Το ΣτΕ ακυρώνει τη διπλή εθνική σύνταξη χηρείας

Η σύνταξη χηρείας στην Ελλάδα ξεκινά στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Μετά τα τρία πρώτα χρόνια, αν ο επιζών εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη, ο νόμος Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016) προβλέπει μείωση κατά 50%, δηλαδή πτώση στο 35%. Παράδειγμα: για θανόντα με κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ, ο επιζών παίρνει 700 ευρώ για μια τριετία και, με το γράμμα του νόμου, 350 ευρώ μετά (To Vima).

Αυτή την ισορροπία ανέτρεψε η απόφαση 699/2026 του ΣτΕ στις 17 Μαΐου. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έκρινε ότι ο κανόνας του ν. 4387/2016 περί «μίας μόνο εθνικής σύνταξης» ισχύει και όταν κάποιος συνδυάζει δική του σύνταξη με σύνταξη χηρείας. Παράλληλα, ακύρωσε την προστατευτική εγκύκλιο Τσακλόγλου του 2021, την οποία χαρακτήρισε κανονιστική πράξη χωρίς τη σωστή νομική βάση και δημοσίευση (HuffPost Greece).

Τι είναι η εθνική σύνταξη και γιατί παίζει ρόλο

Κάθε κύρια σύνταξη έχει δύο σκέλη. Το ένα είναι η εθνική σύνταξη, το σταθερό κρατικό κομμάτι που χρηματοδοτείται από φόρους, 446,87 ευρώ τον μήνα για 20ετή ασφάλιση το 2026 (Οδηγός του Πολίτη). Το άλλο είναι το ανταποδοτικό, που εξαρτάται από τις εισφορές μιας ζωής.

Η εγκύκλιος Τσακλόγλου διατηρούσε για όσους ήδη έπαιρναν διπλό εθνικό σκέλος μια «προσωπική διαφορά», ένα διοικητικό μαξιλάρι. Το ΣτΕ το αφαιρεί. Πρακτικά, δεν προκύπτουν αυτόματες περικοπές από αύριο, αλλά η διοικητική προστασία εξαφανίζεται μέχρι να νομοθετηθεί νέο πλαίσιο. Οι αριθμοί που κυκλοφορούν περί 200.000 πληγέντων και επιστροφών 15.000-30.000 ευρώ είναι εκτιμήσεις συνδικαλιστών και νομικών, όχι αριθμοί του ίδιου του δικαστηρίου (Enikos · HuffPost Greece).

Ποιοι πραγματικά επηρεάζονται

Το πιο στέρεο συνολικό μέγεθος που δίνει η έκθεση «Ήλιος» είναι περίπου 376.553 καταβαλλόμενα δικαιώματα συντάξεων θανάτου τον Απρίλιο 2026, παροχές, όχι κατ' ανάγκη ξεχωριστά πρόσωπα (TA NEA).

Από αυτό το σύνολο, δύο ομάδες βρίσκονται σε άμεση εκκρεμότητα:

• Περίπου 11.500 δικαιούχοι του Δημοσίου έχουν ήδη υποστεί την περικοπή από 70% σε 35% μετά την τριετία.
• Περίπου 118.000 του ιδιωτικού τομέα δεν είδαν ποτέ τη μείωση να εφαρμόζεται, λόγω άνισης λειτουργίας του ΕΦΚΑ.

Το ζήτημα του ιδιωτικού τομέα εκκρεμεί από τον Ιούνιο του 2025, όταν είχε ενταχθεί σε ασφαλιστικό νομοσχέδιο χωρίς τελικά να λυθεί (Ot.gr).

Τι σχεδιάζει το υπουργείο

Το υπουργείο Εργασίας διαβεβαιώνει ότι «δεν υπάρχει θέμα περικοπής», παρά την απόφαση του ΣτΕ (ProtoThema). Το υπουργείο εξετάζει τέσσερα σενάρια:

• Επαναφορά στο 70% για τους 11.500 του Δημοσίου που έχουν ήδη μειωθεί.
• Μη αναζήτηση αναδρομικών από τους 118.000 του ιδιωτικού τομέα.
• Περιορισμός τυχόν μείωσης μόνο στο εθνικό σκέλος, αφήνοντας ανέπαφο το ανταποδοτικό κομμάτι που στηρίζεται σε εισφορές.
• Δικαίωμα επιλογής του δικαιούχου να μειώνεται η μικρότερη σύνταξη.

Συζητείται επίσης ετήσιο βοήθημα 300 ευρώ για όσους άνω των 60 λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας (Newsbomb). Όλα αυτά παραμένουν εξαγγελίες μέχρι να δημοσιευτεί ρύθμιση σε ΦΕΚ.

Τι ισχύει αυτή τη στιγμή

Θεσμοθετημένα παραμένουν το βασικό ποσοστό 70%, ο μηχανισμός μείωσης μετά την τριετία και ο κανόνας της μίας εθνικής σύνταξης σε σώρευση. Η κυβερνητική διαβεβαίωση κατά των περικοπών είναι πολιτική θέση, όχι ψηφισμένος νόμος. Το ΠΑΣΟΚ κατηγορεί τη ΝΔ ότι εφαρμόζει «πιστά» τον νόμο Κατρούγκαλου και ζητεί κατάργηση των μειώσεων (Enikos).

Η ελληνική παθογένεια δεν είναι η ίδια η ύπαρξη φίλτρων. Γερμανία, Γαλλία και Σουηδία εφαρμόζουν income tests ή όρια πόρων, δηλαδή σταδιακή μείωση ανάλογα με το εισόδημα του επιζώντος (Stern, Capital). Η ελληνική ιδιαιτερότητα έχει δύο πλευρές. Η μία είναι η οριζόντια πτώση κατά 50% (από 70% σε 35%), χωρίς κλιμάκωση και ανεξάρτητα από το αν ο επιζών έχει εισόδημα 600 ή 6.000 ευρώ. Η άλλη είναι η αδυναμία του ΕΦΚΑ να εφαρμόσει τον ίδιο νόμο ισότιμα: το Δημόσιο κόβει, ο ιδιωτικός τομέας όχι. Η απόφαση του ΣτΕ νομιμοποιεί τη σιωπηρή ασυμμετρία· η ρύθμιση που θα κατατεθεί θα δείξει αν εξακολουθεί να χωράει στον ίδιο νόμο διαφορετική μεταχείριση των ίδιων δικαιούχων.