Ο εκβιασμός του Ορμούζ φρενάρει τις παροχές

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τα ιρανικά διόδια στο Ορμούζ «καθαρό εκβιασμό» μιλώντας στους Financial Times, συνδέοντας άμεσα την κρίση με τον επίμονο πληθωρισμό (Acast/FT Rachman Review). Η συνέντευξη πέφτει την ώρα που τρέχει αμερικανικό προσχέδιο μέσω Πακιστάν για εκεχειρία 30 ημερών (To Brief). Πίσω από τη γεωπολιτική τοποθέτηση κρύβεται μια αυστηρή οικονομική πραγματικότητα: το κόστος του Στενού μεταφέρεται στις ελληνικές τιμές, την ώρα που ο δημοσιονομικός χώρος για νέες παροχές είναι οριακός (Newsit).

Πώς δουλεύει η μετάδοση

Δεν χρειάζεται να κλείσει επίσημα το Ορμούζ για να δουλέψει ο μηχανισμός. Αρκεί ένα war-risk premium, δηλαδή πρόσθετο ασφάλιστρο πολεμικού κινδύνου, που χρεώνεται ανά διέλευση. Στην περιοχή έχει εκτιναχθεί σε επίπεδα που κάνουν πολλά ταξίδια οικονομικά μη βιώσιμα, ενώ φορτία συνδεδεμένα με ΗΠΑ/Ισραήλ συχνά λαμβάνουν τιμές 3-5% της αξίας του πλοίου ή απορρίπτονται εντελώς (Argus Media). Όπου η διαδρομή είναι αδύνατη, τα πλοία παρακάμπτουν: η Ερυθρά Θάλασσα μέσω Ακρωτηρίου Καλής Ελπίδας προσθέτει 10-14 ημέρες και 3.000-4.000 ναυτικά μίλια ανά ταξίδι (C.H. Robinson).

Η Ελλάδα στέκεται και στις δύο πλευρές της εξίσωσης. Η ελληνόκτητη ναυτιλία διαχειρίζεται έναν στόλο δεξαμενόπλοιων αξίας περίπου 77 δισ. δολαρίων (Protothema English). Για λίγους πλοιοκτήτες, οι σπάνιες διελεύσεις γίνονται χρυσοφόρες, όπως όταν ελληνικών συμφερόντων δεξαμενόπλοιο της Dynacom κατάφερε να περάσει μέσα από το gridlock (gCaptain). Για το υπόλοιπο σύστημα, το αποτέλεσμα είναι το αντίθετο: ναυλωτές, εισαγωγείς και μικρές μεταφορικές πληρώνουν περισσότερα. Αυτό το αυξημένο κόστος περνά στα καύσιμα και σε ένα μέρος των εισαγόμενων τροφίμων, πιέζοντας τον δείκτη τιμών (Eurostat HICP).

Τι είναι πραγματικά ο «δημοσιονομικός χώρος»

Στην καθημερινή συζήτηση «δημοσιονομικός χώρος» ακούγεται σαν «λεφτά στο ταμείο». Στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο σημαίνει κάτι αυστηρότερο: πόση πρόσθετη καθαρή δαπάνη επιτρέπεται χωρίς να παραβιαστεί το συμφωνημένο μονοπάτι και χωρίς να εκτροχιαστεί η πορεία του χρέους (European Commission).

Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά για το 2025 πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ και χρέος στο 146,1% (Bank of Greece). Η εικόνα αλλάζει όταν κοιτάξεις το τετράμηνο του 2026. Το πρωτογενές πλεόνασμα έφτασε τα 5,175 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 2,298 δισ. Αν αφαιρέσεις τα έκτακτα έσοδα και τους ετεροχρονισμούς (περίπου 2,519 δισ.), η καθαρή υπέρβαση των στόχων συρρικνώνεται σε περίπου 358 εκατ. ευρώ (Bank of Greece, Enikos).

Γιατί αυτό περιορίζει τις παροχές

Όσο μεγαλύτερο και πιο επίμονο είναι το σοκ Ορμούζ/Ερυθράς, τόσο περισσότερο σπρώχνει τον πληθωρισμό προς τα πάνω και τους πραγματικούς μισθούς προς τα κάτω. Αυτό αυξάνει ταυτόχρονα τη ζήτηση για στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και κάνει τα φορολογικά έσοδα πιο εύθραυστα, αν συμπιεστεί η κατανάλωση. Ο ΦΠΑ ανεβαίνει ονομαστικά όταν ακριβαίνουν οι τιμές, όμως ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στα καύσιμα είναι σταθερός ανά λίτρο και δεν αυξάνει αυτόματα (MacroPolis).

Η αναφορά του πρωθυπουργού σε ενδεχόμενη ελληνική συμμετοχή τύπου ASPIDES στο Ορμούζ ήταν υπό όρους, μόνο μετά από διαπραγματευτική λύση (Iefimerida). Η Τεχεράνη παράλληλα προωθεί τη θεσμοποίηση των τελών διέλευσης ως μόνιμη αρχιτεκτονική (To Brief), κάτι που θα μεταμόρφωνε ένα έκτακτο σοκ σε διαρκή φόρο. Όσο αυτό το ερώτημα μένει ανοιχτό, η αριθμητική του Μαξίμου είναι απλή: τα 77 δισ. του ελληνικού στόλου εκτίθενται έξω, ο χώρος για ανακούφιση μέσα μετριέται σε εκατοντάδες εκατομμυρίων, και η απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες της δημόσιας συζήτησης και στα νούμερα του προϋπολογισμού μεγαλώνει κάθε εβδομάδα που το Στενό παραμένει «τελωνείο».