία, πληρώνεται. Ο Μητσοτάκης, αντίθετα, ζήτησε ρητά επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας, «χωρίς διόδια ή τέλη» (Enikos).

Στο τραπέζι μένει μια ευρωπαϊκή κίνηση. Έγγραφο της EEAS, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, προτείνει η αποστολή ΑΣΠΙΔΕΣ να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αποναρκοθέτηση του Ορμούζ, κάτι που απαιτεί ομοφωνία για αλλαγή της εντολής της (The National · Protothema).

Όσο οι πύραυλοι πέφτουν σε γειτονιές για να γραφτούν όροι σε ένα τραπέζι, η τιμή κάθε λάθους υπολογισμού ανεβαίνει.