Πρώτο κρούσμα Έμπολα στην Κένυα: τι σημαίνει

Ένας Κενυάτης που ζούσε στη ΛΔ Κονγκό ταξίδεψε άρρωστος μέσω Ουγκάντας στο Ναϊρόμπι στις 3 Οκτωβρίου και πέθανε δύο ημέρες αργότερα. Έγινε έτσι το πρώτο επιβεβαιωμένο εισαγόμενο κρούσμα Έμπολα στη χώρα (The EastAfrican, Washington Post). Αυτό δεν σημαίνει ότι η Κένυα έχει επιδημία. Σημαίνει ότι άρχισε μια αντίστροφη μέτρηση: τις επόμενες τρεις εβδομάδες η ιχνηλάτηση θα δείξει αν ο ιός πέρασε από αυτόν τον άνθρωπο σε κάποιον άλλον.

Ένα ταξίδι που ξεκίνησε με τον ασθενή ήδη άρρωστο

Η επιδημία στη ΛΔ Κονγκό είχε ήδη ξεπεράσει τους 4.000 νεκρούς πριν από λίγες ημέρες (To Brief). Ο ασθενής, σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας Άντεν Ντουάλε, ζούσε εκεί περίπου επτά χρόνια, αρρώστησε έναν μήνα νωρίτερα και νοσηλεύτηκε (Xinhua). Μετά πήγε οδικώς στην Καμπάλα και πέταξε από το Εντέμπε με την πτήση JM8523 της Jambojet (The Star). Ένας συγγενής τον μετέφερε στο Nairobi Hospital, όπου απομονώθηκε. Δύο κενυατικά εργαστήρια, το εθνικό εργαστήριο αναφοράς ιών και το KEMRI, εντόπισαν το στέλεχος Bundibugyo, και ο ασθενής πέθανε αργά το βράδυ της 5ης Οκτωβρίου (Standard Media).

Πώς πέρασε τον έλεγχο στο αεροδρόμιο; Ο γενικός διευθυντής Υγείας Πάτρικ Άμοθ είπε ότι δεν εντοπίστηκαν συμπτώματα επειδή ο ασθενής ήδη λάμβανε θεραπεία, και ανέφερε ως πιθανό ότι τα φάρμακα είχαν ρίξει τον πυρετό (AP). Ο έλεγχος στην πύλη μοιάζει με φωτογραφία και όχι με ταινία: καταγράφει πώς φαίνεται κάποιος εκείνη τη στιγμή και δεν αντικαθιστά την εργαστηριακή διάγνωση (ΠΟΥ). Αφού δεν έχουν δημοσιευτεί μετρήσεις ή αρχεία, κανείς δεν μπορεί ακόμη να πει αν παραβιάστηκε κάποιο πρωτόκολλο.

Γιατί «εισαγόμενο» δεν σημαίνει «έξαρση»

Όλη η ιστορία κρέμεται από αυτή τη διάκριση. Εισαγόμενο κρούσμα είναι κάποιος που μολύνθηκε αλλού και διαγνώστηκε εδώ. Για να μιλήσουμε για τοπική μετάδοση, πρέπει να επιβεβαιωθεί εργαστηριακά νέο κρούσμα σε άνθρωπο που εκτέθηκε μέσα στην Κένυα, για παράδειγμα σε μία από τις επαφές του ασθενούς (Kenya Times). Ο ΠΟΥ είχε περιγράψει ακριβώς αυτή τη σκάλα στις 10 Σεπτεμβρίου: εξαγωγή από τη ΛΔ Κονγκό, εισαγωγή σε άλλη χώρα και, ενδεχομένως, επακόλουθη μετάδοση (ΠΟΥ). Η Κένυα ανέβηκε τώρα στο δεύτερο σκαλί. Το τρίτο δεν έχει φανεί.

