Στέγαση, μεταφορές, εστίαση: το 88% του ελληνικού πληθωρισμού

Ο επίσημος πληθωρισμός στην Ελλάδα επιτάχυνε τον Αύγουστο στο 3,8%, από 3,4% τον Ιούλιο (ΕΛΣΤΑΤ, Newsit). Οι οριστικοί πίνακες της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν πλέον πού ακριβώς γεννιέται η πίεση: τρεις μόνο κατηγορίες, η στέγαση, οι μεταφορές και η εστίαση, έδωσαν τα 3,33 από τα 3,8 σημεία του δείκτη, σχεδόν το 88% της συνολικής ανόδου (ΕΛΣΤΑΤ).

Η προκαταρκτική εικόνα της Eurostat είχε ήδη προαναγγείλει την επιτάχυνση (To Brief)· οι σημερινοί πίνακες προσθέτουν αυτό που έλειπε, την ανατομία της ανόδου.

Από τα 3,8 σημεία του δείκτη, η στέγαση πρόσθεσε μόνη της 1,47 μονάδες, οι μεταφορές 1,13 και η εστίαση μαζί με τα ξενοδοχεία 0,73 (τα ξενοδοχεία ανέβηκαν 14,1%) (ΕΛΣΤΑΤ). Στον αντίποδα, τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά πρόσθεσαν μόλις 0,20 μονάδες, γύρω στο 5% του δείκτη, παρότι το μοσχάρι έγραψε διψήφιο άλμα στο +13,5% (Newsit).

Πώς γίνεται ένα +13,5% να μετράει τόσο λίγο; Η συμβολή κάθε προϊόντος στον δείκτη κρίνεται από δύο πράγματα μαζί: πόσο ανέβηκε η τιμή του και πόσο βαραίνει στον μηνιαίο προϋπολογισμό. Στα τρόφιμα, μειώσεις σε ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά αντιστάθμισαν τα ακριβότερα είδη και κράτησαν χαμηλά ολόκληρη την ομάδα. Ένα ενοίκιο ή ένα γέμισμα ρεζερβουάρ, αντίθετα, τρώει πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της δαπάνης κάθε μήνα.

Και εκεί ακριβώς χτυπάει η φετινή ακρίβεια. Η στέγαση δεν είναι μόνο το ενοίκιο αλλά και η ενέργεια του σπιτιού: το πετρέλαιο θέρμανσης εκτοξεύτηκε 53,2%, το φυσικό αέριο 40,2% και τα ενοίκια 6,2%, ενώ στις μεταφορές η βενζίνη ακρίβυνε 15,3% (ΕΛΣΤΑΤ). Πίσω από το καύσιμο βρίσκεται η διεθνής τιμή του αργού, που πιέζει ξανά ανοδικά (To Brief). Πρόκειται για δαπάνες που δεν αναβάλλονται: κανείς δεν σταματά να ζεσταίνει το σπίτι ή να πηγαίνει στη δουλειά επειδή ακρίβυναν.

Γι' αυτό ο μέσος όρος του 3,8% λέει λίγα για το τι πληρώνει ο καθένας. Το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών δίνει το 55,9% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση, έναντι 24,7% για το πλουσιότερο 20% (ΕΛΣΤΑΤ). Ένας ενοικιαστής που θερμαίνεται με πετρέλαιο και εξαρτάται από το αυτοκίνητο είναι πιθανότατα εκτεθειμένος σε αυξήσεις μεγαλύτερες απ' όσο δείχνει το επίσημο νούμερο. Και η αντοχή του ήταν ήδη μειωμένη: το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών υποχώρησε 3,6% στο πρώτο τρίμηνο του 2026, τη μεγαλύτερη πτώση σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ (Euronews).

Πού παρεμβαίνει η κυβέρνηση και πού πονάει

Την ίδια ημέρα, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος σύνδεσε την ακρίβεια με την κυβερνητική πρωτοβουλία μειώσεων σε 1.740 κωδικούς σούπερ μάρκετ, μιλώντας για μέση μείωση 9,5% και εξοικονόμηση περίπου 40 ευρώ τον μήνα στο μέσο νοικοκυριό (Fortune Greece). Πρόκειται για κυβερνητική εκτίμηση, όχι για ανεξάρτητη μέτρηση αποδείξεων. Και έχει σημασία πότε ξεκίνησε: το μέτρο τέθηκε σε ισχύ στις 31 Αυγούστου, την τελευταία ημέρα του μήνα, με τιμή αναφοράς το ράφι της 27ης Αυγούστου (Economistas). Άρα ο δείκτης Αυγούστου δεν αξιολογεί την πρωτοβουλία· είναι η γραμμή βάσης πριν καν αρχίσει να μετρά.

Διεθνώς, η υποχρεωτική δημοσιοποίηση συγκρίσιμων τιμών έχει συνδεθεί με μειώσεις 4%–5% στα σχετικά προϊόντα· η διαφάνεια, δηλαδή, μπορεί να λειτουργήσει (CEPR). Το πρόβλημα είναι το πεδίο. Η παρέμβαση αφορά κυρίως το καλάθι του σούπερ μάρκετ, δηλαδή την περιοχή που φέτος πρόσθεσε τα λιγότερα (0,20 μονάδες), ενώ τα 3,33 από τα 3,8 σημεία ήρθαν από στέγαση, μεταφορές και εστίαση, όπου η κυβέρνηση δεν ορίζει τιμές. Το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο θέρμανσης δεν μπαίνουν σε λίστα κωδικών.

Η λίστα των 1.740 κωδικών μπορεί να ελαφρύνει την απόδειξη του σούπερ μάρκετ. Ο λογαριασμός που φοβάται περισσότερο ένα νοικοκυριό μπαίνοντας φέτος στον χειμώνα γράφεται αλλού: στο πετρέλαιο, στο αέριο και στο ενοίκιο.