Τέταρτη θητεία Λούλα με Κογκρέσο που δεν ελέγχει

Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ήρθε δεύτερος στον πρώτο γύρο. Στις 25 Οκτωβρίου επανεξελέγη πρόεδρος της Βραζιλίας με 51,78%, έναντι 48,22% του Φλάβιο Μπολσονάρου, γιου του πρώην προέδρου Ζαΐρ (Γερουσία της Βραζιλίας). Ο ηττημένος αρνείται να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα (Reuters μέσω Investing.com). Το κόμμα του είναι πλέον το μεγαλύτερο στη Βουλή (Agência Senado). Ο Λούλα κέρδισε την προεδρία, αλλά για κάθε μεγάλη αλλαγή θα χρειάζεται συμμάχους που δεν έχει ακόμη.

Ο δεύτερος γύρος έμοιαζε αμφίρροπος ως το τέλος (To Brief). Τελικά η διαφορά έφτασε τα 4,42 εκατομμύρια ψήφους (BBC Brasil). Είναι η πρώτη φορά από την επιστροφή των άμεσων προεδρικών εκλογών το 1989 που νικητής έρχεται από τη δεύτερη θέση του πρώτου γύρου (Folha).

Ανάμεσα στους δύο γύρους η αποχή έπεσε κατά περίπου τρία εκατομμύρια. Ήταν η μεγαλύτερη πτώση μεταξύ γύρων από τον εκδημοκρατισμό της χώρας (A Gazeta). Το Μίνας Ζεράις ήταν η μόνη πολιτεία που άλλαξε νικητή (BBC Brasil). Τα αθροιστικά νούμερα δείχνουν πού μετακινήθηκε το περιθώριο. Δεν δείχνουν ποιοι ψηφοφόροι άλλαξαν πλευρά. Το βέβαιο είναι ότι σχεδόν 60 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι ψήφισαν τον άνθρωπο που τώρα λέει ότι η εκλογή πρέπει να ακυρωθεί.

Η προσφυγή και τι πραγματικά τεκμηριώνεται

Το ίδιο βράδυ ο Φλάβιο δήλωσε ότι είναι «αδύνατο να αναγνωρίσει» το αποτέλεσμα. Πρόσθεσε ότι η νομική του ομάδα «θα ζητήσει ακύρωση» και έδειξε ως αιτία την παράταση της ψηφοφορίας (R7). Η παράταση έγινε πράγματι. Λίγο πριν από τη λήξη στις 17:00, ο δικαστής Κριστιάνο Ζανίν την επέκτεινε έως τις 19:00, έπειτα από αιτήματα και των δύο εκστρατειών για προβλήματα στη μετακίνηση ψηφοφόρων (Reuters). Το TSE, η ανώτατη εκλογική αρχή, διευκρίνισε ότι συνέχισαν να ψηφίζουν μόνο τα τμήματα όπου η διαδικασία δεν είχε τελειώσει. Όσα είχαν ήδη κλείσει δεν ξανάνοιξαν (TSE).

Η ένσταση έχει ένα τεκμηριωμένο σημείο. Το εκλογικό δικαστήριο του Σάο Πάολο ειδοποίησε τους τοπικούς δικαστές στις 17:18. Εκείνη την ώρα περίπου το 80% των τμημάτων της πολιτείας είχε κλείσει (TRE-SP). Η ίδια απόφαση, δηλαδή, δεν έφτασε παντού την ίδια ώρα. Ο πρόεδρος του TSE, Κάσιο Νούνες Μάρκες, διαβεβαίωσε ότι η καταμέτρηση ολοκληρώθηκε με ασφάλεια (Agência Câmara). Η διαβεβαίωση όμως προέρχεται από τον ίδιο τον φορέα και δεν αποτελεί ανεξάρτητο έλεγχο. Πανεθνικός αριθμός επηρεασμένων τμημάτων δεν έχει δημοσιοποιηθεί, και έως τις 26/10 δεν είχε εντοπιστεί κατατεθειμένη προσφυγή. Τα στοιχεία δείχνουν ανισότητα στην ενημέρωση των τμημάτων. Δεν δείχνουν επίδραση που να πλησιάζει τα 4,4 εκατομμύρια ψήφους.

Το Κογκρέσο που περιμένει τον Λούλα

Στις βουλευτικές εκλογές της 4ης Οκτωβρίου, το Κόμμα Φιλελευθέρων (PL) των Μπολσονάρου ανέβηκε από 97 σε 121 από τις 513 έδρες. Η ομοσπονδία του Εργατικού Κόμματος (PT) του Λούλα πήγε μόλις από 82 σε 88 (Agência Senado). Το σύνολο της ευρείας δεξιάς σχεδόν δεν άλλαξε: μια μέτρηση δίνει 276 έδρες, έναντι 275 το 2022 (Poder360). Άλλαξε ποιος κρατά τις έδρες μέσα σε αυτήν. Λιγότερες πήγαν στο λεγόμενο centrão, τα κεντρώα κόμματα που διαπραγματεύονται τη στήριξή τους, και περισσότερες στο κόμμα του αντιπάλου. Τα κεντρώα αυτά κόμματα ζητούν τώρα δημοσιονομική προσαρμογή. Η είσοδός τους στο υπουργικό συμβούλιο συζητείται, χωρίς δεσμευτική συμφωνία (Folha).

Η νέα θητεία αρχίζει στις 5 Ιανουαρίου 2027 (Γερουσία). Ο Λούλα θα ορίζει υπουργούς και θα διευθύνει τη διοίκηση. Μπορεί επίσης να εκδίδει προσωρινά μέτρα άμεσης ισχύος, που όμως χάνονται αν το Κογκρέσο δεν τα κάνει νόμο σε 60 ημέρες, με δυνατότητα μίας παράτασης. Ό,τι άλλο χρειάζεται μόνιμο νόμο ή προϋπολογισμό περνά από το Κογκρέσο, και για αλλαγή του Συντάγματος απαιτούνται 308 βουλευτές και 49 γερουσιαστές (Σύνταγμα). Το PL δεν μπορεί να μπλοκάρει μόνο του μια συνταγματική αλλαγή, χρειάζεται όμως λιγότερους από εκατό συμμάχους για να το κάνει.

Η πρώτη δοκιμασία είναι ήδη στη Βουλή. Πρόκειται για συνταγματική πρόταση για δωρεάν αστικές συγκοινωνίες τα Σαββατοκύριακα. Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι θα την χρηματοδοτήσει ανακατευθύνοντας περίπου 11,2 δισ. ρεάλ από κονδύλια που σήμερα διαθέτουν οι ίδιοι οι βουλευτές (κυβερνητική ανακοίνωση). Ένωση επιχειρήσεων συγκοινωνιών ανεβάζει το ετήσιο κόστος στα 20,8 δισ. (Diário do Grande ABC).

Ένα ενιαίο αντιπολιτευτικό μέτωπο πάντως δεν είναι δεδομένο. Στις 14 Οκτωβρίου η μείωση της εργάσιμης εβδομάδας πέρασε από τη Γερουσία με 75 ψήφους έναντι 1. Υπέρ ψήφισε και ο ίδιος ο Φλάβιο (Γερουσία, G1).

Η κάλπη έδωσε στον Λούλα την προεδρία, όχι πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Θα πρέπει να τη συγκροτεί από την αρχή σε κάθε μεγάλη ψηφοφορία, απέναντι σε κοινοβουλευτική ομάδα μεγαλύτερη από τη δική του. Και η ομάδα αυτή ανήκει στο κόμμα του ανθρώπου που αρνείται να αναγνωρίσει τη νίκη του.