641 ημέρες αναμονής για τα νέα φάρμακα

641 ημέρες αναμονής στην Ελλάδα, 158 στη Γερμανία. 41% διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων εδώ, 93% εκεί. Από τα 168 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν στην Ευρώπη την περίοδο 2021-2024, μόνο 36 είναι πλήρως αποζημιούμενα από τον ΕΟΠΥΥ (Euronews, ΣΦΕΕ). Οι αριθμοί του δείκτη Patients W.A.I.T. 2025 αποτυπώνουν ένα σύστημα φίλτρων, αυστηρά σχεδιασμένο να συγκρατεί τη δημόσια φαρμακευτική δαπάνη. Την ώρα που ο ΕΟΦ κυνηγάει με απαγορεύσεις εξαγωγών τις ελλείψεις στα παλιά φάρμακα (To Brief), η πρόσβαση στις νέες θεραπείες μπλοκάρει πιο πάνω στην αλυσίδα, σε ένα δίχτυ φίλτρων.

Από την έγκριση του EMA μέχρι το ράφι του φαρμακείου

Η έγκριση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) δίνει άδεια κυκλοφορίας στην ΕΕ, όχι ελληνική αποζημίωση. Στην Ελλάδα, ένα νέο φάρμακο πρέπει να περάσει τέσσερα στάδια πριν το πληρώσει ο ΕΟΠΥΥ. Ξεκινά με την τιμολόγηση από τον ΕΟΦ και συνεχίζει με την ιατρική αξιολόγηση (HTA), τη σκληρή διαπραγμάτευση των οικονομικών όρων και, τελικά, την ένταξη στον θετικό κατάλογο (Υπ. Υγείας).

Ο κανόνας «5/11» είναι το πρώτο φίλτρο πριν ανοίξει αυτή η σειρά. Για να εξεταστεί ένα φάρμακο για ελληνική αποζημίωση, πρέπει να έχει ήδη ολοκληρώσει διαδικασίες τιμολόγησης ή αποζημίωσης σε 5 από 11 χώρες αναφοράς (Insider). Η Ελλάδα περιμένει άλλες αγορές να αποτιμήσουν πρώτες, και μετά συγκρίνει. Όσο πιο σπάνια η ασθένεια, τόσο πιο αργά γεμίζει το «καλάθι»: μέσος χρόνος πρόσβασης 649 ημέρες για ορφανά, 693 για μη ογκολογικές σπάνιες παθήσεις (Newsbeast).

Η εξίσωση του clawback

Το δεύτερο φίλτρο είναι οικονομικό και δεν φαίνεται στις διαδικασίες. Ο προϋπολογισμός φαρμακευτικής δαπάνης του ΕΟΠΥΥ είναι κλειστός. Κάθε υπέρβαση επιστρέφεται αυτόματα από τις φαρμακευτικές εταιρείες στο κράτος μέσω του clawback. Πάνω από αυτό λειτουργούν τα rebates, οι υποχρεωτικές εκπτώσεις προς τον ΕΟΠΥΥ (iefimerida). Το κράτος ορίζει εκ των προτέρων πόσο θα ξοδέψει· ό,τι παραπάνω, το πληρώνει η βιομηχανία.

Η Ελλάδα τοποθετείται στην κορυφή της Ευρώπης σε επιστροφές, με τις χαμηλότερες τιμές πρωτοτύπων (news247.gr). Για μια εταιρεία που εξετάζει αν θα λανσάρει ακριβή θεραπεία, η αριθμητική είναι απλή: αναγραφόμενη τιμή μείον rebates, μείον αναλογία clawback ίσον καθαρή τιμή. Και η καθαρή τιμή είναι απρόβλεπτη, διότι το clawback υπολογίζεται εκ των υστέρων με βάση τη συνολική υπέρβαση της αγοράς. Όταν αυτή η εξίσωση δεν βγαίνει, η καθυστέρηση ή η μη υποβολή αίτησης είναι λογική επιχειρηματική επιλογή. Αποτέλεσμα: 42 από 214 καινοτόμα φάρμακα της περιόδου 2022-2025 ήταν διαθέσιμα στις 25 Μαΐου 2026 (Euronews).

Το Ταμείο Καινοτομίας: 50 εκατομμύρια ευρώ

Το Ταμείο Καινοτομίας, που θεσμοθετήθηκε πρόσφατα, σχεδιάστηκε θεωρητικά ως γέφυρα για να προσπερνιούνται αυτές οι καθυστερήσεις. Αφορά πανάκριβες, προηγμένες θεραπείες χαρακτηρισμένες PRIME από τον EMA ή τύπου ATMP (γονιδιακές και κυτταρικές), με προϋπόθεση προηγούμενης δήλωσης στην ετήσια «σάρωση ορίζοντα» του ΕΟΠΥΥ (Οδηγός του Πολίτη). Ειδική επιτροπή αποφασίζει, εφαρμοστική ΚΥΑ εκκρεμεί, και η εξέταση των πρώτων 7 φαρμάκων μετατέθηκε για τον Σεπτέμβριο (HealthReport).

Ο ΣΦΕΕ προειδοποιεί ότι το Ταμείο κινδυνεύει να λειτουργήσει ως τέταρτο φίλτρο, όχι ως γέφυρα: στενή επιλεξιμότητα, νέο διοικητικό στάδιο, αβέβαιη πολυετής χρηματοδότηση (OT).

Το Ταμείο ξεκινά με 50 εκατομμύρια ευρώ για το 2026, «επιπλέον» του υφιστάμενου προϋπολογισμού, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης (Υπ. Υγείας). Μία θεραπεία γονιδιακής τεχνολογίας ATMP κοστίζει συχνά 1 με 2 εκατομμύρια ευρώ ανά ασθενή. Η ετήσια υπέρβαση που μετακυλίεται στις εταιρείες ως clawback μετριέται σε εκατοντάδες εκατομμύρια. 50 εκατομμύρια.

Αυτό που λείπει από τη δημόσια εικόνα είναι το ποιος καθυστερεί ανά προϊόν: το κράτος στις διαδικασίες ή η εταιρεία στην αίτηση. Χωρίς αυτά τα δεδομένα, οι 641 ημέρες παραμένουν αριθμός χωρίς διεύθυνση ευθύνης.