Η ιχνηλάτηση λειτουργεί σαν ομόκεντροι κύκλοι γύρω από τον ασθενή. Στον εσωτερικό κύκλο βρίσκονται όσοι ήρθαν σε άμεση επαφή με τα σωματικά του υγρά: συγγενείς που τον φρόντισαν, υγειονομικοί που τον νοσήλευσαν. Πιο έξω βρίσκονται όσοι μοιράστηκαν μαζί του την καμπίνα. Οι οδηγίες του ECDC για τις πτήσεις εστιάζουν στις γειτονικές θέσεις και στο πλήρωμα που εξυπηρέτησε εκείνο το σημείο (ECDC). Το να κάθεσαι τρεις σειρές πιο μπροστά διαφέρει πολύ από το να φροντίζεις έναν βαριά άρρωστο.

Στις 6 Οκτωβρίου ο Ντουάλε ανέφερε 28 καταγεγραμμένες επαφές, ανάμεσά τους συγγενείς και υγειονομικούς. Οι αρχές αναζητούσαν ακόμη 23 επιβάτες και τέσσερα μέλη πληρώματος (The Star, DW). Δεν έχει δημοσιευτεί πόσοι έχουν βρεθεί, πόσοι παρακολουθούνται ή αν οι ομάδες επικαλύπτονται.

Κάθε επαφή έχει το δικό της χρονόμετρο. Οι 21 ημέρες παρακολούθησης μετρούν από την τελευταία πιθανή έκθεση του καθενός, με καθημερινό έλεγχο για συμπτώματα (ΠΟΥ). Για όσους ήταν στην πτήση, το παράθυρο κλείνει γύρω στις 24 Οκτωβρίου. Για όσους τον φρόντισαν ως το τέλος, κλείνει γύρω στις 26 (Kenya Times). Αν κάποιος αρρωστήσει, ακολουθούν απομόνωση και εξέταση, και ένα θετικό αποτέλεσμα θα ξεκινούσε νέο κύκλο ιχνηλάτησης γύρω του. Να σημειωθεί ότι ο χαρακτηρισμός «επαφή» δεν σημαίνει διάγνωση.

Στις 25 Σεπτεμβρίου ο ΠΟΥ αξιολογούσε τον κίνδυνο ως πολύ υψηλό στη ΛΔ Κονγκό, υψηλό στις χώρες που συνορεύουν μαζί της και χαμηλό στην υπόλοιπη Αφρική. Δεν συνιστούσε γενικούς περιορισμούς στα ταξίδια (ΠΟΥ). Η Κένυα δεν έχει σύνορα με τη ΛΔ Κονγκό, και γι' αυτό το περιστατικό έχει βάρος για όλη την περιοχή: δείχνει ότι μια οδική διαδρομή και μια σύντομη πτήση αρκούν για να φτάσει ο ιός σε χώρα της «χαμηλής» κατηγορίας. Η διέλευση από την Ουγκάντα, όπου η εστία είχε κηρυχθεί λήξασα στα τέλη Αυγούστου, δεν αποδεικνύει νέα μετάδοση εκεί (UKHSA).

Ορισμένα κομμάτια του μηχανισμού δούλεψαν: ο ασθενής απομονώθηκε, δύο εργαστήρια επιβεβαίωσαν τον ιό και η αεροπορική εταιρεία συνεργάζεται με τις αρχές. Κατά τον Ντουάλε, από τον Μάιο είχαν ελεγχθεί πάνω από 650.000 ταξιδιώτες και είχαν αναλυθεί 267 δείγματα, με μοναδικό θετικό αυτό του συγκεκριμένου ασθενούς (Standard Media). Πρόκειται για κυβερνητική καταμέτρηση και όχι για ανεξάρτητη αξιολόγηση. Σύμφωνα με το KEMRI, η χώρα δεν είχε ποτέ στο παρελθόν επιδημία Έμπολα (AP).

Η Κένυα σήμερα δεν έχει επιδημία Έμπολα. Έχει έναν νεκρό, μερικές δεκάδες ονόματα σε μια λίστα και μία αποστολή: να μη χάσει κανένα από αυτά πριν κλείσει και το τελευταίο χρονόμετρο, στα τέλη Οκτωβρίου.